Đưa chợ truyền thống vào dòng chảy số

Quán triệt chủ trương của Đảng và Nhà nước về thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số và xã hội số, các địa phương trên địa bàn tỉnh Cà Mau đang chủ động triển khai nhiều giải pháp về hạ tầng và phương thức thanh toán hiện đại, tạo bước chuyển trong hoạt động thương mại truyền thống.

*Từ chợ truyền thống đến “Chợ 4.0”

Điển hình tại xã Hòa Bình, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau phối hợp với Sở Công Thương, UBND xã Hòa Bình, ngân hàng Agribank và VNPT Cà Mau ra mắt mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt”. Đồng thời, mô hình “Chợ số” tại chợ Cái Dầy (xã Vĩnh Lợi) cũng được đưa vào vận hành, giúp người dân nhanh chóng tiếp cận các giải pháp giao dịch số an toàn, tiện lợi.

Nhấn mạnh định hướng triển khai, bà Lê Thị Ngọc Linh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau cho biết, chuyển đổi số hiện nay không còn là việc làm mang tính lý thuyết mà được xác định thực hiện theo phương châm “gần dân, sát dân”, lấy hiệu quả và lợi ích thực tế của nhân dân làm thước đo. Việc ra mắt mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” tại chợ Hòa Bình không chỉ cụ thể hóa chương trình chuyển đổi số quốc gia mà còn hỗ trợ tiểu thương tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, giảm rủi ro trong quản lý tiền mặt và từng bước hòa nhập với xu hướng phát triển của kinh tế số.

Theo bà Lê Thị Ngọc Linh, mô hình "Chợ 4.0" là bước đột phá mới, nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ đông đảo hội viên phụ nữ tỉnh Cà Mau. Mô hình không chỉ mang lại tiện ích thiết thực trong giao dịch hằng ngày mà còn nâng cao nhận thức số, hỗ trợ bảo vệ tối đa quyền lợi người tiêu dùng. “Nối tiếp thành công này, Hội tiếp tục nhân rộng các mô hình chuyển đổi số cộng đồng như ‘Tổ phụ nữ số’, ‘Gia đình số’... hướng tới mục tiêu mỗi hội viên đều trở thành một ‘công dân số’ chủ động, thành thạo kỹ năng giao dịch an toàn trên điện thoại thông minh”, bà Linh nói.

Nhờ sự đồng hành quyết liệt của các cấp Hội và chính quyền địa phương, nhận thức và thói quen tiêu dùng của người dân tại vùng nông thôn đã có những thay đổi rõ rệt. Đặc biệt là việc ứng dụng chuyển đổi số để thay đổi dần các thói quen truyền thống trước đây. Bà Lý Thị Bảy (ở ấp Do Thới, xã Hòa Bình, tỉnh Cà Mau) chia sẻ: “Chuyển đổi số hay thanh toán không dùng tiền mặt trước đây tôi chưa hề biết đến nhưng nay khi đi mua sắm, tôi đã quen với việc chuyển khoản hoặc quét mã QR… Đây là hướng đi rất phù hợp với nhu cầu phát triển công nghệ hiện nay”.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Ngọc Như, ấp Láng Giài, xã Hòa Bình cho biết, thanh toán số thuận tiện, giảm nguy cơ mất mát tiền mặt. Khi mua hàng, người dân chỉ cần quét mã, chuyển khoản là hoàn tất giao dịch.

Theo bà Trần Việt Thùy, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Bình (tỉnh Cà Mau), thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng các chủ trương, chương trình, kế hoạch của tỉnh, xã Hòa Bình xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ quan trọng, phải được triển khai thiết thực, hiệu quả, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể và là đối tượng thụ hưởng. Với tinh thần đó, việc ra mắt mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” có ý nghĩa thiết thực trong việc đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân. Từ những giao dịch chủ yếu bằng tiền mặt, bà con tiểu thương và người dân từng bước sử dụng mã QR, chuyển khoản và các phương thức thanh toán điện tử, góp phần hình thành thói quen số, kỹ năng số, tạo sự nhanh chóng, thuận tiện, an toàn và minh bạch trong giao dịch.

