Nâng tầm vị thế khoa học Việt Nam từ các Trung tâm UNESCO
Việc UNESCO gia hạn tư cách Trung tâm loại 2 với 2 trung tâm của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với năng lực khoa học của Việt Nam.
Quyết Chiến
20/05/2026
15:11
Nâng tầm vị thế khoa học Việt Nam từ các Trung tâm UNESCO
Sau 6 năm hoạt động (từ 2021 đến nay), hai Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học (ICRTM) và Trung tâm Vật lý Quốc tế (ICP) trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) không chỉ dừng lại ở những thành tựu nghiên cứu chuyên sâu mà còn khẳng định vị thế là những “đại sứ khoa học” xuất sắc, góp phần nâng tầm tri thức Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
Ghi nhận những đóng góp to lớn đó, Tổ chức Giáo dục, Khoa học, Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) đã gia hạn tư cách Trung tâm loại 2 dưới sự bảo trợ của UNESCO thêm 8 năm. Trung tâm UNESCO loại 2 là cơ sở chuyên môn do quốc gia thành viên thành lập và được UNESCO công nhận, bảo trợ.
Thông tin trên được công bố tại Hội nghị khoa học với chủ đề “Gặp gỡ VAST 51: Từ trung tâm UNESCO tới Ngoại giao khoa học.” Sự kiện do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức vào sáng 20/5, tại Hà Nội, nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (18/5) và kỷ niệm 51 năm thành lập Viện Hàn lâm (20/5/1975-20/5/2026).
Dự và chủ trì Hội nghị, Giáo sư, Tiến sỹ Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết trong hành trình hội nhập quốc tế của Viện Hàn lâm, việc Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học (ICRTM) cùng Trung tâm Vật lý Quốc tế (ICP) được công nhận là Trung tâm loại 2 trực thuộc Tổ chức UNESCO là những dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây không chỉ là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với năng lực khoa học của Việt Nam mà còn là kết quả của nhiều năm hợp tác học thuật, xây dựng lòng tin và kết nối tri thức với cộng đồng khoa học khu vực và thế giới.
Khu Công nghệ vũ trụ giới thiệu các sản phẩm vệ tinh được các nhà khoa học của Viện nghiên cứu, phát triển. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)
Thông qua các hoạt động đào tạo, trao đổi học thuật, hội nghị quốc tế, hỗ trợ các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, các Trung tâm UNESCO loại 2 đã góp phần quan trọng vào việc hình thành các mạng lưới học thuật quốc tế, nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam và thúc đẩy hội nhập khoa học quốc tế. Quan trọng hơn, các trung tâm này cho thấy khoa học có thể trở thành một không gian kết nối hiệu quả giữa các quốc gia và các cộng đồng học thuật.
Từ các hoạt động hợp tác chuyên môn, nhiều nhà khoa học Việt Nam đã tham gia sâu rộng hơn vào các mạng lưới khoa học toàn cầu, trở thành những cầu nối quan trọng của hợp tác quốc tế và từng bước đóng góp vào không gian ngoại giao khoa học.
“Từ các nền tảng hợp tác học thuật truyền thống, khoa học đang mở rộng vai trò sang một không gian hợp tác mới - nơi tri thức khoa học không chỉ phục vụ nghiên cứu, mà còn góp phần thúc đẩy đối thoại, tăng cường hiểu biết và hỗ trợ phát triển bền vững,” Giáo sư, Tiến sỹ Trần Hồng Thái chia sẻ.
Giáo sư, Tiến sỹ Trần Hồng Thái cho biết thêm thời gian tới không chỉ tiếp tục nâng tầm hoạt động của các Trung tâm UNESCO loại II hiện có để các trung tâm thực sự trở thành những môi trường khoa học quốc tế năng động, những điểm kết nối học thuật của khu vực và quốc tế, Viện Hàn lâm cùng hai trung tâm cũng chủ động tham gia sâu rộng hơn vào các hoạt động của cộng đồng UNESCO thông qua việc tổ chức các hội thảo quốc tế, các chương trình đào tạo, tập huấn.
Viện Hàn lâm đang nghiên cứu và từng bước thúc đẩy việc phát triển thêm các Trung tâm UNESCO loại 2 mới trong các lĩnh vực mà Việt Nam có tiềm năng và nhu cầu phát triển lớn như sinh học, đa dạng sinh học, tài nguyên nước và các lĩnh vực liên ngành phục vụ phát triển bền vững.
Khách tham quan mô hình trưng bày tại khu Khoa học Trái Đất. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)
Phát biểu tại Hội nghị, ông Jonathan Backer, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao mối quan hệ đối tác lâu dài và tin cậy với Viện Hàn lâm Khoa học và Công Nghệ Việt Nam trong thúc đẩy khoa học và công nghệ vì phát triển bền vững, nâng cao vai trò của phụ nữ trong khoa học, đặc biệt thông qua hai Trung tâm loại 2 trực thuộc UNESCO mà Viện Hàn lâm đang điều hành.
