Israel triển khai AI dạy tiếng Anh để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên

Chính phủ Israel đang xúc tiến triển khai chương trình dạy tiếng Anh bằng trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh trung học cơ sở trên toàn quốc từ năm học tới, trong bối cảnh hệ thống giáo dục nước này đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên tiếng Anh kéo dài và kết quả học tập đáng lo ngại.

Thông báo này được Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Giáo dục Yoav Kisch đưa ra trong chuyến thăm một trường trung học tại khu định cư Ma’ale Adumim ở khu Bờ Tây gần đây. Đây là một trong 28 trường tham gia chương trình thí điểm ứng dụng AI vào giảng dạy theo sáng kiến quốc gia mang tên Dự án 720.

Theo Bộ Giáo dục Israel, chương trình này hướng tới mô hình học tập cá nhân hóa, cho phép mỗi học sinh học theo năng lực, tốc độ tiếp thu và nhu cầu riêng.

Ông Kisch gọi đây là một trong những cuộc cải cách tham vọng nhất từng được thực hiện trong ngành giáo dục, đồng thời khẳng định Israel đang trở thành một trong những quốc gia tiên phong đưa AI vào trường học.

Từ năm học 2026-2027, Dự án 720 sẽ được mở rộng lên 180 trường và không chỉ áp dụng cho môn tiếng Anh mà còn cả toán học và khoa học. Song song với đó, chương trình “English for Everyone” sẽ đưa việc học tiếng Anh có sự hỗ trợ của AI đến toàn bộ các trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục công lập.

Tuy nhiên, kế hoạch này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả và tính khả thi. Đáng chú ý, Bộ Giáo dục Israel chưa công bố kết quả chi tiết của giai đoạn thí điểm dù khẳng định chương trình đã thành công. Các số liệu đánh giá dự kiến chỉ được công bố vào cuối tháng 7 tới.

Quyết định thúc đẩy AI trong dạy học được đưa ra sau khi kết quả khảo sát quốc gia năm 2025 cho thấy chỉ có 22% học sinh lớp 9 đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của chương trình tiếng Anh. Trong nhiều năm qua, Israel liên tục đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên ngoại ngữ có chuyên môn.

Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước Israel được công bố vào năm 2024, cho thấy khoảng 40% trong tổng số 19.000 giáo viên tiếng Anh tại hệ thống trường công chưa được đào tạo bài bản. Nhiều trường học phải tuyển dụng giáo viên không đúng chuyên ngành hoặc thiếu kinh nghiệm để lấp chỗ trống.

Các nhà quản lý giáo dục cho rằng AI có thể hỗ trợ giáo viên theo dõi tiến độ học tập của từng học sinh, đồng thời giảm tải công việc hành chính để giáo viên tập trung hơn vào hướng dẫn và hỗ trợ cá nhân, song không ít chuyên gia giáo dục tỏ ra hoài nghi.

Một số nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy việc học thông qua màn hình và công nghệ số chưa chắc mang lại hiệu quả tốt hơn các phương pháp truyền thống.

Nghiên cứu của Đại học Columbia (Mỹ) hồi năm 2024 chỉ ra rằng học sinh trung học ghi nhớ nội dung tốt hơn khi đọc sách giấy thay vì đọc trên màn hình. Trong khi đó, báo cáo do Trung tâm Giáo dục toàn cầu thuộc Viện Brookings (Mỹ) công bố đầu năm nay, nhận định những rủi ro của AI trong giáo dục hiện vẫn lớn hơn các lợi ích tiềm năng, đặc biệt là đối với sự phát triển nhận thức, cảm xúc và kỹ năng xã hội của trẻ em.

Nhiều giáo viên tại Israel cũng cảnh báo rằng AI không thể thay thế vai trò của người thầy trong việc dạy ngoại ngữ. Một giáo viên tiếng Anh ở miền Bắc nước này nhận xét: “Cách dễ nhất là đặt học sinh trước màn hình, nhưng đó không phải là cách học ngôn ngữ hiệu quả. Không gì có thể thay thế việc học trực tiếp với giáo viên, nhất là ở độ tuổi này.”

Trước những lo ngại đó, Bộ Giáo dục Israel khẳng định AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, không thay thế giáo viên. Bộ này cũng cam kết duy trì sự cân bằng giữa học tập kỹ thuật số và các phương pháp truyền thống, đồng thời tăng cường đào tạo giáo viên để thích ứng với mô hình giáo dục mới./.