Cảnh báo AI có thể làm gia tăng áp lực đối với khí hậu
Liên hợp quốc cảnh báo nhu cầu tiêu thụ điện, nước khổng lồ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm gia tăng áp lực đối với môi trường, trong bối cảnh nước chủ nhà COP31 Thổ Nhĩ Kỳ vừa phát động sáng kiến “Cam kết Antalya” nhằm kiểm soát tác động khí hậu và thúc đẩy phát triển AI bền vững.
 Simon_cropped.jpeg)
AI đang trở thành một công cụ hai mặt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: vừa mở ra khả năng cải thiện dự báo thời tiết, giảm phát thải và tối ưu hóa năng lượng, vừa làm gia tăng sức ép lên môi trường do nhu cầu về điện, nước và hạ tầng tính toán khổng lồ. Cảnh báo này được người đứng đầu cơ quan khí hậu Liên hợp quốc (LHQ) Simon Stiell đưa ra ngày 16/11, khi Thổ Nhĩ Kỳ, nước chủ nhà Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP31), chính thức phát động sáng kiến thúc đẩy phát triển AI bền vững.
Phát biểu tại thành phố Antalya, ông Stiell nhấn mạnh thế giới đang đứng trước thời điểm công nghệ có cả “tiềm năng lớn và hiểm họa lớn”. Theo ông, không thể yêu cầu người dân chấp nhận hóa đơn năng lượng cao hơn, ô nhiễm làm Trái Đất nóng lên nhiều hơn và bất bình đẳng sâu sắc hơn để đổi lấy những lời hứa về một tương lai tốt đẹp. Lợi ích của AI phải lớn hơn những chi phí ngày càng gia tăng mà công nghệ này gây ra.
Mang tên “Cam kết Antalya về trí tuệ nhân tạo”, sáng kiến tự nguyện do Thổ Nhĩ Kỳ phối hợp với Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) xây dựng nhằm kết hợp hai mục tiêu: khai thác AI phục vụ hành động khí hậu và kiểm soát tác động môi trường của chính công nghệ này. Đây là vấn đề ngày càng cấp thiết khi các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện và nước lớn, đồng thời tạo áp lực lên hệ thống năng lượng và chi phí sinh hoạt tại những khu vực tập trung cơ sở hạ tầng số.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tăng 17% trong năm 2025, trong khi riêng các trung tâm dữ liệu chuyên phục vụ AI tăng tới 50%. Báo cáo cập nhật năm 2026 của cơ quan này dự báo mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu có thể tăng gần gấp đôi, từ 485 terawatt giờ (TWh) năm 2025 lên khoảng 950 TWh vào năm 2030, tương đương khoảng 3% tổng nhu cầu điện toàn cầu. Đáng chú ý, dù mức tiêu thụ điện cho mỗi tác vụ AI đang giảm nhanh nhờ cải tiến công nghệ, những ứng dụng tiêu tốn nhiều năng lượng như tạo video, xử lý suy luận phức tạp và các tác vụ tự động có thể sử dụng điện nhiều gấp hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần so với truy vấn văn bản thông thường.
 55649136598_e9a0f15496_k_cropped.jpeg)
Để giải quyết vấn đề, Cam kết Antalya xác định 4 hướng hành động: sử dụng nguồn điện phát thải thấp hoặc bằng không cho hạ tầng AI; nâng cao hiệu quả sử dụng điện và nước; đánh giá, công khai tác động môi trường theo các tiêu chuẩn thống nhất; và tăng hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho các nước đang phát triển ứng dụng AI phục vụ mục tiêu khí hậu. Theo ITU, việc thực hiện cam kết sẽ được theo dõi hằng năm tại các hội nghị COP đến năm 2030.
Tuy nhiên, mức độ hưởng ứng ban đầu còn hạn chế. Tại thời điểm phát động, chỉ có 9 trong số gần 200 quốc gia tham dự COP31 chính thức ký cam kết. Mỹ, Trung Quốc và EU chưa tham gia; nhiều tập đoàn công nghệ lớn, trong đó có Nvidia, OpenAI và Anthropic, cũng chưa có tên trong danh sách. Bà Jill McArdle, đại diện tổ chức phi lợi nhuận Beyond Fossil Fuels, cảnh báo sáng kiến có thể tạo cho các tập đoàn công nghệ hình ảnh thân thiện với môi trường mà không buộc họ giải quyết những tác động thực tế từ hạ tầng của mình.
Tranh luận tại Antalya cho thấy thách thức không chỉ nằm ở việc phát triển AI phục vụ chuyển đổi xanh, mà còn ở khả năng bảo đảm chính công nghệ này không trở thành nguồn gây áp lực mới đối với khí hậu. Hiệu quả của Cam kết Antalya sẽ phụ thuộc vào những mục tiêu đo lường được, tính minh bạch trong công bố dữ liệu và trách nhiệm thực hiện của các quốc gia, đặc biệt là những tập đoàn công nghệ lớn./.
Tin cùng chuyên mục
Bảo vệ bản quyền trong bối cảnh AI tạo sinh
Huấn luyện AI từ dữ liệu chưa cấp phép đặt ra thách thức lớn về quyền tác giả. Đây cũng là một trong những nội dung được trao đổi tại Hội thảo về bảo hộ quyền tác giả và các biện pháp chống vi phạm bản quyền trong ngành công nghiệp nội dung, do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả phối hợp tổ chức ngày 20/11, tại Hà Nội.
Giáo dục số: Từ đổi mới lớp học đến quản trị nhà trường
Rào cản tài chính đối với các trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất
Thúc đẩy kiểm soát vũ khí tự hành và trí tuệ nhân tạo trong quân sự
Lời giải cho bài toán ứng dụng AI của công ty logistics hàng đầu nước Mỹ
Giá điện trung tâm dữ liệu và bài toán giá trị AI
Ứng dụng công nghệ tạo đột phá trong khai thác cảng biển
EU ra mắt liên minh hạ tầng số giáo dục, tăng chủ quyền công nghệ
Ngày 20/11, Ủy ban châu Âu (EC) cùng 8 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã ra mắt Liên minh Hạ tầng số châu Âu về Giáo dục (EDU-EDIC), nhằm huy động nguồn lực chung để phát triển hạ tầng và dịch vụ số an toàn, đồng bộ cho ngành giáo dục. Đây là bước đi mới trong nỗ lực của EU nhằm giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài ở một lĩnh vực được coi là nhạy cảm và mang tính chiến lược.
Bộ nội vụ tập trung triển khai 5 nền tảng số quốc gia
Gỡ "điểm nghẽn" khoa học công nghệ từ khâu đặt hàng
Trong nhiều năm, một trong những điểm nghẽn của hoạt động khoa học và công nghệ là khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. Không ít kết quả nghiên cứu được đánh giá có tiềm năng nhưng thiếu doanh nghiệp tiếp nhận, thiếu môi trường thử nghiệm và nguồn lực để hoàn thiện thành sản phẩm thương mại. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới công nghệ, giải quyết những vấn đề trong sản xuất,