Công bố lộ trình hành động bảo vệ trẻ em trong kỷ nguyên AI

Ngày 23/9, Pháp, Tây Ban Nha, Kenya và Australia - bốn nước đồng chủ trì Liên minh vì quyền và bảo vệ trẻ em trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) - đã công bố lộ trình hành động giai đoạn 2026-2027, với sự tham gia của 23 quốc gia và 8 cơ quan thuộc hệ thống Liên hợp quốc (LHQ).

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, lộ trình trên được công bố trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 81, tại một sự kiện cấp cao quy tụ các nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, đại diện các cơ quan LHQ, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân.

Trong một thông cáo, Điện Elysee cho biết liên minh nói trên được Pháp, Tây Ban Nha và Kenya khởi xướng ngày 7/7/2026 tại Đối thoại toàn cầu đầu tiên của LHQ về quản trị AI, sau đó có thêm Australia tham gia. Đến nay, liên minh quy tụ 23 quốc gia cùng 8 cơ quan thuộc hệ thống LHQ, trong đó có Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO), Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), Văn phòng Cao ủy Nhân quyền LHQ (OHCHR) và Ủy ban Quyền trẻ em.

Liên minh cũng tập hợp các tổ chức xã hội, doanh nghiệp công nghệ, nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và chuyên gia về quyền và an toàn trẻ em, cùng hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi trẻ em đều có thể hưởng lợi từ AI trong điều kiện an toàn, các quyền và sự phát triển của trẻ được bảo vệ.

Hoạt động của liên minh dựa một phần trên những cam kết trong Lời kêu gọi Evian của Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) về xây dựng không gian số an toàn hơn cho trẻ vị thành niên, đồng thời tham khảo những cách tiếp cận đang hình thành ở cấp quốc gia về trách nhiệm của các nền tảng, trong đó có khuôn khổ “nghĩa vụ thận trọng” của Australia.

 Một trong những định hướng đáng chú ý trong lộ trình là các hệ thống AI được cho là mang lại lợi ích cho trẻ em về lâu dài cần trải qua quy trình cấp phép trước khi được đưa ra thị trường. Các hoạt động được khởi động hiện nay nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu và phương pháp đánh giá chung để tạo nền tảng cho việc thực hiện mục tiêu này.

Trong thời gian chờ hoàn thiện các công cụ đánh giá, liên minh kêu gọi triển khai nhanh các biện pháp tự nguyện, trong đó có việc tạo điều kiện để các nhà nghiên cứu độc lập tiếp cận các mô hình và dữ liệu của các nhà phát triển AI, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp đưa ra những cam kết cụ thể.

Theo lộ trình, liên minh sẽ tập trung vào 3 hướng chính, bao gồm duy trì cam kết chính trị ở cấp cao đến năm 2027; thúc đẩy các giải pháp về an toàn, quyền riêng tư, trách nhiệm, ngăn chặn nội dung xâm hại tình dục trẻ em và deepfake do AI tạo ra, đồng thời tăng cường giáo dục về AI; và xây dựng cơ sở dữ liệu chung để hỗ trợ hoạt động của hệ thống LHQ.

Để hỗ trợ các mục tiêu này, liên minh sẽ tiếp tục xây dựng mạng lưới toàn cầu gồm các trung tâm nghiên cứu thuộc khu vực công, giới học thuật và khu vực tư nhân. Các doanh nghiệp, quỹ và đối tác khác cũng được kêu gọi tài trợ cho nghiên cứu độc lập về tác động của AI đối với trẻ em và mở các mô hình AI để phục vụ đánh giá độc lập. Liên minh dự kiến công bố những cam kết tự nguyện đầu tiên trong khuôn khổ sáng kiến này tại Diễn đàn Hòa bình Paris ngày 10-11/11/2026.

Trong các tuyên bố, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng là một ưu tiên lớn về sức khỏe cộng đồng. Theo ông, không nên lặp lại những sai lầm trong quá khứ bằng cách chờ nhiều năm mới đánh giá tác động của chatbot đối với trẻ vị thành niên. Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng AI không nên được cung cấp cho trẻ em nếu chưa được kiểm thử, đánh giá và cấp phép trước.

Về phần mình, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nhấn mạnh cần có những giới hạn rõ ràng, trách nhiệm và hợp tác để AI phục vụ con người. Tổng thống Kenya William Ruto cho rằng đối với nhiều trẻ em châu Phi, tiếp cận công nghệ đồng nghĩa với tiếp cận giáo dục, tri thức, chăm sóc sức khỏe và những cơ hội mới. Do đó, cần mở rộng khả năng tiếp cận song song với bảo đảm công nghệ an toàn ngay từ khâu thiết kế./.