Nghiên cứu làm chủ công nghệ lõi cho thiết bị điện siêu cao áp

Ngày 28/9 đã diễn ra Lễ khởi công dự án Khoa học công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV”.

Tại sự kiện, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển hạ tầng năng lượng an toàn, xanh và ổn định nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư của Thủ đô cũng như cả nước.

Bí thư Thành ủy Hà Nội đánh giá dự án là minh chứng tiêu biểu cho sự phối hợp chặt chẽ theo mô hình "ba nhà" gồm Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Để dự án đạt hiệu quả thiết thực, Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị các đơn vị tăng cường phối hợp nghiêm ngặt trong suốt quá trình chế tạo, thử nghiệm và kiểm định chất lượng; gắn kết chặt chẽ sản xuất với nhu cầu thực tiễn của thị trường và hệ thống điện quốc gia. Đồng thời, cần chú trọng bồi luyện đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ để làm chủ công nghệ lõi, tạo nền tảng vững chắc cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ cao hơn trong tương lai.

Bí thư Thành ủy Hà Nội khẳng định thành phố đang tập trung đổi mới mô hình phát triển dựa trên nền tảng tri thức và khoa học công nghệ, cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất và chỉ đạo các sở, ban, ngành hỗ trợ tối đa để các nhà khoa học và doanh nghiệp triển khai thành công các dự án chiến lược trên địa bàn.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững; trong đó, việc làm chủ các công nghệ chiến lược trong lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như năng lượng đóng vai trò then chốt bảo đảm an ninh quốc gia và tự chủ nền kinh tế.

Để dự án thành công và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, Thứ trưởng đề nghị Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhóm nghiên cứu cần tổ chức triển khai dự án với tiêu chuẩn và kỷ luật khoa học khắt khe nhất, tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ và chất lượng cam kết, đồng thời phải coi yêu cầu làm chủ công nghệ lõi, độ tin cậy, vận hành và tính cạnh tranh thương mại là thước đo cao nhất.

Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện cần chú trọng đặc biệt đến phát triển và tôi luyện đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ; khoa học công nghệ suy cho cùng là con người, dự án phải trở thành vườn ươm thực chiến để chuyển giao tri thức, tích lũy kinh nghiệm, qua đó nâng tầm năng lực nghiên cứu phát triển của một doanh nghiệp tiên phong, doanh nghiệp số, sản xuất xanh.

Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành mạnh mẽ cùng Bộ Công Thương, các bộ ngành, Thành ủy, thành phố Hà Nội và cộng đồng doanh nghiệp để áp dụng triệt để tinh thần đổi mới của Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 - bao gồm cơ chế quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu nhằm tạo không gian thông thoáng tối đa cho các nhà khoa học và doanh nghiệp dấn thân vào các công nghệ chiến lược.

Ông Nguyễn Đình Phước, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Chủ tịch HĐQT EEMC cho biết, dự án có ý nghĩa rất thiết thực, thể hiện tinh thần làm chủ công nghệ, phát triển các thiết bị cao áp, siêu cao áp do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, chế tạo.

Tổng công ty nhận định sâu sắc rằng, cùng với đầu tư đồng bộ nguồn và lưới điện, việc phát triển nghiên cứu, chế tạo thiết bị điện trong nước là rất quan trọng đối với việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao tính chủ động của ngành điện và giảm dần sự phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu. Tổng công ty cam kết tổ chức triển khai nhiệm vụ một cách khoa học, bài bản, đảm bảo chất lượng, tiến độ, hiệu quả và an toàn.

Theo ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng giám đốc EEMC, cuộn kháng bù ngang là thiết bị quyết định việc hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của các đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây siêu cao áp vận hành ở chế độ thấp tải. Trên lưới điện 500 kV, thiết bị này góp phần hạn chế tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống và giảm tổn thất điện năng, nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng. Vì vậy, đây là thiết bị gắn trực tiếp với an toàn, độ tin cậy và chất lượng vận hành của hệ thống điện quốc gia.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2021 - 2030 dự kiến xây dựng mới khoảng 12.944 km đường dây và 102.900 MVA trạm biến áp 500 kV. Sự phát triển nhanh của các tuyến truyền tải dài và nguồn năng lượng tái tạo sẽ làm gia tăng nhu cầu bù công suất phản kháng, kiểm soát điện áp, từ đó tạo nhu cầu ngày càng lớn đối với kháng bù ngang 500 kV. Trong khi đó, các cuộn kháng bù ngang 500 kV đang sử dụng trên lưới điện trong nước từ trước đến nay vẫn phải nhập khẩu 100%, dẫn đến những rủi ro trong quá trình đầu tư, khai thác vận hành thiết bị trên hệ thống điện quốc gia.

Do đó, việc triển khai dự án không chỉ hướng tới việc tạo ra một sản phẩm khoa học mới, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành năng lực thiết kế, chế tạo và thử nghiệm kháng điện 500 kV trong nước.

Khi làm chủ công nghệ, Tổng công ty có thể góp phần giảm chi phí nhập khẩu và tổng mức đầu tư các dự án lắp đặt kháng điện 500 kV; chủ động nguồn thiết bị thay thế, tăng cường an ninh năng lượng; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam; tạo thêm việc làm, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ kỹ sư, công nhân; đồng thời khẳng định năng lực tự chủ của Việt Nam trong lĩnh vực kỹ thuật điện siêu cao áp.

Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) đặt mục tiêu hoàn thành dự án trong thời gian sớm nhất, đưa sản phẩm ra thị trường để đáp ứng nhu cầu của hệ thống điện Việt Nam, đồng thời phấn đấu đưa EEMC trở thành doanh nghiệp số, sản xuất xanh và đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành Điện, của Thủ đô và đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Không chỉ có dự án khoa học công nghệ cấp quốc gia “Nghiên cứu, thiết kế, công nghệ chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500 kV”, trong giai đoạn từ nay đến 2030, EEMC còn tập trung nghiên cứu, hợp tác quốc tế, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ để chế tạo thành công một số thiết bị điện trong nước chưa sản xuất được.

Đến năm 2030, EEMC đặt mục tiêu đạt doanh thu trên 5.000 tỷ đồng, với tỷ trọng xuất khẩu đạt 10–20%. Ngoài thị trường trong nước tiếp tục là nền tảng, EEMC định hướng mở rộng xuất khẩu ra nước ngoài tại Australia, Philippines, Lào, Trung Đông và Mỹ… thông qua kênh bán hàng phù hợp với đặc thù từng thị trường./.