Mở lối vào không gian mạng ở Cần Thơ

Đó là một lần đăng nhập thành công, một thao tác quét mã QR, một đường liên kết (link) được nhận diện là lừa đảo... Hành trình đưa công nghệ số đến toàn dân của Cần Thơ đang được mở lối như thế.

Đến nhà hàng học công nghệ số

Buổi sáng cuối tháng 9, Cần Thơ mưa ồ ạt. Nhà hàng Tiến Thơ, ở phường Vị Tân đông người xe hơn hẳn ngày thường. Những bàn ghế tròn đãi khách ngày thường trong hội trường nhà hàng không mấy chốc hết chỗ ngồi. Ban tổ chức phải kê thêm bàn ghế.

Nhiều gương mặt thân quen phụ trách công nghệ thông tin của xã, tổ công nghệ số cộng đồng ở ấp, khu vực có mặt rất sớm như Vũ Hằng, Tú Trinh, An, Hùng, Đăng… Họ nhanh chóng vào "bàn tiệc", nhưng không phải khui bia, gắp mồi như mọi khi mà là mở điện thoại thông minh lên.

Khi đại diện Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an thành phố Cần Thơ hướng dẫn sử dụng ứng dụng VNeID, nhiều ánh sáng điện thoại thông minh bật lên khắp hội trường. Không ai bảo ai, mọi người chăm chú thực hiện theo hướng dẫn. Đa phần các thành viên đã biết thực hiện, nhưng vẫn thao tác lại để thông thạo hơn.

Thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng khu vực 5, phường Vị Tân, Lưu Thị Tú Trinh nói: Qua tập huấn, chị biết Cần Thơ Smart có chức năng phản ánh hiện trường, giúp người dân phản ánh trực tiếp những vấn đề phát sinh trong đời sống đến cơ quan chức năng. Thời gian tới, chị có thể tham gia tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ số; hỗ trợ cài đặt, kích hoạt và sử dụng VNeID mức độ 2; kiểm tra, cập nhật và tích hợp các thông tin, giấy tờ cá nhân trên VNeID khi người dân có nhu cầu và đủ điều kiện.

Không khí trong phòng không giống một lớp học công nghệ thường thấy. Người ngồi đây có người thành thạo điện thoại, có người vẫn phải dừng lại khá lâu mới tìm được một biểu tượng trên màn hình. Họ đến từ những khu vực, ấp khác nhau, làm những công việc khác nhau, nhưng có chung một nhiệm vụ sau buổi tập huấn, họ trở về địa bàn để hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ số.

Cuối buổi, người hướng dẫn nhắc lại một điều tưởng chừng đơn giản là thành viên tổ công nghệ số cộng đồng không chỉ cần biết thao tác, mà còn phải biết giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, biết lắng nghe và không nóng vội khi người khác làm chưa được. Những người vừa trao đổi rôm rả lúc đầu giờ giờ đã cúi xuống ghi chép, chụp lại nội dung hướng dẫn hoặc thực hành thêm trên điện thoại. Họ là những người sẽ trở về với ấp, khu vực của mình, nơi có những người dân đang cần một bàn tay chỉ dẫn.

Đây là 1 trong 10 lớp tập huấn "Bình dân học vụ số" cho tổ công nghệ số cộng đồng và Tú Trinh là một trong hơn 1.500 học viên mà thành phố Cần Thơ củng cố lực lượng nòng cốt để đưa kiến thức số từ lớp học đến từng ngõ xóm, từng gia đình, trong tháng 9 vừa qua. Từ đó, các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng sẽ trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các tiện ích số.

Thành phố Cần Thơ hiện có 1.227 tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động tại 103 xã, phường. Đây là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc đưa chủ trương chuyển đổi số đến cơ sở, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa những người thành thạo công nghệ và những người còn lúng túng trước các ứng dụng trên điện thoại.

Chuyển đổi số với U80

Một buổi sáng đầu tháng 10 nắng đẹp, hội trường xã Hỏa Lựu đã có khá đông người. Có người còn khá trẻ, ăn mặc gọn gàng, tay cầm điện thoại; có người tóc đã bạc trắng, gương mặt sạm nắng, dáng vẻ quen thuộc của những người quanh năm gắn bó với ruộng đồng.

