Hà Nội yêu cầu công trình lớn giám sát bụi bằng công nghệ AI

Ngày 17/10, nhằm ứng phó ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố, UBND thành phố đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp kiểm soát nguồn phát thải, quan trắc, giám sát, dự báo, truyền thông bảo vệ sức khỏe nhân dân, bảo đảm nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền).

Trong đó, thành phố tập trung kiểm soát các nguồn phát thải trọng điểm, trước hết là bụi từ hoạt động xây dựng, vận chuyển vật liệu, bụi đường, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp, đốt rác và chất thải không đúng quy định; kiểm soát nguồn giao thông, công nghiệp và các nguồn phát thải khác.

Cụ thể, đối với lĩnh vực xây dựng, Sở Xây dựng Hà Nội chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp UBND các xã, phường lập danh mục các công trường, điểm phá dỡ, bãi tập kết vật liệu và điểm tiếp nhận phế thải; xác định rõ chủ đầu tư, nhà thầu, tuyến vận chuyển, thời gian hoạt động; ưu tiên kiểm soát các công trình đang đào đất, san nền, phá dỡ và công trình gần trường học, bệnh viện, khu dân cư.

Đồng thời, yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu thực hiện nghiêm túc các giải pháp giảm thiểu phát tán bụi từ hoạt động xây dựng như che chắn phù hợp; phủ kín vật liệu rời và đất trống chưa thi công; làm cứng, duy trì sạch đường nội bộ và lối ra vào; áp dụng cắt, khoan, phá dỡ có hút bụi hoặc làm ẩm tại vị trí phát sinh. Vận chuyển phế thải từ trên cao bằng thiết bị, ống kín hoặc biện pháp bao che phù hợp.

Tại từng cổng, tổ chức điểm kiểm soát có xe chở vật liệu, đất, phế thải.Xe ra vào phải được kiểm tra độ kín thùng, che phủ và tình trạng rơi vãi; xe ra khỏi công trình phải được phun, rửa làm sạch bánh xe, gầm và phần thân bám bùn đất, kiểm tra lại trước khi ra đường; lập nhật ký xe gắn với biển số, đơn vị vận tải, thời gian vào - ra, loại vật liệu và kết quả kiểm tra, rửa xe; lắp camera giám sát tại khu vực rửa xe và cổng ra, ưu tiên nhận diện biển số; lưu trữ, kết nối dữ liệu theo phương án kỹ thuật và quy định bảo vệ dữ liệu.

Đáng chú ý, trong tháng 10/2026, Sở Xây dựng hoàn thành danh mục công trình lớn và công trình có nguy cơ cao; yêu cầu 100% công trình lớn thực hiện giám sát bụi bằng cảm biến, camera, AI hoặc giải pháp công nghệ phù hợp theo quyết định của UBND thành phố, kết nối dữ liệu về công an xã, phường và UBND các xã, phường. Trước 15/11, hàng rào công trường xây dựng nhà cao tầng, khu đô thị… phải đáp ứng về chiều cao tối thiểu 3 m, màu sắc, hình thức phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và đặc điểm khu vực; xây tường bao cao tối thiểu 40 cm; hệ thống camera giám sát xung quanh công trường lưu trữ tối thiểu 30 ngày.

Ngoài ra, Sở Xây dựng Hà Nội cũng phối hợp Công an thành phố, UBND các xã, phường xác định tuyến vận chuyển, điểm nóng ô nhiễm bụi trọng điểm và phương án tổ chức giao thông phù hợp. Chủ đầu tư phải tổ chức thu gom ngay bùn đất do hoạt động công trường làm rơi vãi ở cổng và đoạn đường bị ảnh hưởng trong phạm vi bán kính 50 - 100 m theo tuyến xe ra vào, bảo đảm an toàn giao thông.

Đối với UBND các xã, phường và đơn vị được giao quản lý hợp đồng vệ sinh môi trường, các đơn vị này chịu trách nhiệm lập danh mục và lịch làm sạch theo từng tuyến, ưu tiên các tuyến đường trọng điểm ô nhiễm bụi; áp dụng chỉ số đánh giá hiệu quả công việc KPI về mức độ sạch, tình trạng tái phát sinh bụi và thời gian xử lý điểm rơi vãi.

Về ngăn chặn đốt hở gắn với thu gom và xử lý thay thế, UBND các xã, phường chịu trách nhiệm lập bản đồ điểm thường xảy ra đốt rác, lá cây, phụ phẩm nông nghiệp; lập phương án giám sát, phân công cán bộ, công an cấp xã và lực lượng tại chỗ kiểm tra theo địa bàn, khung giờ có nguy cơ.

Khi nhận thông tin đốt đang diễn ra, phải tổ chức xác minh, ngăn chặn, xử lý ngay theo thẩm quyền; bố trí lịch, địa điểm thu gom lá cây, cành cây, rác cồng kềnh và rơm rạ phù hợp; hướng dẫn ủ hữu cơ, thu gom làm nguyên liệu hoặc chuyển giao đơn vị xử lý và công khai đầu mối tiếp nhận, phương án thay thế trước mùa thu hoạch.

Bên cạnh đó, để giảm phát thải từ nguồn giao thông, thành phố đầu tư, hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng (xe buýt, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng và các dịch vụ hỗ trợ vận tải khác), tăng số lượng bãi đỗ xe công cộng; thực hiện lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh; kiểm soát khí thải ô tô, xe mô tô, xe gắn máy theo lộ trình của Chính phủ; điều tiết, phân luồng giao thông hợp lý; triển khai chuyển đổi phương tiện giao thông xanh; nghiên cứu, thực hiện phân vùng giao thông, thu phí phương tiện cơ giới đường bộ vào một số khu vực theo quy định.

Đối với ứng dụng khoa học, công nghệ và thử nghiệm có kiểm soát, UBND thành phố Hà Nội giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội và các đơn vị liên quan nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất UBND thành phố thử nghiệm có kiểm soát một số công nghệ, mô hình, giải pháp mới.

Trước mắt, nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm một số mô hình như: kiểm soát bụi công trường theo thời gian thực, tự động kích hoạt biện pháp dập bụi khi vượt ngưỡng; thiết bị phun sương, dập bụi áp lực cao tại công trường, điểm tập kết và khu vực phát sinh bụi lớn; các công nghệ, giải pháp mới khác có khả năng áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế của Hà Nội.