Ứng dụng robot, tự động hóa trong sản xuất và logistics

Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chương trình kết nối công nghệ “Xe tự hành (AGV), robot và bài toán thực tế: Tự động hóa nhà máy, kho vận - Hệ sinh thái logistics tự chủ cho doanh nghiệp Việt Nam”.

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, công nghệ robot và tự động hóa là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây vừa là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận, ứng dụng công nghệ mới, vừa đặt ra yêu cầu đối với Thành phố trong thúc đẩy nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Hữu Yên, để công nghệ thực sự đi vào cuộc sống cần hình thành hệ sinh thái kết nối hiệu quả giữa nhu cầu doanh nghiệp, năng lực nghiên cứu và nguồn cung công nghệ. Hiện, Sàn Giao dịch Công nghệ Thành phố có hơn 25.000 công nghệ, thiết bị của hơn 2.500 nhà cung ứng sẵn sàng chuyển giao. Thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp từ tiếp cận, thử nghiệm đến ứng dụng và chuyển giao công nghệ, đồng thời mong muốn các trường, viện, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cùng đặt ra những bài toán nghiên cứu cụ thể.

Tiến sĩ Vũ Trí Viễn, Trưởng Bộ môn Tự động điều khiển, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đã cơ bản làm chủ được các công nghệ trong lĩnh vực robot và tự động hóa, nhưng bài toán đặt ra là làm sao để các robot có thể “nói chuyện” được với nhau.

Thị trường tự động hóa công nghiệp Việt Nam đạt 2,52 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt 4,21 tỷ USD vào năm 2030. Khoảng 90% doanh nghiệp FDI đã ứng dụng tự động hóa sâu vào sản xuất, trong khi tỷ lệ ứng dụng robot tại doanh nghiệp nội địa mới ở mức 5-15%, chủ yếu là các dự án thử nghiệm nhỏ lẻ.

Theo Tiến sĩ Vũ Trí Viễn, thay vì chỉ “mua công nghệ”, doanh nghiệp cần chuyển sang “kiến tạo năng lực”, tối ưu hóa toàn bộ luồng công việc, xây dựng nền tảng dữ liệu mở và khả năng giao tiếp liên tục giữa các hệ thống. Ông đề xuất mô hình logistics tự chủ dựa trên kiến trúc tích hợp, trong đó robot, dữ liệu, phần mềm quản trị và các nền tảng điều phối sử dụng những chuẩn chung để có thể kết nối với nhau. Mục tiêu không phải là xây dựng nhà máy có nhiều robot, mà là hình thành hệ thống có khả năng tích hợp toàn diện và duy trì dòng dữ liệu xuyên suốt từ thiết kế, sản xuất, kho vận đến bảo trì.

Tiến sĩ Bùi Hà Đức, Phó Trưởng Bộ môn Cơ điện tử, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng trong sản xuất hiện đại, robot không chỉ cần chấp hành lệnh mà phải có khả năng hiểu, dự đoán và tự chủ khi tương tác với thế giới vật lý. Theo ông, hiện nay, công nghệ robot đang chuyển dịch từ robot công nghiệp truyền thống sang robot cộng tác. Nếu robot truyền thống thường được tách biệt trong khu vực cách ly, làm việc thay thế con người và vận hành theo chương trình cố định, thì robot cộng tác phải có khả năng làm việc trực tiếp bên cạnh công nhân, kết hợp với con người để nâng cao hiệu suất. Điều này đòi hỏi robot phải được tích hợp AI để hiểu ý định, cử chỉ của con người cũng như các tương tác vật lý trong môi trường làm việc.

World Model là một trong những hướng phát triển AI cho robot, cho phép robot mô phỏng, dự đoán hậu quả trước khi hành động, từ đó lựa chọn phương án tối ưu. Mô hình này giúp robot nhận thức môi trường tốt hơn và nâng cao độ an toàn khi làm việc cùng con người. Đồng thời, World Model cũng cho phép robot học từ dữ liệu mô phỏng và áp dụng kiến thức đó vào môi trường thực tế. Để triển khai trong nhà máy, lộ trình được đề xuất gồm xây dựng hạ tầng và dữ liệu; xây dựng Digital Twin; triển khai AI ở chế độ “Shadow”, trong đó robot thực vẫn vận hành theo cơ chế cũ, còn AI chạy ngầm song song để tiếp tục học và hoàn thiện; sau đó tiến tới vận hành tự chủ hoàn toàn và tự học từ dữ liệu, tình huống mới.

Tại sự kiện, nhiều giải pháp AGV, robot, AI và tự động hóa trong nhà máy, kho vận và logistics được giới thiệu, trình diễn, qua đó doanh nghiệp có thêm thông tin, cơ sở để lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế./.