Thúc đẩy chuyển đổi số giao thương biên mậu Việt Nam - Lào - Trung Quốc

Chiều 18/9, tại phường Điện Biên Phủ, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị Xúc tiến thương mại, thúc đẩy xuất nhập khẩu khu vực miền Bắc năm 2026, với chủ đề “Chuyển đổi số và Thương mại xanh: Động lực bứt phá giao thương biên mậu Việt Nam - Lào - Trung Quốc”.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội, doanh nghiệp các tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc cùng các đoàn đại biểu của Lào và Trung Quốc. Sự kiện hướng tới tăng cường kết nối thương mại, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng kinh tế cửa khẩu giữa ba nước.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương Vũ Bá Phú nhấn mạnh, thương mại quốc tế đang chứng kiến sự thay đổi nhanh chóng về phương thức sản xuất, lưu thông và tiêu dùng. Các yêu cầu về chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, phát triển bền vững, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành những điều kiện quan trọng để hàng hóa tiếp cận và duy trì vị thế trên thị trường quốc tế.

Theo ông Vũ Bá Phú, đối với khu vực miền Bắc Việt Nam, lợi thế địa kinh tế thể hiện rõ khi khu vực vừa là trung tâm sản xuất, tiêu dùng lớn, vừa là cửa ngõ kết nối Việt Nam với thị trường Trung Quốc, Lào và rộng hơn là Đông Bắc Á, ASEAN cùng các hành lang kinh tế xuyên biên giới. Hệ thống đô thị, công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu và hạ tầng giao thông ngày càng được đầu tư, tạo nền tảng hình thành mạng lưới liên kết giữa sản xuất, logistics, thương mại, dịch vụ, cửa khẩu và cảng biển… Vì vậy, các địa phương và doanh nghiệp trong thời gian tới cần tăng cường liên kết vùng, liên kết địa phương và liên kết doanh nghiệp; nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động cửa khẩu; đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại biên giới; nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu; chủ động chuyển đổi xanh và phát triển logistics xanh.

Ông La Hằng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Nhân đại huyện Giang Thành, thành phố Phổ Nhĩ, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đề xuất đẩy mạnh xây dựng mô hình thương mại biên giới thông minh thông qua khai báo trực tuyến, kiểm tra thông minh, chia sẻ dữ liệu và thông quan không giấy tờ; đồng thời phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, kết nối giao thương trên nền tảng số và thúc đẩy lưu thông hai chiều đối với nông sản, sản phẩm công nghiệp nhẹ…

Đồng quan điểm về đẩy mạnh chuyển đổi số tại các cửa khẩu, Tiến sĩ Su Ly Xay Hổng Sả Khon - Quyền giám đốc Sở Công thương Luông-pha-bang (Lào) đã đề xuất xây dựng mô hình “Cửa khẩu thông minh”, liên thông dữ liệu khai báo hàng hóa, chứng nhận xuất xứ và kiểm dịch động, thực vật qua môi trường trực tuyến; thiết lập tiêu chuẩn hàng hóa xanh, hệ thống truy xuất nguồn gốc xuyên biên giới và kết nối logistics xanh dọc hành lang kinh tế biên giới. Các giải pháp này được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận chuyển, hạn chế hao hụt hàng hóa và đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn xanh…

Tại Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Cương cho biết: Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt trên 256,4 tỷ USD, trong khi thương mại Việt Nam - Lào đạt trên 2,98 tỷ USD. Đối với Điện Biên, vị trí địa kinh tế đặc thù đã tạo điều kiện để tỉnh phát triển thương mại biên giới và xuất nhập khẩu, từng bước trở thành cửa ngõ kết nối Tây Bắc Việt Nam với Bắc Lào, Tây Nam Trung Quốc và các thị trường trong Tiểu vùng sông Mekong mở rộng.

Tỉnh có hơn 455 km đường biên giới tiếp giáp với Lào và Trung Quốc; hệ thống cửa khẩu gồm Cửa khẩu quốc tế Tây Trang, Cửa khẩu quốc gia Huổi Puốc, Cửa khẩu phụ Si Pa Phìn và cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú kết nối với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Cùng với đó, Cảng hàng không Điện Biên đã được nâng cấp, mở rộng, hiện khai thác các loại máy bay Airbus A320, A321 và kết nối với Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh. Khi các tuyến giao thông đối ngoại, nhất là tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang và các tuyến kết nối đến cửa khẩu được đầu tư hoàn thiện, chi phí, thời gian vận chuyển hàng hóa được kỳ vọng giảm, tạo thêm điều kiện thu hút đầu tư vào kho bãi, logistics, chế biến và phân phối.

Tỉnh Điện Biên đang được định hướng nghiên cứu bổ sung một cảng cạn nhằm đáp ứng nhu cầu thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu; đồng thời nghiên cứu Đề án thành lập Khu thương mại xuyên biên giới Việt Nam - Lào gắn với Cửa khẩu quốc tế Tây Trang và thúc đẩy khai trương Cửa khẩu song phương A Pa Chải - Long Phú. Đây là tiền đề để chuyển hoạt động giao thương biên giới từ phương thức truyền thống sang không gian kinh tế cửa khẩu tích hợp thương mại, logistics, dịch vụ, sản xuất và chế biến…

Các đại biểu đến từ cơ quan quản lý, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, Lào, Trung Quốc đã tập trung trao đổi về những điểm nghẽn trong chính sách, hạ tầng và năng lực đáp ứng các quy định quốc tế; đồng thời tìm kiếm giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động xuất nhập khẩu, hiện đại hóa logistics và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Qua đó, từng bước mở rộng không gian giao thương, nâng cao giá trị hàng hóa và năng lực cạnh tranh, góp phần thúc đẩy thương mại biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.