Lý do khiến quản lý tác hại của mạng xã hội vẫn là bài toán khó

Meta cùng một số nền tảng khác đang phải đối mặt với các vụ kiện cáo buộc họ góp phần tạo ra tình trạng lệ thuộc vào mạng xã hội ở giới trẻ. Trong bối cảnh đó, các cơ quan quản lý đang đau đầu tìm cách siết chặt những mô hình kinh doanh được xây dựng xoay quanh việc tối đa hóa mức độ tương tác của người dùng.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc
28/08/2026
16:14

Những vụ kiện

Biểu tượng TikTok trên màn hình điện thoại. (Ảnh: THX/TTXVN phát)
Biểu tượng TikTok trên màn hình điện thoại. (Ảnh: THX/TTXVN phát)

Theo truyền thông Đức, chiến lược thúc đẩy tương tác của mạng xã hội đang bị soi xét gắt gao vì bị cáo buộc cố tình thiết kế để tạo ra hành vi sử dụng mang tính cưỡng chế và gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tâm lý, đặc biệt ở trẻ em.

Các nền tảng như Facebook, YouTube và TikTok thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ bằng cách khiến người dùng không ngừng dán mắt vào màn hình điện thoại thông minh qua thao tác cuộn liên tục, các nội dung được đề xuất và những thông báo hiện lên không ngừng.

Mô hình kinh doanh này hiện đang vấp phải rào cản lớn về mặt pháp lý và quy định, trong bối cảnh lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi đang lan rộng trên toàn cầu cùng làn sóng kiện tụng ngày càng gia tăng.

Trong vụ kiện lớn gần đây nhất tại Mỹ, 29 tiểu bang đã khởi kiện Meta vào đầu tháng 8 với cáo buộc rằng gã khổng lồ mạng xã hội này đã thiết kế các nền tảng của mình nhằm gây nghiện cho người dùng trẻ tuổi.

Trong thỏa thuận dàn xếp được công bố ngày 26/8, Meta đồng ý chi trả khoản tiền lên tới 18 tỷ USD cho 47 tiểu bang, Đặc khu Columbia và các vùng lãnh thổ của Mỹ, bao gồm cả khoản dàn xếp riêng trị giá 1 tỷ USD với bang Texas. Nền tảng này cũng cam kết áp dụng các giới hạn về thời gian sử dụng và chặn thanh thiếu niên truy cập ứng dụng vào ban đêm.

Mạng xã hội phát triển nhanh hơn tốc độ quản lý

Biểu tượng của mạng xã hội Instagram trên màn hình điện thoại. (Ảnh: IRNA/TTXVN)
Biểu tượng của mạng xã hội Instagram trên màn hình điện thoại. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

Suốt một thập niên qua, chính phủ nhiều quốc gia liên tục siết chặt quy định, song các nhà hoạch định chính sách vẫn khó theo kịp tốc độ phát triển chóng mặt của công nghệ.

Một số nghiên cứu lớn cho thấy việc sử dụng mạng xã hội ở thanh thiếu niên có liên quan đến tình trạng gia tăng lo âu, trầm cảm và quan điểm không hài lòng với ngoại hình. Trong khi đó, các tài liệu bị rò rỉ từ Meta vào năm 2021 cho thấy các nhà nghiên cứu của công ty đã xác định mối liên hệ giữa việc sử dụng Instagram với vấn đề về hình ảnh cơ thể và sức khỏe tâm thần ở một số bé gái tuổi vị thành niên.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Sensor Tower, vào năm 2025 thanh thiếu niên Mỹ dành khoảng 90 phút mỗi ngày để dán mắt vào TikTok. Các thử nghiệm do những tổ chức như Ân xá Quốc tế thực hiện vào năm 2023 cho thấy thuật toán của nền tảng này có thể đề xuất video liên quan đến trầm cảm và hành vi tự làm hại bản thân cho những người dùng thường xuyên xem nội dung về sức khỏe tâm thần.

Một chướng ngại khác đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách là chính những nền tảng mạng xã hội đang được hàng tỷ người sử dụng cũng lại là các đơn vị rót hàng trăm tỷ USD vào dự án trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu. Một số nhà phân tích cho rằng dữ liệu từ mạng xã hội cung cấp nguồn thông tin quý giá về hành vi thực tế để phục vụ quá trình phát triển AI.

Khi các "gã khổng lồ" công nghệ này ngày càng trở nên quyền lực, việc quản lý các mảng kinh doanh AI mới của họ cũng khó khăn không kém. Các chuyên gia ngày càng lo ngại rằng những cơ chế vận hành đầy khiếm khuyết từng định hình nên mạng xã hội nay lại đang được tích hợp vào các sản phẩm AI với sức mạnh vượt trội hơn nhiều.

Trong khi mạng xã hội cạnh tranh để thu hút sự chú ý của chúng ta, thì AI hiện đang ở vị thế có thể tác động đến tư duy, hành vi và các mối quan hệ của con người theo những cách khó có thể hình dung được.

Giải pháp của Mỹ

Sau nhiều năm bế tắc, sự ủng hộ từ lưỡng đảng tại Mỹ đang gia tăng đối với các quy định nghiêm ngặt hơn nhằm bảo vệ trẻ em khỏi những tác hại của mạng xã hội, thông qua Đạo luật An toàn Trực tuyến cho Trẻ em (KOSA).

