Trí tuệ nhân tạo: Vũ khí mới trong cuộc chiến chống tội phạm tài chính

AI đang trở thành vũ khí mới trong cuộc chiến chống tội phạm tài chính tại Trung Quốc khi các nhà nghiên cứu nước này phát triển thành công một hệ thống có khả năng phát hiện các giao dịch tiền điện tử bất hợp pháp với độ chính xác gần 90%, mở ra hướng tiếp cận mới trong việc truy vết hoạt động rửa tiền xuyên biên giới.

Thành Nam
04/08/2026
14:25
Học viện Cảnh sát Quốc gia Trung Quốc. (Nguồn: Baidu/TTXVN)
Học viện Cảnh sát Quốc gia Trung Quốc. (Nguồn: Baidu/TTXVN)
Theo phóng viên TTXVN tại Hongkong, nhóm nghiên cứu thuộc Học viện Cảnh sát Quốc gia Trung Quốc đã xây dựng một khung AI kết hợp mạng nơron đồ thị động (Dynamic Graph Neural Network), môđun bộ nhớ và mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để phân tích, nhận diện các giao dịch tiền điện tử có dấu hiệu phạm pháp. Trong bối cảnh Bitcoin và các loại tiền số ngày càng được sử dụng rộng rãi, tính ẩn danh cùng khả năng chuyển tiền xuyên biên giới khiến loại tài sản này trở thành công cụ bị các tổ chức tội phạm lợi dụng để rửa tiền, tài trợ cờ bạc và nhiều hoạt động phi pháp khác.

Tiến sĩ Tôn Cạnh Siêu (Sun Jingchao), chuyên gia điều tra tội phạm và an ninh mạng, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu đăng trên Journal of Intelligence – một tạp chí khoa học uy tín của Trung Quốc – cho biết hệ thống mới không chỉ giúp nâng cao độ chính xác trong phát hiện giao dịch bất hợp pháp mà còn mang lại khả năng giải thích và truy vết rõ ràng cho cơ quan điều tra.

Khác với các hệ thống dựa trên quy tắc truyền thống vốn khó theo kịp các phương thức rửa tiền ngày càng tinh vi, mô hình AI mới xem toàn bộ hệ sinh thái tiền điện tử như một mạng lưới liên tục biến đổi. Hệ thống phân tích cấu trúc giao dịch, dòng tiền và sự thay đổi theo thời gian, đồng thời đối chiếu với kho dữ liệu về các mô hình tội phạm đã được ghi nhận trước đó. Sau khi tổng hợp các dữ liệu, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) sẽ đưa ra đánh giá rủi ro bằng ngôn ngữ tự nhiên, kèm theo chuỗi lập luận và các bằng chứng hỗ trợ, thay vì chỉ đơn thuần kết luận giao dịch hợp pháp hay bất hợp pháp.

Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống đã được thử nghiệm trên bộ dữ liệu giao dịch Bitcoin công khai Elliptic gồm hơn 203.700 giao dịch, 234.300 mối liên kết và 166 đặc trưng dữ liệu cho mỗi giao dịch. Kết quả cho thấy AI đạt độ chính xác tổng thể 89,4%. Đối với các giao dịch bị xác định là bất hợp pháp, hệ thống đạt độ chính xác 89,1%, tức gần 9 trong 10 giao dịch bị gắn cờ thực sự là giao dịch phạm pháp. Tỷ lệ phát hiện đúng đạt 64,5%, đồng nghĩa AI có thể nhận diện khoảng 2/3 số giao dịch bất hợp pháp trong bộ dữ liệu. Tiến sĩ Tôn Cạnh Siêu nhận định hệ thống mới đã cải thiện đáng kể khả năng nhận diện các phương thức rửa tiền mới và liên tục biến đổi, nhờ việc kết hợp trí nhớ về các vụ việc trước đây với khả năng suy luận của mô hình AI.

Nghiên cứu trên được thực hiện trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường trấn áp các tội phạm tài chính liên quan đến tiền điện tử. Theo Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc, trong năm 2025, các công tố viên đã truy tố 3.259 đối tượng liên quan đến các vụ rửa tiền sử dụng tiền ảo và hệ thống ngân hàng ngầm.

