Những "gia sư số" ở khu dân cư

Chuyển đổi số đang hiện diện trong mọi mặt của đời sống, từ thực hiện thủ tục hành chính, thanh toán không dùng tiền mặt đến tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục. Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng thích ứng với môi trường số, nhất là người cao tuổi và những nhóm còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.

Từ thực tế đó, tuổi trẻ Bắc Ninh đang triển khai nhiều mô hình thiết thực trong phong trào "Bình dân học vụ số", giúp người dân từng bước làm chủ các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến.

* Mỗi đoàn viên là một "gia sư số"

Tại phường Từ Sơn, nơi có dân số đông và nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính lớn, Đoàn Thanh niên xác định việc phổ cập kỹ năng số và hỗ trợ người dân sử dụng chữ ký số công cộng là nhiệm vụ thường xuyên, lấy người dân làm trung tâm và đoàn viên thanh niên làm lực lượng nòng cốt.

Theo chị Nguyễn Thị Thanh Thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường Từ Sơn, Đoàn Thanh niên đã phối hợp với Trung tâm Phục vụ hành chính công triển khai cơ chế "Hành chính số - Thanh niên số", thường xuyên hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, số hóa hồ sơ và sử dụng các tiện ích số.

Hai đơn vị đã phối hợp số hóa hồ sơ lưu động cho học sinh lớp 9 và lớp 12 phục vụ tuyển sinh, xét tuyển; tiếp nhận, chứng thực hơn 8.800 bản giấy. Cùng với đó, gần 200 đoàn viên, thanh niên thường xuyên hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và 12 điểm hành chính công lưu động trên địa bàn.

Điểm nhấn của phong trào là mô hình "1 đoàn viên - 2 người dân", trong đó mỗi đoàn viên trở thành một "gia sư số", trực tiếp hướng dẫn người dân thao tác trên chính chiếc điện thoại của mình. Từ kích hoạt và sử dụng VNeID, kiểm tra "ví giấy tờ", đến nộp hồ sơ trực tuyến..., mọi thao tác đều được hướng dẫn từng bước, giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, dần xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ.

Ông Nguyễn Anh Dũng, người dân tổ dân phố Thọ Môn, phường Từ Sơn chia sẻ, trước đây mỗi khi cần thực hiện thủ tục trên điện thoại thông minh, ông thường phải nhờ con cháu hỗ trợ. Sau khi được đoàn viên, thanh niên hướng dẫn trực tiếp, ông đã biết sử dụng VNeID, tra cứu thông tin và thực hiện một số dịch vụ công trực tuyến, từ đó tự tin hơn trong sử dụng các tiện ích số phục vụ cuộc sống hằng ngày.

Không chỉ hỗ trợ người dân nâng cao kỹ năng số, tuổi trẻ Bắc Ninh còn trao tặng hàng chục máy tính cho các trường học, nhất là tại khu vực nông thôn. Những thiết bị này được sử dụng trong công tác quản lý, triển khai dịch vụ công tại cơ sở; đồng thời phục vụ dạy học và trang bị kỹ năng số cho học sinh.

Theo anh Trần Văn Đăng, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn Bắc Ninh, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi công nghệ được đưa đến tận cơ sở và người dân có thể chủ động sử dụng trong cuộc sống hằng ngày. Mỗi chiếc máy tính được trao tặng sẽ trở thành một "điểm chạm số", còn mỗi cán bộ, đoàn viên là một hạt nhân lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng. Từ đó, chuyển đổi số lan tỏa vào từng ngõ xóm, từng gia đình.

Với các em học sinh, việc được tiếp cận máy tính và Internet không chỉ giúp các em học tốt hơn, mà còn mở ra cơ hội khám phá tri thức, rèn luyện tư duy sáng tạo và kỹ năng số - những hành trang quan trọng của công dân trong kỷ nguyên 4.0. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa học sinh khu vực nông thôn và thành thị.

* Lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số"

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Mai Sơn, phong trào "Bình dân học vụ số" hướng tới mục tiêu đưa chuyển đổi số đến từng người dân, từng bước hình thành công dân số, gia đình số và cộng đồng số, góp phần xây dựng chính quyền số và xã hội số từ cơ sở. Đây không phải là phong trào mang tính thời điểm mà là nhiệm vụ lâu dài nhằm giúp người dân và doanh nghiệp sử dụng thành thạo công nghệ số trong học tập, lao động và sản xuất.

Sau thời gian triển khai, phong trào đã tạo nhiều chuyển biến tích cực. Toàn tỉnh hoàn thành kích hoạt tài khoản định danh điện tử cho 100% trường hợp đủ điều kiện; hơn 95% cán bộ, công chức, viên chức được tập huấn kỹ năng số; 100% cơ sở giáo dục triển khai trang bị kỹ năng số cho học sinh và số hóa học liệu. Gần 3.000 tổ công nghệ số cộng đồng duy trì hoạt động thường xuyên, trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn một số khó khăn. Tỷ lệ người dân hoàn thành chương trình phổ cập kỹ năng số và được xác nhận trên nền tảng VNeID chưa đạt mục tiêu đề ra; mức độ tham gia học trực tuyến giữa các địa phương còn chênh lệch; một bộ phận người cao tuổi và nhóm yếu thế vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận thiết bị và ứng dụng công nghệ.

Nhằm đẩy mạnh triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” năm 2026, tỉnh Bắc Ninh đặt ra 5 chỉ tiêu trọng tâm là: 100% cán bộ, công chức, viên chức khu vực công có kỹ năng số; 100% học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng số; 100% người dân trưởng thành có hiểu biết cơ bản về chuyển đổi số; trên 80% người dân trưởng thành được xác nhận phổ cập kỹ năng số trên nền tảng VNeID; 100% người lao động trong doanh nghiệp có kỹ năng số phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, phổ cập kỹ năng số theo từng nhóm đối tượng; đồng thời nhân rộng các mô hình như "Đại sứ số", "Gia đình số", "Chợ số - Nông thôn số", "Mỗi công dân - Một danh tính số".

Các Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục hoạt động theo phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người", bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và sử dụng thành thạo các tiện ích số.

Từ những lớp học ngay tại khu dân cư, những buổi hướng dẫn ở điểm hành chính công hay trên chính chiếc điện thoại của người dân, phong trào "Bình dân học vụ số" đang từng bước thu hẹp khoảng cách số, góp phần hình thành công dân số và xây dựng chính quyền số từ cơ sở. Khi mỗi đoàn viên trở thành một "gia sư số", chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà đang hiện diện bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân./.