Cùng với việc duy trì thanh toán không dùng tiền mặt, xã sẽ từng bước khuyến khích tiểu thương ứng dụng các nền tảng số trong giới thiệu, quảng bá và kinh doanh sản phẩm; chú trọng nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, bảo đảm an toàn thực phẩm; xây dựng quầy hàng sạch đẹp, giữ gìn vệ sinh môi trường, nâng cao chất lượng phục vụ, hướng đến xây dựng “Chợ xanh - Chợ số - Chợ văn minh”. “Điều đáng trân trọng là mô hình chợ 4.0 đã nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của bà con tiểu thương. Đây chính là nền tảng quan trọng để mô hình chợ 4.0 được duy trì, đi vào thực chất và phát huy hiệu quả lâu dài”, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Bình Trần Việt Thùy chia sẻ thêm.

*Chuyển đổi số lan tỏa từ những giao dịch thường ngày

Bên cạnh người tiêu dùng, các tiểu thương - chủ thể trung tâm tại các chợ truyền thống cũng ghi nhận hiệu quả rõ rệt. Để mô hình đi vào thực chất, địa phương phối hợp với các ngân hàng rà soát, hỗ trợ mở tài khoản, cấp mã QR chuẩn hóa và hướng dẫn sử dụng ứng dụng ngân hàng số. Sự hỗ trợ này giúp các tiểu thương nhanh chóng xóa bỏ tâm lý e ngại công nghệ ban đầu.

Anh Lưu Thanh Bình (Ấp Cái Dầy, xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau) cho biết: “Trước đây đi chợ tôi chỉ quen dùng tiền mặt. Từ khi sử dụng ứng dụng ngân hàng để chuyển khoản, tôi thấy giao dịch diễn ra rất thuận tiện và nhanh gọn”.

Anh Lê Văn Năm (Tiểu thương chợ Cái Dầy, xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau) chia sẻ thêm: “Bao năm qua tôi chỉ bán hàng bằng tiền mặt. Bây giờ chợ triển khai kỹ thuật số quét mã QR, người dân đi mua hàng dù không mang theo tiền mặt vẫn mua sắm dễ dàng. Việc này mang lại sự thuận tiện rất lớn cho cả người bán lẫn người mua”.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Minh Luân, từ khi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, công tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước đi vào chiều sâu, gắn với cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Minh Luân nhấn mạnh, chuyển đổi số đã tác động tích cực đến đời sống, sản xuất và kinh doanh. Đến nay, tỉnh có trên 3.365 doanh nghiệp sử dụng tên miền “.vn”; gần 547.000 tài khoản đăng ký dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; 114 website thương mại điện tử bán hàng. Tỉnh đã hỗ trợ 56 chủ thể OCOP đưa 110 sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Phong trào “Bình dân học vụ số” đạt được những kết quả tích cực. Tỉnh đã tổ chức 41 khóa học, 74 video/bài giảng, hàng chục nghìn tài khoản và hàng trăm nghìn lượt học tập, tương tác. Cùng với đó, 100% ấp, khóm trên địa bàn tỉnh có Tổ Công nghệ số cộng đồng đã trực tiếp hỗ trợ hơn 358.000 hộ gia đình tiếp cận các nền tảng và dịch vụ số.

Từ khi triển khai thực hiện Nghị quyết 57, Cà Mau đã có bước chuyển quan trọng từ “ứng dụng công nghệ” sang “chuyển đổi phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng” trong đó, xây dựng, chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu đang trở thành một trong những kết quả và nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả chỉ đạo, điều hành của tỉnh.

Sự lan tỏa mạnh mẽ của các mô hình chợ công nghệ từ cấp cơ sở là minh chứng sinh động cho thấy, chuyển đổi số tại Cà Mau đã chạm sâu vào từng ngóc ngách đời sống dân sinh. Việc “bình dân hóa” công nghệ thanh toán không chỉ định hình thói quen tiêu dùng văn minh, hiện đại mà còn tạo bệ phóng vững chắc để địa phương tiến xa trên lộ trình phát triển kinh tế số và xã hội số.

Cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật và các nền tảng số vào sản xuất kinh doanh, năng suất lao động và kinh tế hộ gia đình tại Cà Mau đang có những bước đột phá mạnh mẽ. Bằng sự kết hợp linh hoạt giữa công nghệ hiện đại và thực tiễn đời sống, người dân Đất Mũi Cà Mau đang tự tin làm chủ công nghệ, tạo động lực đổi mới toàn diện và sẵn sàng vươn mình bứt phá trong kỷ nguyên số./.