Trong 6 năm qua, hai Trung tâm trên đã đóng góp vào chương trình của UNESCO trong việc thúc đẩy khoa học cơ bản. Các Trung tâm này đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế, tăng cường mạng lưới học thuật khu vực và thúc đẩy trao đổi kiến thức trong khu vực ASEAN, châu Á-Thái Bình Dương và hơn thế nữa.
“ UNESCO tái khẳng định cam kết tăng cường hơn nữa hợp tác với Việt Nam, với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và với các Trung tâm loại II trực thuộc UNESCO do Viện Hàn lâm điều hành, trong việc thúc đẩy khoa học vì phát triển bền vững,” Ông Jonathan Backer nói.
Tại Hội nghị, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, ngoại giao chia sẻ ý kiến cập nhật kiến thức chuyên môn và định hướng phát triển của Trung tâm quốc tế Nghiên cứu và Đào tạo Toán học và Trung tâm Vật lý Quốc tế, đặc biệt là những chia sẻ quý báu từ phía UNESCO đối với sự phát triển của hai Trung tâm./.
Ngày 29/10, Ủy ban Truyền thông và Viễn thông Hàn Quốc đã phạt Alphabet, công ty mẹ của Google, và Apple tổng cộng 63,7 tỷ won (47,6 triệu USD) vì lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường kho ứng dụng, ép buộc nhà phát triển sử dụng hệ thống thanh toán nội bộ và trì hoãn xét duyệt ứng dụng không công bằng.
Trước nguy cơ gia tăng rác thải vũ trụ, Hàn Quốc đang đẩy mạnh phát triển công nghệ thu gom và xử lý các vật thể không còn hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất.
Chuyển đổi số thủ tục hành chính là xu thế tất yếu toàn cầu, nổi bật qua một số mô hình tiên tiến tại Estonia, Singapore, Trung Quốc và Nhật Bản. Đích đến cốt lõi là xóa bỏ rào cản giấy tờ, liên thông dữ liệu, giúp chính quyền chuyển sang thế "chủ động phục vụ" người dân.
Công ty Moonshot AI (Trung Quốc) đã loại bỏ dữ liệu an ninh mạng khỏi quá trình huấn luyện để giảm năng lực tấn công mạng của mô hình AI Kimi K3.1 Pro. Động thái diễn ra trong bối cảnh lo ngại về việc các hệ thống AI tiên tiến có thể bị lợi dụng để thực hiện các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng.
Trong bối cảnh ngành thép toàn cầu đang đối mặt với những yêu cầu mới về nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm phát thải carbon và tối ưu hóa nguồn lực, Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tự động hóa để thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình vận hành của các nhà máy gang thép.
Xuất bản hơn 370 cuốn sách trong 20 tháng, bán hơn 1 triệu bản và thu về trên 1 triệu USD trong năm nay, nhà văn Nam Phi Coral Hart đang trở thành hiện tượng gây chú ý trong ngành xuất bản nhờ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Gần 113.000 tài khoản Google phục vụ hoạt động học tập trực tuyến tại các cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc đã bị tin tặc xâm nhập. Bộ Giáo dục nước này đã yêu cầu các cơ sở giáo dục trên toàn quốc thay đổi mật khẩu tài khoản.
Sự phát triển nhanh chóng của các trợ lý AI đang đặt ra nhiều thách thức về quyền riêng tư và an toàn dữ liệu. Sự cố liên quan đến trợ lý AI Muse của Meta cho thấy khi được cấp quyền truy cập quá rộng, AI có thể khiến người dùng vô tình để lộ thông tin cá nhân. Những rủi ro này không chỉ xuất phát từ sai sót của AI mà còn liên quan đến cơ chế cấp quyền, giám sát và quản lý dữ liệu.
Tại Liên hoan Hàng không Thế giới (WAF) đang diễn ra ở Lisbon (Bồ Đào Nha), các chuyên gia ngành hàng không nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang từng bước thay đổi hoạt động tại các sân bay quốc tế, từ quản lý khai thác, dự báo gián đoạn chuyến bay đến đơn giản hóa thủ tục và nâng cao trải nghiệm hành khách.
Chính quyền thủ đô Seoul của Hàn Quốc đang thử nghiệm công nghệ điện Mặt Trời thế hệ mới nhằm tăng sản lượng điện trên cùng diện tích lắp đặt, tận dụng hiệu quả các không gian đô thị như mái nhà, bãi đỗ xe và công trình công cộng.