Doanh nghiệp đổi mới công nghệ có thể được hỗ trợ tới 50% lãi suất vay

Ngày 10/7, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF).

Đây là chính sách được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo phương án đề xuất, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng, nhưng không vượt quá 6%/năm, trong thời gian tối đa 5 năm. Trước mắt, chính sách dự kiến được triển khai thí điểm đối với 20 doanh nghiệp để đánh giá hiệu quả, hoàn thiện cơ chế trước khi xem xét nhân rộng.

Giảm gánh nặng chi phí vốn cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh Nghị quyết số 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.

Theo Bộ trưởng, để hiện thực hóa mục tiêu này cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, xây dựng hạ tầng đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực đến hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, vì vậy các chính sách cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, xây dựng cơ chế và hạ tầng dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong đó, chương trình hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.

Theo báo cáo của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, việc triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay là cần thiết nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 cũng như các nghị định hướng dẫn thi hành. Chính sách hướng đến mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư các dự án có nội dung ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Báo cáo cho biết trên thực tế nhiều doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ để nâng cao năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh và tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, các dự án này thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài nên chi phí lãi vay trở thành một trong những rào cản quan trọng, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vì vậy, việc Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lãi vay được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực tài chính, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, chính sách cũng góp phần định hướng nguồn vốn tín dụng vào các lĩnh vực công nghệ ưu tiên, công nghệ chiến lược và những ngành có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Trình bày phương án tại Hội thảo, Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia Bùi Quang Minh cho biết chính sách hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo nguyên tắc thị trường. Theo đó, tổ chức tín dụng vẫn thực hiện thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro theo quy định, còn Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lãi vay nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ. Cơ chế này được kỳ vọng tạo hiệu ứng huy động nguồn vốn tín dụng xã hội, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo phương án đề xuất, doanh nghiệp thực hiện các dự án ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo sẽ được xem xét hỗ trợ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Đối tượng áp dụng là các doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư có nội dung ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo, vay vốn tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam.

Các khoản đầu tư được xem xét hỗ trợ bao gồm mua sắm máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất; nhận chuyển giao công nghệ; thuê thiết bị, chuyên gia và các dịch vụ kỹ thuật phục vụ trực tiếp cho quá trình ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ.

Doanh nghiệp muốn tham gia chương trình phải có tư cách pháp nhân, có chức năng hoặc ngành nghề kinh doanh phù hợp với dự án đầu tư, có năng lực triển khai bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện. Đồng thời, doanh nghiệp phải có hợp đồng tín dụng đã ký với tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam, dự án được chấp thuận cho vay và cam kết sử dụng vốn đúng mục đích. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo, cung cấp chứng từ thanh toán và chấp hành công tác kiểm tra, giám sát của Quỹ.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề xuất cụ thể hóa các tiêu chí đánh giá để phục vụ việc xét duyệt nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay. Các tiêu chí tập trung vào tính khả thi của dự án, tính đầy đủ của hồ sơ, khả năng tạo hiệu quả kinh tế - xã hội, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, tuân thủ quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, an toàn và môi trường.

Đồng thời, chính sách ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và công nghệ chiến lược, hướng tới những dự án tạo giá trị gia tăng cao và có tác động lan tỏa đối với nền kinh tế.

Theo đề xuất, mức hỗ trợ sẽ bằng 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng giữa doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nhưng không vượt quá 6%/năm. Thời gian hỗ trợ được tính từ khi Quỹ phê duyệt nhiệm vụ đến khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ trả nợ với tổ chức tín dụng, nhưng tối đa không quá 5 năm.

Thí điểm với 20 doanh nghiệp trước khi nhân rộng

Để kiểm chứng tính khả thi của chính sách, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai thí điểm đối với 20 doanh nghiệp. Theo báo cáo của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, việc thí điểm nhằm đánh giá tính khả thi của quy trình tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp giữa Quỹ, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp; đồng thời xem xét mức độ phù hợp của các tiêu chí, điều kiện hỗ trợ, khả năng kiểm soát rủi ro, nhu cầu và hiệu quả của chính sách trước khi triển khai trên diện rộng.

Theo phương án, doanh nghiệp tham gia thí điểm phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chí theo quy định; có thời hạn vay từ 3-5 năm; có hợp đồng tín dụng với ngân hàng từ ngày 1/7/2025; đồng thời có mức tín nhiệm từ A- trở lên theo hệ thống xếp hạng tín dụng của tổ chức tín dụng cho vay.

Trong giai đoạn thí điểm, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến ưu tiên lựa chọn các dự án có khả năng tạo mức tăng thêm giá trị gia tăng từ 7% trở lên nhằm phục vụ việc đánh giá và hoàn thiện hệ thống tiêu chí. Việc xét duyệt sẽ được thực hiện theo thứ tự thời gian tiếp nhận hồ sơ hợp lệ cho đến khi sử dụng hết nguồn kinh phí thí điểm. Thời gian triển khai dự kiến đến hết tháng 9/2026.

Báo cáo cũng xây dựng quy trình triển khai từ khâu doanh nghiệp vay vốn tại ngân hàng, gửi hồ sơ đề nghị hỗ trợ đến Quỹ, tổ chức đánh giá, xét duyệt, ký hợp đồng hỗ trợ giữa Quỹ, doanh nghiệp và ngân hàng, giải ngân, giám sát, quyết toán và thanh lý hợp đồng. Trong đó, Quỹ thực hiện đánh giá dự án theo các tiêu chí hỗ trợ, còn việc thẩm định và quyết định cấp tín dụng vẫn thuộc trách nhiệm của tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật.

Để bảo đảm chính sách được triển khai công khai, minh bạch và đúng đối tượng, báo cáo cũng nhận diện các nhóm rủi ro có thể phát sinh từ phía Quỹ, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp, đồng thời đề xuất các biện pháp kiểm soát như chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tăng cường kiểm tra, số hóa hồ sơ, kết nối và đối chiếu thông tin giữa các bên, thực hiện hậu kiểm cũng như giám sát việc sử dụng vốn vay và kinh phí hỗ trợ.

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng tập trung góp ý về nhu cầu và tác động của chính sách; tiêu chí và điều kiện hỗ trợ; các rủi ro có thể phát sinh và phương án kiểm soát; quy trình phối hợp giữa Quỹ, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp; đồng thời cho ý kiến về phương án triển khai thí điểm.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, bảo đảm chính sách hỗ trợ lãi suất vay được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ công nghệ./.