Lấy chuyển đổi số, AI làm nền tảng đổi mới thi hành pháp luật

Sáng 21/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật".

Tham dự Hội thảo có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; cùng lãnh đạo Bộ Tư pháp; đại diện các bộ, ngành, địa phương và các chuyên gia.

Theo Phó Thủ tướng, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn những điểm nghẽn, hạn chế. Vì vậy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là thi hành đúng pháp luật mà phải chủ động tổ chức thi hành theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn.

Phó Thủ tướng đề nghị chuyển mạnh sang quản trị theo vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật, từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá sau ban hành và sửa đổi, hoàn thiện. Kết quả tổ chức thi hành cần được coi là khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật và là dữ liệu đầu vào cho việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật.

Mỗi chính sách, quy định khi ban hành cần rõ mục tiêu, có căn cứ thực tiễn, khả thi và có đầy đủ điều kiện tổ chức thực hiện. Việc đánh giá tác động chính sách cần được thực hiện thực chất, xuyên suốt quá trình xây dựng văn bản.

Phó Thủ tướng đề nghị hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành theo hướng gắn kết xây dựng và thi hành pháp luật thành một chu trình thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì xây dựng, cơ quan tổ chức thi hành và người đứng đầu; đồng thời hoàn thiện cơ chế theo dõi, đánh giá sau ban hành và trách nhiệm giải trình.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) làm nền tảng đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Theo đó, cần nghiên cứu số hóa đồng bộ toàn bộ vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm dữ liệu được kết nối, kế thừa, liên thông và sử dụng thống nhất. Trên nền tảng dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, liên thông và dùng chung, đẩy mạnh ứng dụng AI để hỗ trợ đánh giá tác động, rà soát, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo và cảnh báo sớm những khó khăn, bất cập trong tổ chức thi hành.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế, tiêu chí và bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng; trong đó người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động được tham gia đánh giá thực chất.

Để nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, các giải pháp trọng tâm là tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp; tiếp tục hoàn thiện thể chế; đổi mới cơ chế quản trị dữ liệu theo "vòng đời văn bản"; gắn kết chặt chẽ tổ chức thi hành với xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong tổ chức thi hành pháp luật, đề cao vai trò của người đứng đầu và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân. Dữ liệu số được xác định là nền tảng, công nghệ số là công cụ quan trọng, mang tính bắt buộc và cốt lõi trong tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn hiện nay.

Một mục tiêu được Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đặt ra là thúc đẩy văn hóa tuân thủ pháp luật trong cơ quan nhà nước và toàn xã hội, hình thành môi trường để người dân, doanh nghiệp "muốn làm đúng" và "dễ làm đúng", đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết cho công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận thực trạng tổ chức thi hành pháp luật ở Trung ương và địa phương, nguyên nhân của những hạn chế, các giải pháp tạo đột phá, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và kinh nghiệm quốc tế có thể tham khảo, vận dụng tại Việt Nam./.