Nhịp sống số đang ngày càng hiện rõ

Từ đô thị đến miền núi, từ cơ quan hành chính đến trường học, bệnh viện và hoạt động sản xuất, kinh doanh… chuyển đổi số đang hiện diện ngày càng rõ trong đời sống của người dân ở Phú Thọ. Khi những nền tảng số, dữ liệu dùng chung và dịch vụ trực tuyến được đưa vào những công việc cụ thể, công nghệ không còn là khái niệm xa vời mà từng bước trở thành công cụ giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và mở rộng cơ hội phát triển.

Giảm thời gian đi lại cho người dân miền núi

Ở xã Thu Cúc, địa bàn miền núi có địa hình chia cắt, nhiều khu dân cư cách xa trung tâm, việc thực hiện một thủ tục hành chính trước đây đôi khi đồng nghĩa với cả một buổi, thậm chí một ngày đi lại. Với người dân ở những thôn xa, quãng đường đến trung tâm xã không chỉ tính bằng ki-lô-mét mà còn là thời gian và chi phí.

Anh Mùa A Cáng, ở thôn Mỹ Á chia sẻ, trước đây, mỗi lần làm giấy tờ hay giao thương, anh phải vượt đèo dốc mới đến được trung tâm xã. Sau khi được tổ công nghệ số hướng dẫn, anh có thể sử dụng điện thoại thực hiện một số thủ tục liên quan đến hồ sơ, giấy tờ, nộp tiền điện hay mua hàng hóa trực tuyến. Thời gian tiết kiệm được giúp gia đình anh có thêm điều kiện tập trung cho chăn nuôi và sản xuất.

Ông Đinh Trọng Thái, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Thu Cúc cho biết, 9 tháng năm 2026, Trung tâm tiếp nhận trên 1.200 hồ sơ, 100% được thực hiện trực tuyến, trong đó 99,91% giải quyết đúng và trước hạn. Chuyển đổi số giúp người dân giảm thời gian, chi phí, đồng thời thúc đẩy sử dụng VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và quảng bá nông sản trực tuyến.

Từ những thay đổi ở cơ sở, bức tranh chuyển đổi số của Phú Thọ đang được hình thành trên nền tảng hạ tầng và dịch vụ số ngày càng rộng. Theo thống kê của tỉnh, từ đầu năm đến nay, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận, xử lý trực tuyến đạt trên 98%. Toàn tỉnh có 997 trạm 5G, phủ sóng 100% trung tâm xã, phường và các khu công nghiệp đang hoạt động, tạo điều kiện để dịch vụ số đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

Trong xử lý hồ sơ và khai thác dữ liệu, Phú Thọ đạt 95,27/100 điểm theo Bộ Chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp; 99,39% hồ sơ quá hạn thuộc chiến dịch cao điểm đã được xử lý dứt điểm. Chuyển đổi số cũng được mở rộng sang các lĩnh vực thiết yếu: 100% cơ sở giáo dục triển khai học bạ số; 623/623 cơ sở khám, chữa bệnh sử dụng căn cước công dân hoặc VNeID.

Ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cho biết, trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, yêu cầu quan trọng là các hệ thống thông tin, nền tảng số phải được kết nối, liên thông, chia sẻ từ tỉnh đến xã, bảo đảm hoạt động chỉ đạo, điều hành và phục vụ người dân được thông suốt. Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh tiếp tục chú trọng phát triển nhân lực số, đẩy mạnh “Bình dân học vụ số”, nâng cao kỹ năng số cho người dân và doanh nghiệp để chuyển đổi số đi sâu hơn vào đời sống.

Ở xã Minh Đài, sự thay đổi được thể hiện khá rõ qua hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công. Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm đã tiếp nhận trên 5.500 hồ sơ; trên 97% hồ sơ được thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đạt gần 99%, trong đó hồ sơ đúng và trước hạn đạt 99,75%. Toàn bộ hồ sơ được số hóa và trả kết quả điện tử.

Theo ông Nguyễn Thiết Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Minh Đài, ngay sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương tập trung kiện toàn bộ máy, bàn giao nhiệm vụ, hồ sơ và tổ chức lại quy trình giải quyết công việc theo hướng rõ người, rõ việc. Mục tiêu xuyên suốt là không để quá trình chuyển tiếp làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.

