Tuabin đã qua sử dụng giúp các trung tâm dữ liệu giải bài toán năng lượng

Các đơn vị cung cấp dịch vụ tiện ích, nhà phát triển và doanh nghiệp đang chạy đua để cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI. Họ đổ xô đi tìm kiếm tuabin khí đã qua sử dụng trên khắp thế giới, khôi phục các thiết bị từng bị bỏ không, thậm chí chuyển đổi cả những động cơ phản lực đã ngừng hoạt động, trong bối cảnh thời gian chờ đợi để có được thiết bị mới (vốn rất đắt đỏ) đã kéo dài sang tận thập kỷ tới.

Bất chấp những hoài nghi ngày càng tăng về các rủi ro từ công nghệ AI cùng đợt bán tháo cổ phiếu liên quan gần đây, nhu cầu về các trung tâm dữ liệu tiêu tốn nhiều năng lượng vẫn đang tăng vọt. Điều này tạo ra một nút thắt nghiêm trọng đối với cơ sở hạ tầng và thiết bị năng lượng thiết yếu, chẳng hạn như tuabin. Chuyên gia phân tích cấp cao Aurora Tenorio của công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, cho biết các cuộc thảo luận về thời gian giao hàng hiện tập trung chủ yếu vào giai đoạn năm 2030 đến 2031 khi đề cập đến về thị trường tuabin tại Mỹ.

Theo thông tin từ hơn một chục nhà môi giới, công ty dịch vụ và nhà cung cấp, tình trạng này buộc nhiều doanh nghiệp phải tìm kiếm các thiết bị đã qua sử dụng hoặc được tân trang lại, cũng như những loại tuabin dựa trên công nghệ động cơ phản lực, thay vì chờ đợi danh sách đơn hàng tồn đọng được giải quyết. Bà Ana Amicarella, Giám đốc điều hành (CEO) của công ty dịch vụ EthosEnergy, nhận định thị trường này hiện đang cực kỳ sôi động và giá cả của các thiết bị đang tăng mạnh.

Trong khi đó, bà Noor Qureshi, chuyên viên tại công ty nghiên cứu Enverus Intelligence Research, cho rằng câu trả lời có lẽ chỉ là một phần. Theo bà, thị trường vốn đã bị thắt chặt với nguồn cung dư thừa hạn chế, nên khó có khả năng bù đắp đáng kể cho những sự chậm trễ hiện nay. Hơn nữa, tuabin chỉ là một trong nhiều rào cản. Các vấn đề như giấy phép môi trường, khả năng kết nối lưới điện và những yếu tố khác cũng đang gây ra tình trạng chậm trễ.

Hiện chưa có ước tính đáng tin cậy nào về mức độ đóng góp của thị trường thứ cấp vào nguồn cung tuabin toàn cầu có giá trị khoảng 25 tỷ USD/năm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của thị trường này chính là minh chứng rõ nét cho tác động sâu rộng mà sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu đã gây ra đối với nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Hồi tháng 4/2026, công ty cơ sở hạ tầng AI Crusoe đã đặt mua 13 tuabin khí cải tiến từ động cơ phản lực từ công ty ProEnergy (Mỹ)- vốn sử dụng công nghệ từ các động cơ phản lực do GE Aerospace sản xuất. Crusoe mô tả đây là một bước đi chiến lược nhằm mở rộng quy mô nhanh chóng. Các tuabin này có tổng công suất 650 megawatt (MW) và sẽ được triển khai tại các dự án trung tâm dữ liệu AI của Crusoe ở Mỹ.

Các trung tâm dữ liệu cùng những đơn vị vận hành chúng đã trở thành khách hàng lớn của thị trường tuabin khí - một lĩnh vực mà cho đến vài năm trước gần như chỉ phục vụ các công ty điện lực truyền thống. Theo Wood Mackenzie, tổng số đơn đặt hàng trên toàn cầu hiện đã vượt mốc 100 gigawatt (GW), cao hơn nhiều so với năng lực sản xuất toàn cầu ước tính chỉ từ 60 GW đến 70 GW. Các chuyên gia phân tích tại ngân hàng đầu tư Jefferies ước tính riêng các trung tâm dữ liệu tại Mỹ đã tạo ra nhu cầu gần 17 GW trong năm nay, và con số này có thể tăng hơn gấp ba lần vào năm 2028.

