Phát triển mô hình AI giải mã “ngôn ngữ của não bộ”
Một công ty khởi nghiệp công nghệ thần kinh của Israel vừa công bố mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giải mã các tín hiệu điện của não người, hứa hẹn tạo ra bước đột phá trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý thần kinh và tâm thần như trầm cảm, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), Parkinson hay Alzheimer.
Thanh Bình
06/08/2026
13:09
Mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giải mã các tín hiệu điện của não người (Ảnh: ScienceDaily)
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, sau hơn 6 năm âm thầm nghiên cứu, công ty khởi nghiệp Hemispheric đã giới thiệu nền tảng AI mang tên Descartes. Descartes được huấn luyện để diễn giải các tín hiệu điện của não theo cách tương tự như các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) xử lý văn bản hoặc các hệ thống thị giác máy tính phân tích hình ảnh. Mục tiêu là tạo ra phương pháp đánh giá chức năng não bộ một cách định lượng, khách quan và không xâm lấn.
Ông Hagai Lalazar, Giám đốc điều hành Hemispheric, cho biết dù
não là cơ quan phức tạp nhất của con người và là nguyên nhân của nhiều gánh
nặng bệnh tật, việc chẩn đoán các rối loạn thần kinh và tâm thần hiện nay vẫn
chủ yếu dựa trên bảng câu hỏi và đánh giá chủ quan của bác sĩ.
Theo ông, trong lĩnh vực tâm thần học, bệnh nhân vẫn thường được
hỏi cảm nhận của bản thân, còn các bác sĩ thần kinh vẫn sử dụng nhiều bài kiểm
tra lâm sàng truyền thống. Điều này khiến việc chẩn đoán và lựa chọn phương
pháp điều trị còn phụ thuộc nhiều vào quá trình thử - sai kéo dài.
Để khắc phục hạn chế đó, Hemispheric đã xây dựng mạng lưới thu
thập dữ liệu não bộ lớn nhất thế giới bằng phương pháp không xâm lấn. Trong 7
năm qua, công ty đã thu thập dữ liệu điện não đồ (EEG) từ khoảng 100.000 tình
nguyện viên tại nhiều trung tâm ở châu Á, Israel và thành phố Boston (Mỹ). Mô
hình AI Descartes được huấn luyện trên hơn 250.000 giờ dữ liệu EEG, xử lý
khoảng 6 tỷ tham số, tạo thành một trong những bộ dữ liệu về hoạt động não bộ
lớn nhất từng được xây dựng cho AI.
Điện não đồ (EEG) là công nghệ đã được sử dụng hơn một thế kỷ để
ghi nhận hoạt động điện của não thông qua các điện cực đặt trên da đầu. Tuy
nhiên, phương pháp này vốn gặp nhiều hạn chế về độ phân giải không gian cũng
như khả năng diễn giải dữ liệu thành thông tin hữu ích phục vụ điều trị.
Theo ông Gidi Littwin, thách thức lớn nhất là tín hiệu não giữa
các cá nhân có sự khác biệt rất lớn. Tuy nhiên, khi có đủ lượng dữ liệu khổng
lồ, AI có thể học được các quy luật chung, từ đó xác định chính xác hơn trạng
thái hoạt động của não.
AI có thể xác định chính xác hơn trạng thái hoạt động của não (Ảnh: cshl.edu)
Quá trình kiểm tra bằng nền tảng Descartes khá đơn giản. Người
tham gia chỉ cần đội một mũ EEG khô có hình dáng tương tự mũ bảo hiểm xe đạp
trong khoảng 15 phút, đồng thời thực hiện các bài kiểm tra thần kinh được thiết
kế dưới dạng trò chơi trên máy tính bảng hoặc điện thoại. Hệ thống AI sẽ phân
tích phản ứng của não đối với từng nhiệm vụ để xây dựng "hồ sơ thần
kinh" riêng của mỗi người. Theo Hemispheric, hồ sơ này có thể giúp bác sĩ
dự đoán khả năng đáp ứng của bệnh nhân với từng phương pháp điều trị, từ đó cá
thể hóa quá trình chăm sóc thay vì áp dụng cùng một phác đồ cho tất cả bệnh
nhân./.
Chuyên gia David Robinson, một trong những nhân sự gắn bó lâu năm nhất của OpenAI cảnh báo tốc độ phát triển các tác nhân AI đang vượt quá khả năng kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng. Ông kêu gọi ngành công nghiệp AI áp dụng mô hình giám sát đa tầng tương tự ngành hàng không và công nghiệp hạt nhân để hạn chế rủi ro.
Google sẽ thu hẹp đáng kể quyền truy cập miễn phí vào các mô hình AI trên dịch vụ Gemini, khi người dùng không đăng ký gói Google AI chỉ còn được sử dụng mô hình Flash-Lite. Động thái này diễn ra ngay sau khi Google ra mắt Gemini 4 Argon.
Trong cuộc đua đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào đời sống, robot gia đình tại Nhật Bản đang chuyển mình từ những cỗ máy mô phỏng thú cưng thành những “người bạn” có khả năng trò chuyện, phản ứng với tiếp xúc và tạo cảm giác đồng hành cho con người.
Cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và Nghị quyết 71-NQ/TW về giáo dục, Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ tổ chức cuộc thi thiết kế, chế tạo và điều khiển robot 2026. Sân chơi giúp sinh viên gắn lý thuyết với thực hành, vận dụng kiến thức đa ngành vào thực tiễn, rèn kỹ năng nghề, tư duy sáng tạo và làm việc nhóm dưới sự hướng dẫn của giảng viên.
Việc triển khai lớp học số tại trường THCS Giảng Võ theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; cụ thể hóa thông điệp của Hội nghị Trung ương 3 từ cơ sở.
36 năm sau khi qua đời, huyền thoại Hollywood Greta Garbo bất ngờ xuất hiện trở lại trên màn ảnh trong một quảng cáo của hãng sản xuất vòng bi Thụy Điển SKF. Lần này hình ảnh, chuyển động và giọng nói của nữ minh tinh đều được tái tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia (1/10) và Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10) năm 2026, các phường, xã, cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm khơi dậy niềm đam mê sáng tạo, làm chủ công nghệ của tuổi trẻ học đường.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde ngày 1/10 cảnh báo châu Âu cần tự phát triển năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) để giảm phụ thuộc vào công nghệ từ bên ngoài, trong bối cảnh các nước cung cấp công nghệ này có thể hạn chế quyền tiếp cận của châu Âu.
Nhà sản xuất siêu máy tính Bull của Pháp vừa đưa nhà máy mở rộng tại Angers vào hoạt động, tăng gấp đôi công suất nhằm hỗ trợ mục tiêu thu hẹp khoảng cách năng lực tính toán AI giữa châu Âu với Mỹ, Trung Quốc.
Ngày 1/10, công ty OpenAI thông báo các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) của công ty Mỹ này có thể đã cố vượt qua hệ thống bảo mật mà không được phép, hoặc gây tác động tiêu cực đến hệ thống của hơn 100 tổ chức.