Ở địa bàn miền núi, dân cư phân tán như Minh Đài, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa. Công an xã trực tiếp hướng dẫn người dân kích hoạt định danh điện tử, tích hợp giấy tờ và thực hiện một số thủ tục trực tuyến. Với người lớn tuổi, cán bộ vẫn thực hiện theo cách “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng thao tác quét mã, đăng nhập, nộp hồ sơ. Chính những công việc nhỏ tại bàn tiếp dân giúp quá trình số hóa bớt xa lạ và tạo thói quen sử dụng dịch vụ số.

Đưa tiện ích số vào từng nhịp sống

Tại Võ Miếu, Long Cốc, Tu Vũ, công nghệ được đưa đến với người dân qua những việc gần gũi hằng ngày. “Bản đồ Công an số” được giới thiệu tại khu dân cư, trường học và điểm tiếp dân. Chỉ với điện thoại, người dân có thể quét mã QR tìm kiếm thông tin, tra cứu và nhận hướng dẫn. Cách tiếp cận đơn giản giúp những tiện ích số từng bước trở thành một phần trong thói quen của cộng đồng.

Phong trào “Bình dân học vụ số” cũng đang tạo ra những thay đổi khá rõ nét ở những vùng còn khó khăn. Chị Đinh Thị Hiền, xã Võ Miếu, một trong hàng trăm hộ trồng chè trên địa bàn, trước đây chủ yếu sử dụng điện thoại để nghe gọi. Sau khi được hướng dẫn, chị đã biết chụp ảnh sản phẩm chè, đưa lên Facebook giới thiệu, bán hàng và sử dụng mã QR để khách thanh toán.

Theo ông Nguyễn Văn Đức, Chủ tịch UBND xã Tu Vũ, mục tiêu của chuyển đổi số không phải làm cho quy trình trở nên phức tạp hơn mà giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, nhất là khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt thêm nhiều nhiệm vụ ở cấp xã. Cách nhìn này cũng cho thấy thước đo cuối cùng của chuyển đổi số không chỉ nằm ở số lượng nền tảng được triển khai mà ở mức độ người dân có thể sử dụng và hưởng lợi từ các nền tảng đó.

Khi những tiện ích số được mở rộng từ hoạt động hành chính sang giáo dục, y tế, thanh toán và sản xuất, chuyển đổi số từng bước tạo nền tảng cho kinh tế số. Quy mô kinh tế số của Phú Thọ hiện ước chiếm khoảng 22,7% GRDP, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Toàn tỉnh có khoảng 600 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực linh kiện điện tử, phần mềm, dịch vụ và giải pháp công nghệ số. Chín tháng năm 2026, GRDP của tỉnh tăng 10,18%. Dù không thể quy toàn bộ mức tăng trưởng cho chuyển đổi số, những kết quả trên cho thấy khoa học, công nghệ và dữ liệu đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mô hình phát triển của tỉnh.

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 9/9, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải đi vào thực chất, lấy dữ liệu làm nền tảng. Dữ liệu cần được xác định là tài nguyên chiến lược, phục vụ vận hành chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.

Theo định hướng này, dữ liệu không chỉ được số hóa mà phải thường xuyên cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, trở thành “dữ liệu sống” phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Cùng với đó là yêu cầu nâng cao năng lực giám sát, điều hành trên nền tảng số, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin, tạo nền tảng cho chuyển đổi số đồng bộ, liên thông và bền vững.

Khi công nghệ ngày càng gần với những nhu cầu hằng ngày, chuyển đổi số không còn chỉ là câu chuyện của hạ tầng hay các hệ thống kỹ thuật. Đó là quá trình thay đổi cách chính quyền phục vụ, cách người dân tiếp cận dịch vụ và cách doanh nghiệp, hộ sản xuất tìm kiếm cơ hội phát triển. Từ những thay đổi nhỏ nhưng cụ thể ấy, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực thúc đẩy Phú Thọ phát triển nhanh và bền vững./.