Mỹ chi hàng tỷ USD để mở khoá “thời đại hoàng kim” của khoa học

 Theo phóng viên TTXVN tại Washington, các chương trình này được công bố tại Hội nghị Thượng đỉnh “Khoa học: Một thời đại hoàng kim mới” diễn ra ở thủ đô Washington D.C, tập trung vào các lĩnh vực năng lượng, y tế, không gian, điện toán lượng tử và công nghệ tiên tiến. Giám đốc Văn phòng Chính sách khoa học và công nghệ của Nhà Trắng, ông Michael Kratsios cho biết các chương trình trên nhằm mở rộng năng lực nghiên cứu quốc gia, tăng cường hợp tác công – tư và chuyển hóa các phát hiện khoa học thành ứng dụng thực tiễn.

 Trong khuôn khổ Liên minh Sứ mệnh Genesis, 11 doanh nghiệp công nghệ cam kết cung cấp 2,4 tỷ USD tài nguyên AI và tín dụng điện toán cho hơn 15 cơ quan liên bang, trong đó tập đoàn công nghệ NVIDIA đóng góp lớn nhất với 1 tỷ USD, tiếp theo là AMD với 500 triệu USD và OpenAI (200 triệu USD). Anthropic và Google mỗi công ty cam kết 150 triệu USD; AMP và Emerald AI mỗi công ty 100 triệu USD; AWS, Armada, Crusoe và Micron mỗi công ty 50 triệu USD.

Theo Tổng Giám đốc NVIDIA Jensen Huang, khoản đóng góp của tập đoàn này sẽ giúp các nhà khoa học Mỹ tiếp cận công nghệ AI tiên tiến, đẩy nhanh nghiên cứu trong các lĩnh vực y học, năng lượng và khoa học vật liệu. Tại hội nghị trên, Tổng thống Trump cũng trao Huân chương quốc gia về Công nghệ và Đổi mới cho ông Huang.

Sứ mệnh Genesis được Bộ Năng lượng Mỹ khởi động vào tháng 11/2025 và mở rộng vào tháng 7/2026, với sự tham gia của hơn 15 cơ quan liên bang cùng khoản cam kết đầu tư 5 tỷ USD từ chính phủ nước này. Chương trình này hướng tới thúc đẩy nghiên cứu trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ có ý nghĩa chiến lược.

Bên cạnh đó, chính quyền Mỹ đã công bố các khoản đầu tư vào hạ tầng điện toán khoa học tại nhiều bang. Hơn 14 trường đại học thuộc 10 bang đã thành lập Liên minh Điện toán AI Khu vực Đông Nam; riêng bang Georgia công bố khoản đầu tư 1 tỷ USD cho điện toán khoa học và đào tạo. Tại các bang North Carolina và South Carolina, 5 trường đại học hợp tác xây dựng trung tâm điện toán khu vực. Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ (NSF) và Bộ Năng lượng cũng dành hơn 100 triệu USD cho các công cụ nghiên cứu ứng dụng AI và phòng thí nghiệm tự động, tiếp nối chương trình phát triển phòng thí nghiệm đám mây trị giá 400 triệu USD được công bố hồi tháng 7.

 Trong lĩnh vực đào tạo, chính quyền Mỹ thông báo mở rộng các chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên xuất sắc trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), đồng thời khôi phục Chương trình Học giả trẻ của NSF. Các sáng kiến khác gồm học bổng nghiên cứu dành cho học sinh trung học, chương trình tiến sĩ cấp tốc trị giá 100 triệu USD và chương trình "Thế hệ Khám phá" (Generation Discovery), đưa 100 nhà khoa học trẻ tham gia nghiên cứu tại Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH).

Đối với lĩnh vực y sinh, NIH, Bộ Năng lượng và tổ chức Biohub phối hợp triển khai sáng kiến trị giá 1,8 tỷ USD nhằm phát triển dữ liệu và mô hình điện toán mô phỏng hoạt động của tế bào. Các công nghệ này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ nghiên cứu bệnh tật và tìm kiếm phương pháp điều trị mới.

Trong lĩnh vực không gian, Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) và Bộ Năng lượng tăng cường hợp tác phát triển công nghệ năng lượng hạt nhân phục vụ hoạt động ngoài Trái Đất. Các dự án được công bố gồm tàu vũ trụ Space Reactor-1, dự kiến thực hiện chuyến bay tới Sao Hỏa vào năm 2028 và lò phản ứng Lunar Reactor-1 dành cho bề mặt Mặt Trăng.

Theo chính quyền Mỹ, các sáng kiến trên nhằm huy động nguồn lực công và tư nhân để tăng cường năng lực nghiên cứu, thúc đẩy ứng dụng AI và duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ của nước này. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào tiến độ triển khai, mức độ phối hợp giữa các cơ quan và khả năng chuyển các khoản cam kết thành kết quả nghiên cứu cụ thể./.