Cơn sốt chip AI đối mặt với nỗi lo mới: Cạnh tranh quá mức

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Kinh tế Đối ngoại thuộc Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (KEXIM), thị trường chip AI dự kiến tăng trưởng trung bình 38%/năm trong giai đoạn 2026–2030 và có thể đạt mốc 860 tỷ USD vào năm 2030.

Thị trường lại vừa trải qua một đợt biến động mạnh, lần này xuất phát từ lo ngại rằng nhóm các doanh nghiệp đang thống trị thị trường chip nhớ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể sẽ không còn giữ được vị thế độc tôn như trước.

Nguyên nhân gây ra nỗi lo nói trên là nhà sản xuất chip CXMT (Trung Quốc). Công ty này cho biết đã đạt được tiến bộ trong việc phát triển thiết kế chip nhớ truy cập ngẫu nhiên động (DRAM) mật độ cao hơn và dự định tung ra các sản phẩm bộ nhớ dành cho máy chủ vào cuối năm nay. Nếu có thể chuyển đổi công nghệ này thành quy trình sản xuất quy mô lớn và ổn định, CXMT hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng đến quyền định giá của các "ông lớn" trong ngành chip nhớ như Micron, SK Hynix và Samsung - ba cái tên hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng AI trong những tháng gần đây.

Tất nhiên, đây vẫn chỉ là một giả định. Dù vậy, các nhà đầu tư đã phản ứng ngay lập tức khi cổ phiếu của các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu cũng bị bán tháo mạnh.

Kịch bản này không hề xa lạ với những ai theo sát thị trường AI. Thông tin về một sản phẩm mới thường châm ngòi cho làn sóng bán tháo nhắm vào các công ty đang bị đe dọa, trước khi các nhà đầu tư kịp bình tĩnh lại để đánh giá tình hình một cách thấu đáo hơn.

Liệu lần này có khác biệt? Câu trả lời phụ thuộc vào mức độ đáng tin cậy từ tuyên bố của CXMT. Hiện tại, CXMT vẫn chưa chứng minh được liệu công ty này có thể đạt đến chất lượng tương đương hay quy mô sản xuất ngang bằng với các đối thủ đang thống lĩnh thị trường hay không.

Các nhà đầu tư đột nhiên phải đối mặt với thực tế rằng bối cảnh cạnh tranh trong ngành có thể sẽ thay đổi. Khi ai cũng góp mặt, bữa tiệc không còn thú vị như trước nữa, và một số nhà đầu tư đã bắt đầu cân nhắc rút lui.

Dù sự kiện này gợi nhớ đến những cú sốc từng xảy ra trước đây khi các doanh nghiệp công nghệ như OpenAI hay Anthropic xuất hiện và làm đảo lộn thị trường thì trường hợp của CXMT lại mang một sắc thái khác biệt.

Các thông báo trước đây thường đặt ra câu hỏi liệu sản phẩm hay quy trình vận hành của một doanh nghiệp có bị thay thế, thậm chí trở nên lỗi thời hay không. Trong khi đó, diễn biến liên quan đến CXMT không mang tính chất đe dọa sự tồn vong, mà tập trung vào một vấn đề khác: Liệu số lượng các nhà sản xuất chip nhớ lớn trên thị trường có khả năng tăng lên hay không.

Câu hỏi thực sự đặt ra là liệu nguồn cung mới có thể gây áp lực lên giá cả và biên lợi nhuận của chip nhớ hay không, từ đó buộc các doanh nghiệp dẫn đầu ngành phải chi tiêu nhiều hơn nữa để duy trì lợi thế cạnh tranh. Đây chắc chắn không phải là tin vui đối với những công ty đang ghi nhận mức lợi nhuận tính từ đầu năm đến nay lên tới ba con số.

Ngay cả khi CXMT không đạt được kết quả như đã quảng bá, nguy cơ gây xáo trộn thị trường chip nhớ trong tương lai vẫn sẽ còn đó. Điều này có thể làm tăng giá trị của những công ty có khả năng chống chịu tốt nhất trước sự cạnh tranh trực tiếp về giá chip nhớ. Về lâu dài, thị trường có thể hình thành hai nhóm doanh nghiệp riêng biệt bao gồm một nhóm hưởng lợi chủ yếu từ tình trạng khan hiếm nguồn cung hiện nay, và một nhóm đang xây dựng các lợi thế cạnh tranh rộng lớn hơn để tự bảo vệ mình.

Nvidia là một ví dụ điển hình cho nhóm thứ hai. Nvidia đã vươn lên trở thành doanh nghiệp lớn nhất từ trước đến nay nhờ nhu cầu khổng lồ đối với chip xử lý đồ họa (GPU). Tuy nhiên, Nvidia cũng đang mở rộng sang lĩnh vực chip xử lý trung tâm (CPU) và AI mã nguồn mở, củng cố vị thế trên toàn bộ hệ sinh thái AI thay vì chỉ dựa vào các dòng chip chủ lực của mình.

Điều trớ trêu là trong hai năm qua, các nhà đầu tư từng lo ngại liệu thế giới có đủ khả năng sản xuất lượng chip AI cần thiết hay không. Còn hiện nay, họ lại bắt đầu lo lắng về vấn đề ngược lại trong dài hạn: điều gì sẽ xảy ra khi ngày càng có nhiều đối thủ cạnh tranh xuất hiện? Vì vậy, dù đợt bán tháo cổ phiếu AI gần đây có thể chỉ là nhất thời, nhưng những câu hỏi dài hạn mà nó đặt ra thì có lẽ vẫn sẽ còn đó./.