Thị trường việc làm phổ thông liên quan đến AI ngày càng sôi động

Khi nhắc đến AI và việc làm, người ta thường nghĩ ngay đến những ngành nghề có nguy cơ bị xóa sổ bởi công nghệ này. Tuy nhiên, ít nhất là đối với một số lĩnh vực, sự phát triển mạnh mẽ của AI cũng đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.

AI đang tạo ra việc làm trong nhiều ngành nghề khác nhau nhằm duy trì hệ sinh thái khổng lồ vận hành các doanh nghiệp công nghệ như Anthropic, Meta, Amazon, OpenAI và nhiều công ty khác. Việc xây dựng và bảo trì các trung tâm dữ liệu cũng như toàn bộ hệ sinh thái AI đang đòi hỏi một thế hệ nhân sự mới gồm kỹ thuật viên HVAC (hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí), công nhân xây dựng, công nhân đường dây và thợ lắp đặt đường ống.

Bà Maria Flynn, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của tổ chức phi lợi nhuận quốc gia Jobs for the Future, cho biết đây là những ngành nghề ngày càng trở nên quan trọng đối với nền kinh tế AI. Mặc dù các trung tâm dữ liệu là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận, nhưng chúng chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn nhiều, vốn đòi hỏi sự nâng cấp về hạ tầng giao thông và hiện đại hóa lưới điện. 

Các công việc đòi hỏi tay nghề cao này thường đi kèm mức lương hấp dẫn. Bà Flynn cho biết một kỹ thuật viên mới vào nghề (cấp độ học việc) có thể kiếm được từ 40.000 USD đến 60.000 USD mỗi năm, trong khi các thợ điện lành nghề có thể nhận mức lương hơn 100.000 USD.

Bà Nicole Bachaud, chuyên gia kinh tế lao động tại sàn giao dịch việc làm trực tuyến ZipRecruiter, cho hay mức lương thậm chí còn cao hơn đối với các vị trí chuyên môn hóa và đòi hỏi kỹ năng cao. Theo bà Bachaud, mức lương tối thiểu trung bình cho các công việc tại trung tâm dữ liệu đã tăng 125,1% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt gần 208.000 USD. Theo bà, điều này cho thấy các vị trí kỹ thuật chuyên môn cao, thuộc nhóm hàng đầu đang kéo mức trung bình tăng mạnh. 

Theo dữ liệu của bà Bachaud, mặc dù nhiều lao động chân tay truyền thống, bao gồm cả tài xế xe tải, đang được hưởng lợi nhưng nhóm lao động chân tay hưởng lợi nhiều nhất là thợ hàn và thợ lắp đặt đường ống. Số lượng tin tuyển dụng cho các vị trí này đã tăng 164% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bà Bachaud cho biết cho dù con số này có thể một phần do quy mô mẫu nhỏ song khi ngày càng nhiều trung tâm dữ liệu được xây dựng – ngay cả khi mỗi trung tâm chỉ cần một số lượng ít thợ lắp đặt đường ống – thì nhu cầu về các vị trí này vẫn sẽ gia tăng. Nhu cầu xây dựng cũng không đồng đều, với một số khu vực thu hút nhiều dự án hơn những nơi khác; chẳng hạn như Houston và Birmingham đang chứng kiến sự tăng trưởng đặc biệt mạnh mẽ.

Theo bà Bachaud, những nơi có quỹ đất rộng để mở rộng và xây dựng – thường là những khu vực có quy định xây dựng tạo điều kiện cho việc phát triển diễn ra dễ dàng, ít tốn kém và nhanh chóng hơn – sẽ là nơi tiếp tục chứng kiến sự mở rộng. Điều này trái ngược với các trung tâm ven biển, nơi thường có chi phí cao hơn và chịu nhiều gánh nặng về thủ tục pháp lý

Điều đó có nghĩa là một thợ điện hoặc thợ lắp đặt đường ống tại Birmingham có thể sẽ có lợi thế hơn (có quyền chủ động lựa chọn việc làm) so với các đồng nghiệp tại Boston.

Những điều này không gây ngạc nhiên cho ông Justin Sinkovich, Phó giáo sư kiêm Phó giám đốc Trường Kinh doanh và Khởi nghiệp thuộc Columbia College Chicago. Theo ông, câu chuyện thường thấy về việc AI gây mất việc làm là chưa đầy đủ, và thực tế tại các trung tâm dữ liệu là một ví dụ phản bác lại quan điểm đó.

Mặc dù AI có thể tự động hóa một số công việc, nhưng việc triển khai nó lại phụ thuộc vào quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng – bao gồm không chỉ trung tâm dữ liệu mà còn cả trạm biến áp, hệ thống làm mát, hệ thống cấp nước và đường ống – những thứ mà AI không thể tự xây dựng được.

Ông Sinkovich cho biết những tác động tích cực đến thị trường lao động đã bắt đầu hiện rõ, với nhu cầu ngày càng tăng đối với các kỹ sư hệ thống làm mát và HVAC, kỹ thuật viên tự động hóa công nghiệp, cũng như lao động lành nghề truyền thống như công nhân xây dựng và thợ điện. Mức lương cho kỹ sư HVAC đã tăng lên, và nhiều chuyên gia kỹ thuật đảm nhận các vị trí tại trung tâm dữ liệu đang được hưởng mức đãi ngộ cao hơn. 

Ông Sinkovich dẫn chứng bang Louisiana là một ví dụ cụ thể, nơi cả Amazon và Meta đều đang triển khai các dự án quy mô lớn. Amazon đã cam kết đầu tư 12 tỷ USD cho một trung tâm dữ liệu mới, tạo ra 540 việc làm trực tiếp tại cơ sở, bao gồm các vị trí thợ điện, kỹ thuật viên và nhân viên an ninh. Dự án Hyperion của Meta tại Louisiana có vốn đầu tư lên tới 27 tỷ USD.Các dự án này tạo ra nhu cầu về nhân lực làm việc trực tiếp tại chỗ, do đó không thể chuyển ra nước ngoài hay thực hiện từ xa, khác với các lĩnh vực sản xuất hay phần mềm. Ngoài ra, ông cũng đề cập đến một khía cạnh dài hạn hơn, đó là việc AI tạo điều kiện cho các hệ thống năng lượng linh hoạt và phi tập trung hơn. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng mà còn tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực như xây dựng hệ thống điều khiển thông minh, hệ thống pin lưu trữ, lưới điện siêu nhỏ và cơ sở hạ tầng năng lượng phân tán.

Theo nghiên cứu gần đây của công ty dịch vụ bất động sản toàn cầu Cushman & Wakefield, cứ mỗi 100 MW công suất trung tâm dữ liệu mới được phát triển sẽ tạo ra gần 1.300 việc làm cho nền kinh tế địa phương, mang lại khoảng 110 triệu USD tiền lương hàng năm, 344 triệu USD giá trị tổng sản lượng và 187 triệu USD vào tổng sản phẩm khu vực. Ngoài ra, nhiều công việc trong số này không đòi hỏi bằng cấp đại học và thực tế, nhiều vị trí phù hợp hơn với những người được đào tạo qua các trường nghề./.