Hôm nay, ông Trương Văn Trường, 71 tuổi, ở ấp Thạnh Phú, xã Hỏa Lựu, đi dự lớp “Bình dân học vụ số” với mong muốn để biết cách làm các loại giấy tờ trên điện thoại.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hỏa Lựu, Phan Văn Nhớ hào hứng: Lớp tập huấn được tổ chức hôm nay là một bước đi thiết thực, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia. Tham gia lớp học, các học viên sẽ được trang bị những kiến thức, kỹ năng, từ cách sử dụng điện thoại thông minh, sử dụng các ứng dụng số, cách nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo vệ thông tin cá nhân, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng, cho đến cách ứng dụng các công cụ số hỗ trợ công việc và đời sống hằng ngày.

Với những người nông dân quanh năm quen với ruộng vườn, việc học cách sử dụng các ứng dụng số có thể còn nhiều bỡ ngỡ. Nhưng từ những kiến thức được truyền đạt hôm nay, họ có thêm cơ hội giải quyết công việc thuận tiện hơn, giảm thời gian đi lại và chủ động tiếp cận các dịch vụ thiết yếu qua không gian mạng.

78 tuổi, ông Lâm Văn Cửu, ngụ ấp Mỹ Hiệp 1, xã Hỏa Lựu, vẫn đến lớp, kiên nhẫn đọc từng dòng chữ để tìm hiểu cách sử dụng công nghệ. Từ trước đến giờ, ông chỉ biết dùng điện thoại để nghe con cháu gọi, nay đi tập huấn mới biết thêm nhiều chuyện, nhất là cách nhận biết những trò lừa gạt trên không gian mạng.

Câu chuyện của ông Cửu cho thấy với nhiều người lớn tuổi ở nông thôn, chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu từ những thao tác phức tạp hay những ứng dụng hiện đại. Đôi khi, đó chỉ là biết cách sử dụng chiếc điện thoại an toàn hơn, nhận ra một cuộc gọi đáng ngờ, không tùy tiện bấm vào liên kết lạ và biết hỏi người có chuyên môn khi gặp điều chưa rõ. Công cuộc chuyển đổi số thành công không thể bỏ qua điều quan trọng là giúp người dân biết sử dụng công nghệ, hiểu cách tự bảo vệ mình trong không gian mạng.

Đó cũng là một trong những mục tiêu chiến dịch “60 ngày ra quân đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người dân kỹ năng số, sử dụng các dịch vụ số” hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Thực hiện chiến dịch, Cần Thơ phấn đấu ít nhất 85% người dân trưởng thành có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (VNeID) tham gia học tập trên nền tảng “Bình dân học vụ số”; trên 80% người dân trưởng thành được hướng dẫn và có phát sinh sử dụng ít nhất 1 dịch vụ số thiết yếu, gồm dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, hồ sơ/sổ sức khỏe điện tử, thương mại điện tử hoặc các nền tảng số phục vụ đời sống.

Chuyển đổi số vì người dân phục vụ ở Cần Thơ vì vậy không chỉ nằm ở những nền tảng cao xa hay các ứng dụng mới. Giá trị của quá trình ấy đang được đo bằng việc một người cao tuổi biết sử dụng điện thoại an toàn, một người dân có thể chủ động tra cứu thông tin, một thủ tục được thực hiện thuận tiện hơn và một gia đình giảm được những lần đi lại không cần thiết để thực hiện thủ tục hành chính.

Từ hội trường tập huấn đến từng mái nhà, hành trình đưa công nghệ số đến với người dân Cần Thơ đang được nối dài bằng những việc làm gần gũi. Và trên hành trình ấy, mỗi thao tác thành công mở ra một tiện ích mới, góp phần mở rộng cánh cửa để người dân tự tin bước vào đời sống số, từng bước trở thành những công dân số chủ động, an toàn và bình đẳng trong tiếp cận các dịch vụ trên không gian mạng./.