Kế hoạch này bao gồm việc thiết lập mặc định các chế độ an toàn ở mức cao nhất cho trẻ vị thành niên, đồng thời cung cấp cho phụ huynh nhiều công cụ hơn để quản lý tài khoản của con em mình.

KOSA có thể đặt ra nghĩa vụ rõ ràng buộc các "gã khổng lồ" công nghệ phải lường trước nguy cơ có thể xảy ra và thiết kế các tính năng để ngăn chặn chúng.

"Công nghệ đang phát triển quá nhanh và bằng chứng về tác hại cũng xuất hiện ngày càng nhiều, vì vậy tôi thực sự lạc quan rằng chúng ta sẽ thông qua được một đạo luật quan trọng trong kỳ họp Quốc hội tới", nhà tâm lý học xã hội Jonathan Haidt chia sẻ với truyền thông Mỹ trong tháng 8./.

Tin cùng chuyên mục

Trở về thời khắc thiêng liêng bằng công nghệ thực tế ảo

Người dân xúc động khi được trải nghiệm không gian tái hiện thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945. (Ảnh: Phan Phương/TTXVN)

Chương trình trải nghiệm thực tế ảo "Trở về thời khắc thiêng liêng" do Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với UBND phường Cửa Nam và các đơn vị tổ chức, mang đến cho công chúng cơ hội sử dụng công nghệ VR để tái hiện chân thực không gian Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2/9/1945 cùng khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Ứng dụng công nghệ giúp lan tỏa giá trị di sản

Hệ thống thuyết minh tự động bằng nhiều ngôn ngữ hỗ trợ du khách trong nước và quốc tế khám phá lịch sử Di tích Nhà tù Hỏa Lò thuận tiện hơn. (Ảnh: Phan Phương/TTXVN)

Di tích Nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội, đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số hóa tư liệu, mã QR và hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ. Điều này góp phần đổi mới phương thức tiếp cận lịch sử, mang đến trải nghiệm trực quan, sinh động, giúp lan tỏa giá trị di sản đến công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thái Lan đặt mục tiêu 3 triệu hộ chiếu AI

Thái Lan đặt mục tiêu 3 triệu hộ chiếu AI

Bộ Kinh tế và Xã hội số Thái Lan (DES) đặt mục tiêu tăng số lượng người đăng ký chương trình Hộ chiếu Trí tuệ nhân tạo quốc gia (TH-AI Passport) lên 3 triệu người vào cuối năm nay, gấp đôi so với mốc 1,57 triệu người đăng ký hiện tại.

Ngành xuất bản tìm cách xác thực "sách do con người sáng tác" trước làn sóng AI

Ngành xuất bản tìm cách xác thực "sách do con người sáng tác" trước làn sóng AI

Làn sóng nghi vấn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tác đang thúc đẩy ngành xuất bản quốc tế tìm cách xác thực sách do con người viết nhằm bảo vệ uy tín tác giả và củng cố niềm tin độc giả. Tuy nhiên, khi ranh giới giữa hỗ trợ sáng tác và tạo nội dung bằng AI ngày càng khó phân định, những nhãn chứng nhận này vẫn phải đối mặt với bài toán về tính minh bạch và khả năng kiểm chứng.

Cuộc cách mạng mang tên AI của các ứng dụng giao đồ ăn

Các ứng dụng giao đồ ăn như DoorDash và Uber Eats đang đứng trước cuộc chuyển mình mang tính bước ngoặt.

Các ứng dụng giao đồ ăn như DoorDash và Uber Eats đã thay đổi thói quen ăn uống của thực khách cũng như cách thức vận hành của các nhà hàng. Tuy vậy, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể buộc ngành này phải đối mặt với một cuộc chuyển mình mang tính bước ngoặt.

Từ dữ liệu đến ứng dụng - Hải Phòng tìm lời giải cho AI

Từ dữ liệu đến ứng dụng - Hải Phòng tìm lời giải cho AI

Hải Phòng đang từng bước hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, nền tảng tích hợp và các điều kiện cần thiết để đưa trí tuệ nhân tạo vào quản lý, điều hành và sản xuất, kinh doanh. Trong đó, chất lượng, khả năng kết nối và khai thác dữ liệu được xác định là yếu tố quan trọng để các ứng dụng AI phát huy hiệu quả.

Nguy cơ AI xâm phạm bản quyền âm nhạc trên toàn thế giới

Nguy cơ AI xâm phạm bản quyền âm nhạc trên toàn thế giới

Ngành công nghiệp âm nhạc Australia cảnh báo việc nới lỏng các quy định bảo vệ bản quyền có thể cho phép các công ty công nghệ như OpenAI và Anthropic sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI) mà không cần xin phép, đe dọa quyền lợi của các nhạc sĩ, nhà văn và những người sáng tạo trên toàn thế giới.

OpenAI dự báo doanh thu thấp hơn gần 30% so với kỳ vọng

OpenAI dự báo doanh thu thấp hơn gần 30% so với kỳ vọng

Ngày 8/10, truyền thông quốc tế đưa tin doanh thu quy đổi theo năm của OpenAI thấp hơn khoảng 20 tỷ USD so với mức mà các nhà đầu tư kỳ vọng, làm dấy lên những nghi ngại về sự vững chắc của hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).