Ứng dụng AI, Viettel giảm tiêu hao năng lượng tại trung tâm dữ liệu

Với việc tập trung đầu tư công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo (AI), ảo hoá (virtualization) tại hạ tầng viễn thông và công nghệ, trung tâm dữ liệu, Tập Đoàn Công Nghiệp - Viễn Thông Quân Đội (Viettel) đã sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Chia sẻ kinh nghiệm của Viettel tại tại Diễn đàn tiêu dùng bền vững năm 2026 với chủ đề "Tiêu dùng trách nhiệm-tiết kiệm năng lượng-bảo vệ tương lai" mới đây, Đại tá Nguyễn Thị Sơn Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Giải pháp Doanh nghiệp số - Viettel Telecom cho biết “Viettel không xem tiết kiệm năng lượng thuần tuý là một giải pháp ngắn hạn mà coi đây là một yếu tố bắt buộc khi phát triển hạ tầng số hiện đại, bền vững”.

Theo Đại tá Nguyễn Thị Sơn Bình, khi quy mô mạng lưới cũng như trung tâm dữ liệu và các nền tảng số của Viettel liên tục mở rộng, “bài toán” lớn nhất của Viettel là phải nâng cao năng lực phục vụ nhưng không tạo ra mức tiêu thụ năng lượng bất thường hay đột biến.

Để giải “bài toán” này, Viettel đã ứng dụng chủ yếu các công nghệ để tối ưu đồng bộ từ khâu thiết kế đến khâu vận hành. Tại trung tâm dữ liệu, Viettel ứng dụng AI vào hệ thống quản trị hạ tầng dữ liệu. Theo đó, năng lượng được giám sát về mức độ tiêu thụ, mức độ truyền tải và hiệu suất sử dụng. Bên cạnh đó, quá trình làm mát cũng được theo dõi chặt chẽ về nhiệt độ, độ ẩm, điều hòa, luồng không khí… Các thiết bị khác trong phòng máy như máy chủ, tủ rack (tủ mạng) hoặc các thiết bị hạ tầng khác cũng được theo dõi quá trình vận hành, được kết hợp với AI để phân tích dữ liệu, từ đó dự báo nhu cầu làm mát và điều chỉnh quá trình vận hành nhằm tiết kiệm điện.

Với hạng mục thứ hai có mức tiêu thụ điện khá lớn là hạ tầng viễn thông và công nghệ, Viettel áp dụng giải pháp ảo hóa. Các bộ lưu điện có hiệu suất cao để quản lý tài nguyên đám mây một cách thông minh, giảm tối đa số lượng thiết bị vật lý cũng như điện năng tiêu thụ trên từng thành phần đơn vị.

Đại tá Nguyễn Thị Sơn Bình cho biết, có ba kinh nghiệm thực tiễn được Viettel đúc rút nhằm sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả.

Thứ nhất là phải xác định được năng lượng đang tiêu hao ở đâu và vì sao tiêu hao như vậy. Theo đó, Viettel áp dụng công nghệ để đo mức độ tiêu hao, xác định khâu nào lãng phí nhất và nguyên nhân; từ đó nắm được hệ thống nào tiêu thụ lượng điện lớn nhất, thiết bị nào vận hành chưa tối ưu, thời điểm nào có thể tiết giảm quá trình tiêu hao năng lượng mà không ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Khi đã có dữ liệu chính xác, Viettel đặt các mục tiêu tiết kiệm phù hợp và giao trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị.

“Tiết kiệm không chỉ bằng ý thức mà chủ yếu phải bằng dữ liệu và phải được quản trị, vận hành hàng ngày thông qua kết quả đo đếm”, Đại tá Nguyễn Thị Sơn Bình nhấn mạnh.

Thứ hai là hiệu quả công nghệ nên được nhìn theo vòng đời đầu tư, thay vì chỉ nhìn vào chi phí ban đầu. Tại Trung tâm dữ liệu lớn nhất Việt Nam của Viettel ở Hoà Lạc (Hà Nội), mặc dù vốn đầu tư ban đầu cho hệ thống làm mát thông minh ứng dụng AI khá cao nhưng khi tính tới hiệu quả tiết kiệm điện năng trong 10 năm vận hành, Viettel đã mạnh dạn đầu tư.

Vì vậy, công nghệ xanh không đơn thuần là chi phí bảo vệ môi trường mà cần được nhìn nhận từ khoản đầu tư để nâng cao hiệu quả vận hành, giảm chi phí dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thực tế là Viettel cũng đứng trước bối cảnh phải luôn luôn hướng tới việc tiết giảm chi phí để cạnh tranh. Vì vậy, đối với các doanh nghiệp, vấn đề không phải là đầu tư bao nhiêu tiền, mà là khoản đầu tư này giúp tiết kiệm được bao nhiêu, tạo thêm những giá trị gì trong suốt vòng đời của công việc đó hoặc dịch vụ đó.

Thứ ba là việc đầu tư phải thực sự phù hợp với mô hình của doanh nghiệp. Quá trình đầu tư không nhất thiết phải đầu tư rất lớn. Viettel thường tìm những chỗ tiêu hao năng lượng nhiều nhất, sau đó tập trung vào những bộ phận đó để đưa ra các ứng dụng công nghệ phù hợp, giúp tối ưu mức tiêu hao năng lượng. Mỗi dự án đều được Viettel tính toán cụ thể, không nhất thiết phải đầu tư lớn, đồng loạt ngay từ đầu. Chúng tôi bắt đầu từ những nơi có điều kiện phù hợp, có hiệu quả rõ ràng.  “Chuyển đổi xanh không phải là bằng mọi giá, ngay và luôn, mà là làm từng bước chắc chắn, đo lường được hiệu quả và có thể nhân rộng”, Đại tá Nguyễn Thị Sơn Bình chia sẻ.

Đánh giá cao những kinh nghiệm của Viettel trong việc đầu tư công nghệ phù hợp để tiết kiệm năng lượng, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, nguyên Phó Viện trưởng phụ trách Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VERP), Trưởng nhóm Nghiên cứu vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng cho rằng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ không nên chạy theo các đầu tư quá lớn hiện đại hoá, tự động hoá cao cấp. Điều quan trọng nhất là các doanh nghiệp phải đo lường, xác định được khâu tiêu hao năng lượng lớn nhất; từ đó lựa chọn công nghệ phù hợp để đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo Báo cáo Phát triển bền vững của Viettel năm 2024 được Viettel công bố cuối năm 2025, việc việc ứng dụng AI trong vận hành đã giúp Viettel giảm được tới 15% điện năng tiêu thụ của hệ thống làm mát.  Tại Trung tâm dữ liệu lớn nhất Việt Nam của Viettel ở Hoà Lạc, chỉ số hiệu quả năng lượng (PUE) đạt 1,4–1,5, tức là chỉ cần 1,4–1,5 kWh tổng để cung cấp 1 kWh thực cho máy chủ, đạt mức hiệu suất hàng đầu thế giới (so với trung bình toàn cầu là 1,6–1,8). Công trình sử dụng 30% năng lượng tái tạo, giúp giảm tới 30% điện năng tiêu thụ so với mô hình truyền thống.