Mặc dù năng lực sản xuất tuabin khí toàn cầu đang tăng lên và dự kiến đạt khoảng 87 GW vào năm 2028, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với nhu cầu dự kiến là 129 GW.

Các tập đoàn thống trị thị trường như Siemens Energy, GE Vernova và Mitsubishi Heavy Industries đều cho biết làn sóng AI đã đẩy lượng đơn đặt hàng vượt xa năng lực sản xuất của họ.

Theo ông Tenorio, tại Mỹ, thời gian chờ bàn giao một tuabin khí hiện lên tới sáu năm. Việc sử dụng các thiết bị cũ, đã qua tân trang hoặc được chuyển đổi mục đích sử dụng cũng đi kèm với nhiều thách thức. Ông Tenorio cho biết, các tuabin đã qua đại tu có thể có lịch sử bảo trì không rõ ràng, tuổi thọ còn lại hạn chế và dịch vụ hỗ trợ dài hạn không đảm bảo. Ngoài ra, việc chuyển đổi động cơ phản lực thành máy phát điện cũng đặt ra câu hỏi về mức độ phù hợp của chúng đối với nhu cầu vận hành liên tục.

Tuy vậy, với thời gian chờ đợi kéo dài hàng năm, thị trường này vẫn duy trì được sức hấp dẫn đáng kể. Ông Darayus Pardivala, người đứng đầu mảng kinh doanh hậu mãi tại Mỹ của công ty Sulzer, cho biết cứ vài tuần họ lại nhận được yêu cầu tìm giúp một tuabin khí đã qua sử dụng để lắp đặt cho trung tâm dữ liệu.

Ông Zach Machuca, đối tác quản lý tại Origin Partners - đơn vị chuyên thu mua thiết bị năng lượng cho các nhà phát triển trung tâm dữ liệu - cho hay những thiết bị đã qua sử dụng nhưng được bảo trì tốt có thể có giá từ 1,5-1,7 triệu USD mỗi MW, trong khi các thiết bị đã qua tân trang có giá khoảng 1,3 triệu USD mỗi MW. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu năng lượng Aurora Energy Research, mức giá này thấp hơn đáng kể so với các tuabin mới, vốn có giá từ 2-2,5 triệu USD mỗi MW.

Đối với các thiết bị nhỏ hơn và rẻ hơn, mức chênh lệch giá thậm chí còn lớn hơn. Ông Dan Poole, Tổng giám đốc nền tảng kết nối người mua với các chủ sở hữu tuabin ReflowX, cho biết hai tuabin công suất 14,5 MW do Solar Turbines (một đơn vị thuộc tập đoàn công nghiệp Caterpillar) sản xuất gần đây đã được bán với giá 12,5 triệu USD, tương đương khoảng 430.000 USD mỗi MW. Ông cho biết thêm, nếu mua mới, các thiết bị này sẽ có giá khoảng 35 triệu USD và phải mất tới 5 năm mới có thể bàn giao.

Do áp lực về thời gian, các nhà phát triển buộc phải chuyển sang sử dụng những tuabin nhỏ hơn nếu không tìm được loại công suất lớn. Ông Scott Schreeg, Giám đốc kinh doanh tại nhà cung cấp thiết bị SVI Bremco (Mỹ), cho biết đôi khi họ phải lắp đặt hơn 100 thiết bị tại một địa điểm, kết hợp nhiều mẫu mã và thương hiệu khác nhau.

Cuộc chạy đua gia tăng công suất (tính bằng GW) cũng mở ra những thị trường mới cho các giải pháp thay thế trong bối cảnh các tuabin khí trở nên khan hiếm. Theo ông Anders Lindberg, người đứng đầu mảng năng lượng của tập đoàn Wartsila (Phần Lan), kể từ mùa xuân năm 2025, tập đoàn này đã nhận được các đơn đặt hàng với tổng công suất khoảng 3 GW từ các trung tâm dữ liệu tại Mỹ, cho những thiết bị phát điện sử dụng động cơ khí thay vì tuabin./.