Phát triển mô hình AI giải mã “ngôn ngữ của não bộ”

Một công ty khởi nghiệp công nghệ thần kinh của Israel vừa công bố mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giải mã các tín hiệu điện của não người, hứa hẹn tạo ra bước đột phá trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý thần kinh và tâm thần như trầm cảm, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), Parkinson hay Alzheimer.

Thanh Bình
06/08/2026
13:09
Mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giải mã các tín hiệu điện của não người (Ảnh: ScienceDaily)
Mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giải mã các tín hiệu điện của não người (Ảnh: ScienceDaily)

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, sau hơn 6 năm âm thầm nghiên cứu, công ty khởi nghiệp Hemispheric đã giới thiệu nền tảng AI mang tên Descartes. Descartes được huấn luyện để diễn giải các tín hiệu điện của não theo cách tương tự như các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) xử lý văn bản hoặc các hệ thống thị giác máy tính phân tích hình ảnh. Mục tiêu là tạo ra phương pháp đánh giá chức năng não bộ một cách định lượng, khách quan và không xâm lấn.

Ông Hagai Lalazar, Giám đốc điều hành Hemispheric, cho biết dù não là cơ quan phức tạp nhất của con người và là nguyên nhân của nhiều gánh nặng bệnh tật, việc chẩn đoán các rối loạn thần kinh và tâm thần hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên bảng câu hỏi và đánh giá chủ quan của bác sĩ.

Theo ông, trong lĩnh vực tâm thần học, bệnh nhân vẫn thường được hỏi cảm nhận của bản thân, còn các bác sĩ thần kinh vẫn sử dụng nhiều bài kiểm tra lâm sàng truyền thống. Điều này khiến việc chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị còn phụ thuộc nhiều vào quá trình thử - sai kéo dài.

Để khắc phục hạn chế đó, Hemispheric đã xây dựng mạng lưới thu thập dữ liệu não bộ lớn nhất thế giới bằng phương pháp không xâm lấn. Trong 7 năm qua, công ty đã thu thập dữ liệu điện não đồ (EEG) từ khoảng 100.000 tình nguyện viên tại nhiều trung tâm ở châu Á, Israel và thành phố Boston (Mỹ). Mô hình AI Descartes được huấn luyện trên hơn 250.000 giờ dữ liệu EEG, xử lý khoảng 6 tỷ tham số, tạo thành một trong những bộ dữ liệu về hoạt động não bộ lớn nhất từng được xây dựng cho AI.

Điện não đồ (EEG) là công nghệ đã được sử dụng hơn một thế kỷ để ghi nhận hoạt động điện của não thông qua các điện cực đặt trên da đầu. Tuy nhiên, phương pháp này vốn gặp nhiều hạn chế về độ phân giải không gian cũng như khả năng diễn giải dữ liệu thành thông tin hữu ích phục vụ điều trị.

Theo ông Gidi Littwin, thách thức lớn nhất là tín hiệu não giữa các cá nhân có sự khác biệt rất lớn. Tuy nhiên, khi có đủ lượng dữ liệu khổng lồ, AI có thể học được các quy luật chung, từ đó xác định chính xác hơn trạng thái hoạt động của não.

AI có thể xác định chính xác hơn trạng thái hoạt động của não (Ảnh: cshl.edu)
AI có thể xác định chính xác hơn trạng thái hoạt động của não (Ảnh: cshl.edu)

Quá trình kiểm tra bằng nền tảng Descartes khá đơn giản. Người tham gia chỉ cần đội một mũ EEG khô có hình dáng tương tự mũ bảo hiểm xe đạp trong khoảng 15 phút, đồng thời thực hiện các bài kiểm tra thần kinh được thiết kế dưới dạng trò chơi trên máy tính bảng hoặc điện thoại. Hệ thống AI sẽ phân tích phản ứng của não đối với từng nhiệm vụ để xây dựng "hồ sơ thần kinh" riêng của mỗi người. Theo Hemispheric, hồ sơ này có thể giúp bác sĩ dự đoán khả năng đáp ứng của bệnh nhân với từng phương pháp điều trị, từ đó cá thể hóa quá trình chăm sóc thay vì áp dụng cùng một phác đồ cho tất cả bệnh nhân./.

Tin cùng chuyên mục

Cựu chuyên gia OpenAI kêu gọi siết an toàn AI theo mô hình hàng không

Cựu chuyên gia OpenAI kêu gọi siết an toàn AI theo mô hình hàng không

Chuyên gia David Robinson, một trong những nhân sự gắn bó lâu năm nhất của OpenAI cảnh báo tốc độ phát triển các tác nhân AI đang vượt quá khả năng kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng. Ông kêu gọi ngành công nghiệp AI áp dụng mô hình giám sát đa tầng tương tự ngành hàng không và công nghiệp hạt nhân để hạn chế rủi ro.

Google siết quyền truy cập miễn phí các mô hình AI Gemini

Google siết quyền truy cập miễn phí các mô hình AI Gemini

Google sẽ thu hẹp đáng kể quyền truy cập miễn phí vào các mô hình AI trên dịch vụ Gemini, khi người dùng không đăng ký gói Google AI chỉ còn được sử dụng mô hình Flash-Lite. Động thái này diễn ra ngay sau khi Google ra mắt Gemini 4 Argon.

Robot gia đình bước vào kỷ nguyên tương tác cảm xúc nhờ AI

Robot gia đình bước vào kỷ nguyên tương tác cảm xúc nhờ AI

Trong cuộc đua đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào đời sống, robot gia đình tại Nhật Bản đang chuyển mình từ những cỗ máy mô phỏng thú cưng thành những “người bạn” có khả năng trò chuyện, phản ứng với tiếp xúc và tạo cảm giác đồng hành cho con người.

Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ nghiên cứu, sáng tạo robot

Sân chơi robocon giúp sinh viên vận dụng kiến thức cơ khí, điện - điện tử, tự động hóa, công nghệ thông tin và lập trình vào thực tiễn; tạo kỹ năng làm việc nhóm dưới sự hướng dẫn của giảng viên. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)

Cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và Nghị quyết 71-NQ/TW về giáo dục, Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ tổ chức cuộc thi thiết kế, chế tạo và điều khiển robot 2026. Sân chơi giúp sinh viên gắn lý thuyết với thực hành, vận dụng kiến thức đa ngành vào thực tiễn, rèn kỹ năng nghề, tư duy sáng tạo và làm việc nhóm dưới sự hướng dẫn của giảng viên.

Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục từ mô hình "Lớp học số Google"

Lớp học trở nên sôi nổi hơn nhờ các trò chơi học tập. Những học sinh rụt rè, ít khi giơ tay phát biểu trong lớp truyền thống lại tỏ ra rất tích cực khi được tương tác qua các trò chơi, các ứng dụng học tập. (Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN)

Việc triển khai lớp học số tại trường THCS Giảng Võ theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; cụ thể hóa thông điệp của Hội nghị Trung ương 3 từ cơ sở.

Huyền thoại Greta Garbo “hồi sinh” trên màn ảnh sau 36 năm

Huyền thoại Greta Garbo “hồi sinh” trên màn ảnh sau 36 năm

36 năm sau khi qua đời, huyền thoại Hollywood Greta Garbo bất ngờ xuất hiện trở lại trên màn ảnh trong một quảng cáo của hãng sản xuất vòng bi Thụy Điển SKF. Lần này hình ảnh, chuyển động và giọng nói của nữ minh tinh đều được tái tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).