Đưa dịch vụ công số đến người dân miền núi

Sau hơn 3 tháng triển khai thí điểm, mô hình Trạm dịch vụ công số tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã tỉnh Lạng Sơn bước đầu phát huy hiệu quả. Tại đây, người dân được hỗ trợ đăng nhập VNeID, số hóa giấy tờ và nộp hồ sơ trực tuyến..., qua đó tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, nhất là tại các địa bàn miền núi, biên giới còn hạn chế về kỹ năng số.

Tiện ích thiết thực

Là tỉnh miền núi, biên giới với trên 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lạng Sơn gặp không ít khó khăn trong quá trình triển khai chuyển đổi số. Một trong những thách thức đặt ra là giúp người dân tiếp cận và sử dụng thành thạo các nền tảng số, nhất là dịch vụ công trực tuyến.

Thực tế, không phải người dân nào cũng có thiết bị phù hợp, tài khoản định danh điện tử hoặc đủ kỹ năng để tự thực hiện các thao tác trên môi trường mạng. Với người cao tuổi và người dân ở vùng sâu, vùng xa, việc kê khai biểu mẫu điện tử, quét giấy tờ, đăng nhập tài khoản hay gửi hồ sơ trực tuyến còn gặp nhiều trở ngại. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, từ ngày 27/7/2026, tỉnh Lạng Sơn triển khai thí điểm 10 Trạm dịch vụ công số tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của 10 xã, phường.

Các trạm được trang bị máy tính, máy quét, máy in, camera và phần mềm chuyên dụng, hỗ trợ người dân thực hiện nhiều công đoạn trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Từ đăng nhập tài khoản VNeID, tra cứu thủ tục, số hóa giấy tờ đến nộp hồ sơ trực tuyến, tạo lập và khai thác bản sao số..., người dân đều có thể thực hiện tại một điểm hỗ trợ tập trung.

Để triển khai mô hình, Agribank chi nhánh tỉnh Lạng Sơn tài trợ toàn bộ trang thiết bị, phần mềm và chi phí triển khai trong thời gian thí điểm; Viễn thông Lạng Sơn bảo đảm đường truyền Internet. Cán bộ ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ phối hợp với công chức cấp xã và các tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng.

Theo thống kê của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn, từ ngày 27/7 đến 30/10/2026, 10 trạm ghi nhận 23.350 lượt người tiếp cận, hơn 14.870 lượt đăng nhập VNeID, tiếp nhận thành công 10.610 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến và thực hiện 3.730 lượt cấp bản sao số. Bình quân mỗi trạm tiếp nhận khoảng 1.061 hồ sơ, tương đương 15 hồ sơ mỗi ngày làm việc.

Ngoài việc hỗ trợ nộp hồ sơ, các trạm còn góp phần thay đổi cách thức lưu trữ, sử dụng giấy tờ trong giải quyết thủ tục hành chính. Đến ngày 28/10/2026, Kho bản sao số đã lưu trữ 8.142 tệp tài liệu được số hóa, trong đó 6.623 tệp đã được phê duyệt, ký số. Hệ thống ghi nhận 5.844 lượt khai thác tài liệu, chủ yếu thông qua quét mã QR.

Đây là tiện ích có ý nghĩa thiết thực đối với người dân, bởi bản sao chứng thực điện tử hợp lệ có thể được sử dụng thay thế bản chính theo quy định, đồng thời được đồng bộ vào tài khoản của công dân trên Cổng Dịch vụ công để khai thác nhiều lần. Qua đó, người dân có thể giảm việc sao chụp giấy tờ và hạn chế phải đi lại nhiều lần khi thực hiện các giao dịch hành chính.

Ông Trần Hữu Giang, Phó Giám đốc sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn đánh giá, mô hình đã bước đầu hình thành điểm hỗ trợ kỹ năng số trực quan ngay tại cơ sở, giúp người dân từng bước làm quen với phương thức giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Đối với một tỉnh miền núi, biên giới như Lạng Sơn, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư trang thiết bị hay xây dựng các nền tảng công nghệ, mà quan trọng hơn là phải giúp người dân thực sự tiếp cận và sử dụng được những tiện ích đó. Trạm dịch vụ công số tạo điều kiện để người dân được hướng dẫn, trực tiếp thực hành các thao tác số, qua đó từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Bảo đảm hiệu quả

Dù đạt kết quả bước đầu tích cực, quá trình vận hành 10 Trạm dịch vụ công số cũng bộc lộ một số khó khăn liên quan đến kỹ năng số của người dân, hạ tầng kỹ thuật, khả năng liên thông dữ liệu và nguồn nhân lực hỗ trợ.

Theo đánh giá của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn, kỹ năng số của một bộ phận người cao tuổi và người dân vùng xa còn hạn chế, khiến cán bộ tại các trạm vẫn phải hướng dẫn từng bước. Vì vậy, tỷ lệ người dân có thể tự thao tác độc lập chưa được thống kê; mức độ giảm tải công việc cho công chức bộ phận một cửa mới đạt kết quả bước đầu.

Bên cạnh đó, một số thiết bị, phần mềm phát sinh lỗi trong quá trình sử dụng như: Máy quét xử lý chậm đối với hồ sơ nhiều trang; kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia có thời điểm phản hồi chậm vào giờ cao điểm; hồ sơ đề xuất cấp độ an toàn thông tin của hệ thống cũng chưa hoàn thiện.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn Trần Hữu Giang cho biết, thời gian tới, ngành sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tập trung khắc phục những tồn tại, chuẩn hóa và hoàn thiện hệ thống thông tin...

Trước mắt tỉnh tiếp tục duy trì hoạt động 10 trạm hiện có, chưa mở rộng quy mô để tập trung củng cố toàn diện hệ thống. Từ nay đến hết quý I/2027, các đơn vị sẽ ưu tiên hoàn thiện thủ tục về an toàn thông tin, khắc phục lỗi kỹ thuật, đồng bộ Kho bản sao số về Trung tâm Tích hợp dữ liệu tỉnh và thống nhất cơ chế bảo hành, bảo trì, kinh phí vận hành lâu dài.

Từ quý II/2027, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kỹ thuật, an toàn thông tin và hiệu quả vận hành, tỉnh sẽ xem xét mở rộng có chọn lọc, khảo sát 55 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã còn lại để lựa chọn địa điểm phù hợp. Những khu vực đông dân cư, cửa khẩu có nhu cầu giải quyết thủ tục Chứng thực, Hộ tịch lớn và địa bàn có điểm tiếp nhận của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai sẽ được ưu tiên.

Việc thí điểm Trạm dịch vụ công số là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hướng tới nền hành chính hiện đại, thuận tiện, lấy người dân làm trung tâm phục vụ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn./.