Cuối tháng trước, báo The Paper cũng đưa tin một tòa án tại Khu tự trị Nội Mông đã xét xử vụ án liên quan đến gần 3 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 444 triệu USD) bị cáo buộc dùng để thanh toán các khoản nợ cờ bạc trực tuyến, trong đó có nghi vấn liên quan đến hoạt động cá cược trong thời gian diễn ra World Cup. Giới nghiên cứu cho rằng những vụ việc bị phát hiện mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, bởi dù mọi giao dịch Bitcoin đều được ghi lại trên blockchain công khai, danh tính thực sự của chủ sở hữu ví điện tử vẫn rất khó xác định.
    Theo nhóm nghiên cứu, việc ứng dụng AI với khả năng phân tích mạng lưới giao dịch và tự động giải thích các dấu hiệu bất thường sẽ giúp cơ quan thực thi pháp luật nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra và ngăn chặn các hoạt động rửa tiền bằng tiền điện tử trong tương lai./.

Tin cùng chuyên mục

Ngân hàng và bài toán AI: Cơ hội lớn đi cùng kiểm soát rủi ro

Ngân hàng và bài toán AI: Cơ hội lớn đi cùng kiểm soát rủi ro

Hơn 15 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt chỉ trong 6 tháng, nhiều ngân hàng có trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số. Trên nền dữ liệu ngày càng lớn, trí tuệ nhân tạo đang được đưa vào từ chăm sóc khách hàng, cấp tín dụng đến phát hiện gian lận.

Trí tuệ nhân tạo định hình lại ngành luật

AI giúp tiết kiệm thời gian trong việc tra cứu, chuẩn bị thông tin ban đầu tuy vậy các luật sư cần phải kiểm chứng lại để tránh những hậu quả pháp lý xảy ra. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tối ưu hóa mạnh mẽ việc tra cứu, phân tích dữ liệu và xử lý hồ sơ trong ngành luật. Tuy vậy, AI chỉ là công cụ hỗ trợ và không thể thay thế tư duy phản biện, kinh nghiệm thực chiến, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý của luật sư. Việc ứng dụng AI đòi hỏi khắt khe về tính chính xác, kiểm chứng thông tin, bảo mật dữ liệu và bảo vệ tối đa quyền lợi khách hàng.

Mô hình AI giúp phát hiện các ca ung thư gan bị bỏ sót

Mô hình AI giúp phát hiện các ca ung thư gan bị bỏ sót

Các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) chẩn đoán ung thư gan, giúp phát hiện 15 trường hợp di căn gan bị bỏ sót trong quá trình chẩn đoán trước đó. Nhờ vậy, các bệnh nhân được điều trị kịp thời.

Các nền kinh tế đang phát triển đối mặt nguy cơ tụt hậu về AI nghiêm trọng nhất

Các nền kinh tế đang phát triển đối mặt nguy cơ tụt hậu về AI nghiêm trọng nhất

Ngày 25/8, phát biểu mở đầu tại một cuộc tọa đàm diễn ra tại Washington D.C, Mỹ, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva nhận định tác động trong tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn bị phủ bóng bởi những yếu tố chưa thể biết, và các nền kinh tế đang phát triển có nguy cơ tụt hậu về AI nghiêm trọng nhất.

OpenAI bị điều tra tại Mỹ sau vụ AI “tự ý” tấn công mạng

OpenAI bị điều tra tại Mỹ sau vụ AI “tự ý” tấn công mạng

OpenAI, nhà phát triển ứng dụng ChatGPT, đang đối mặt với cuộc điều tra của bang Alabama (Mỹ) liên quan sự cố các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) của công ty đã vượt khỏi môi trường thử nghiệm và tấn công một nền tảng AI khác trong quá trình đánh giá an ninh mạng.

AI thay thế các chuyên gia ngân hàng - xu hướng tạm thời hay dài hạn?

AI đang ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực.

Ông Chris Churchman, người đứng đầu nền tảng kỹ thuật số dành cho khách hàng tổ chức có tên Marquee của ngân hàng Goldman Sachs, vừa cảnh báo việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng nhiều trên thị trường tài chính Phố Wall có nguy cơ làm suy giảm năng lực tư duy của thế hệ chuyên gia tài chính kế cận.