Làn sóng khởi nghiệp AI tiếp sức cho kinh tế Đức

Giữa lúc ngành công nghiệp Đức – trụ cột lâu nay của nền kinh tế lớn nhất châu Âu – chật vật vượt qua khủng hoảng, lĩnh vực khởi nghiệp (startup) từng khá trầm lắng nay lại bùng nổ nhờ trí tuệ nhân tạo (AI). Làn sóng này mở ra triển vọng tạo động lực tăng trưởng mới, đồng thời giúp các doanh nghiệp công nghiệp tìm lời giải cho bài toán giảm chi phí và đổi mới hoạt động.

Theo số liệu của Bộ Kinh tế Đức, hơn 3.000 doanh nghiệp startup ra đời trong nửa đầu năm 2026, mức cao nhất từ trước đến nay và tăng 52% so với 6 tháng liền trước. Khoảng 30% số doanh nghiệp mới tập trung vào AI.

Các chuyên gia cho rằng nguồn vốn ngày càng dồi dào cùng sự phát triển mạnh mẽ của AI trên toàn cầu đang thúc đẩy xu hướng này. Thị trường lao động suy yếu cũng khiến nhiều người có năng lực chuyển hướng khởi nghiệp, thay vì lựa chọn những vị trí từng được coi là ổn định tại các tập đoàn lớn. Trong khi đó, Chính phủ Đức đang triển khai các biện pháp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mới, với kỳ vọng khơi dậy tinh thần kinh doanh vào thời điểm nền kinh tế rất cần thêm động lực.

Bà Verena Pausder, Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Đức, nhận định làn sóng này xuất hiện đúng lúc, khi nhiều ngành công nghiệp đang phải vật lộn để tồn tại. Theo ước tính của Viện Kinh tế Đức (IW), cạnh tranh từ Trung Quốc khiến Đức mất khoảng 400.000 việc làm công nghiệp trong giai đoạn 2019–2025. Các hãng ô tô như Volkswagen, Mercedes cùng những tập đoàn công nghiệp nặng như Thyssenkrupp chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, chính sức ép này lại mở ra cơ hội cho hàng trăm doanh nghiệp khởi nghiệp cung cấp giải pháp AI nhằm cắt giảm chi phí và tự động hóa những công việc thường nhật. Ông Hendrik Hofstadt, Giám đốc công nghệ của Langdock, cho rằng nhiều doanh nghiệp công nghiệp lâu đời tại Đức đang đứng trước yêu cầu đổi mới. Ông nhận định điều đó tạo cơ hội cho những công ty mới gia nhập thị trường, trong bối cảnh khách hàng cũng ngày càng cởi mở với các giải pháp mới.

Có trụ sở tại Berlin, Langdock phát triển phần mềm hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI. Sau 3 năm thành lập, công ty đã có khoảng 60 nhân viên và đạt doanh thu 50 triệu euro (56 triệu USD).

Làn sóng khởi nghiệp tại Đức cũng lan sang nhiều lĩnh vực khác. Phần mềm chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 28% số doanh nghiệp mới thành lập, trong khi y tế chiếm 9% và thực phẩm chiếm 6%.

Nguồn vốn gia tăng cũng tiếp sức cho làn sóng khởi nghiệp. Theo báo cáo Startup Monitor của Hiệp hội Khởi nghiệp Đức, trong tháng 9 đầu năm nay, các doanh nghiệp khởi nghiệp trong nước huy động được 8 tỷ euro vốn đầu tư mạo hiểm, vượt tổng số vốn của cả năm 2025. Chính phủ Đức muốn duy trì đà phát triển này và đưa lĩnh vực khởi nghiệp trở thành động lực mới của nền kinh tế, song nước này vẫn cần cải thiện môi trường kinh doanh vốn bị đánh giá là nhiều trở ngại đối với các nhà sáng lập.

Trong khoảng 1.800 doanh nghiệp tham gia khảo sát của Hiệp hội Khởi nghiệp Đức, chỉ khoảng 30% đánh giá Đức là địa điểm hấp dẫn để khởi nghiệp. Khoảng cách về vốn với Mỹ cũng còn rất lớn: các doanh nghiệp khởi nghiệp AI tại Đức huy động được 5,7 tỷ euro trong 9 tháng đầu năm, trong khi con số tại Mỹ là gần 308 tỷ euro.

Nhằm thu hẹp khoảng cách, tháng 7 vừa qua, chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz thông qua chiến lược hỗ trợ khởi nghiệp và mở rộng quy mô doanh nghiệp, gồm 152 biện pháp cải thiện điều kiện từ khi thành lập đến khi vươn ra thị trường quốc tế. Chiến lược tập trung giảm thủ tục hành chính và huy động thêm vốn tư nhân cho các lĩnh vực như công nghệ, công nghệ sinh học và quốc phòng.

Ông Timo Wollmershaeuser, phụ trách dự báo tại Viện Nghiên cứu kinh tế Ifo, cảnh báo nếu các doanh nghiệp sớm chuyển ra nước ngoài để tìm vốn, những ý tưởng hình thành tại Đức sẽ tạo ra giá trị ở nơi khác./.