AI bị "biến chất" và làn sóng lừa đảo tinh vi tại Nam Phi

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi phương thức hoạt động của tội phạm mạng, khi các công cụ công nghệ ngày càng bị lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo, giả mạo danh tính và chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn tinh vi hơn. Thực trạng này đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với Nam Phi, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và người dân trong việc nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện và ứng phó với các nguy cơ trên không gian mạng.

Theo phóng viên TTXVN tại Pretoria, các chuyên gia nhận định rằng trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, bảo vệ an ninh mạng không còn chỉ phụ thuộc vào tường lửa và các hệ thống bảo mật kỹ thuật. Nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là khả năng nhận diện nội dung giả mạo và thông tin sai lệch do AI tạo ra, đang trở thành một tuyến phòng thủ quan trọng.

Các công cụ AI cho phép ngụy tạo giọng nói, phát tán video deepfake, gửi tin nhắn lừa đảo có nội dung thuyết phục và xây dựng danh tính ảo với độ chân thực ngày càng cao. Công nghệ này có thể bị lợi dụng để mạo danh cá nhân, doanh nghiệp hoặc tổ chức. Điều này khiến người dùng khó phân biệt thông tin chính thống và thông tin thao túng, từ đó dễ trở thành mục tiêu của các hành vi lừa đảo trực tuyến.

Theo Báo cáo Đánh giá Mối đe dọa Mạng châu Phi năm 2025 của Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol), các tổ chức tại châu Phi đang phải đối mặt sự gia tăng đáng kể của các cuộc tấn công mạng, gây thiệt hại về tài chính và hoạt động. Tại Nam Phi, dữ liệu của Trung tâm Thông tin Rủi ro Ngân hàng Nam Phi cho thấy số vụ vi phạm an ninh mạng tăng 22% trong năm 2023. Các hình thức lừa đảo trực tuyến, tấn công bằng mã độc tống tiền và truy cập trái phép vào thông tin đều gia tăng; số nạn nhân phải trả tiền chuộc cho tin tặc cũng tăng 20%.

Trước những thách thức này, Chính phủ Nam Phi đang thúc đẩy xây dựng cách tiếp cận ở cấp quốc gia nhằm quản trị AI có trách nhiệm, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để ứng phó với các rủi ro an ninh mới phát sinh từ công nghệ.

Thông qua Hệ thống Thông tin và Truyền thông Chính phủ (GCIS), Nam Phi đang triển khai các hoạt động kiểm chứng thông tin và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch. Các nỗ lực này hướng tới việc giúp người dân sử dụng AI một cách chủ động, có trách nhiệm, đồng thời phát triển tư duy phản biện và kỹ năng nhận diện những trường hợp công nghệ bị lợi dụng cho mục đích gây hại.

Các chuyên gia cho rằng thói quen kiểm tra nguồn tin, xác minh danh tính người liên hệ và thận trọng trước những yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân là những biện pháp thiết thực giúp hạn chế nguy cơ bị lừa đảo. Khi các công cụ AI ngày càng dễ tiếp cận, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi người dùng sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng môi trường số an toàn hơn./.