Nghị quyết 57 khơi nguồn đổi mới sáng tạo trong giáo dục Ninh Bình

AI thúc đẩy đổi mới dạy và học

Thực hiện tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Giáo dục Ninh Bình đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy và học. Từ hỗ trợ thiết kế bài giảng, đổi mới phương pháp truyền đạt đến cá nhân hóa hoạt động học tập, AI mở ra những hướng tiếp cận mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong mỗi nhà trường.

AI đang từng bước được đưa vào các hoạt động dạy và học tại Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng, phường Hoa Lư góp phần đổi mới phương pháp truyền đạt kiến thức, tăng tính trực quan của bài giảng và khơi gợi hứng thú học tập cho học sinh. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức theo cách truyền thống, học sinh có thêm cơ hội quan sát hình ảnh minh họa, tìm hiểu những nội dung khó và chủ động tương tác với bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Cô giáo Nguyễn Diệu Linh, giáo viên Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng chia sẻ, việc ứng dụng AI mở ra thêm nhiều lựa chọn trong quá trình chuẩn bị bài giảng, từ xây dựng tình huống học tập, thiết kế câu hỏi đến tìm ý tưởng minh họa, điều chỉnh nội dung phù hợp với học sinh. Nhờ đó, giáo viên có thể đổi mới cách tổ chức tiết học, giúp kiến thức trừu tượng trở nên dễ hiểu, bài học thêm sinh động, đồng thời khơi gợi tư duy và phát huy tính chủ động của học sinh.

Từ khâu chuẩn bị bài giảng đến tổ chức hoạt động trên lớp, việc sử dụng AI đặt ra yêu cầu giáo viên phải chủ động làm chủ công nghệ, đồng thời duy trì vai trò hướng dẫn, kiểm chứng và đánh giá. Với học sinh, sự hỗ trợ của các công cụ số cần đi đôi với khả năng tự học, tư duy độc lập và ý thức sử dụng thông tin có chọn lọc.

Em Nguyễn Minh Châu, lớp 6 Tiếng Anh, trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng chia sẻ, AI giúp em học tập thuận tiện hơn, có thể chủ động tìm hiểu kiến thức và luyện tập theo khả năng của mình. Tuy nhiên, em luôn cố gắng chọn lọc thông tin, tự suy nghĩ và hoàn thành bài tập để hiểu bài sâu hơn, thay vì phụ thuộc vào câu trả lời của AI.

Việc ứng dụng AI tại Trường Trung học cơ sở Trần Đăng Ninh, phường Nam Định đang từng bước được đưa vào dạy và học, góp phần đa dạng hóa phương pháp tiếp cận kiến thức. Là trường chất lượng cao, nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực cá nhân. Thông qua các công cụ AI, học sinh có thể tìm hiểu nội dung chưa rõ, củng cố kiến thức, nâng cao khả năng tự học, phát huy tính chủ động và tư duy độc lập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Em Nguyễn Thanh Hương, học sinh lớp 7A7, Trường Trung học cơ sở Trần Đăng Ninh cho biết, khi gặp những bài học khó, em sử dụng AI để tìm thêm ví dụ minh họa, tham khảo cách giải thích dễ hiểu hơn và hệ thống lại kiến thức. Nhờ đó, em có thể hiểu bài sâu hơn, ghi nhớ kiến thức tốt hơn và chủ động ôn tập theo nhu cầu của mình.

Từ trải nghiệm của học sinh, yêu cầu đặt ra đối với nhà trường không chỉ là tạo điều kiện tiếp cận công nghệ mà còn hướng dẫn các em sử dụng công cụ đúng mục đích. Khi AI đưa ra thông tin chưa chính xác hoặc lời giải chưa phù hợp, học sinh cần biết đối chiếu với tài liệu học tập, trao đổi với giáo viên và tự kiểm tra kết quả. Đây cũng là cách giúp các em hình thành năng lực đánh giá thông tin, sử dụng công nghệ có trách nhiệm và bảo đảm tính trung thực trong học tập.

Cô giáo Trần Thị Hương, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Đăng Ninh cho biết, nhà trường xác định ứng dụng AI phải gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy và học, phù hợp với lứa tuổi và đặc thù từng môn học. Thời gian tới, nhà trường tiếp tục khuyến khích giáo viên khai thác các công cụ AI phù hợp để đổi mới bài giảng, đa dạng hóa hoạt động học tập; đồng thời hướng dẫn học sinh sử dụng AI an toàn, có chọn lọc, biết kiểm chứng thông tin, tránh phụ thuộc máy móc. Qua đó, góp phần phát triển năng lực tự học, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề của học sinh.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo

Để đưa AI vào thực tiễn dạy và học hiệu quả, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình chú trọng nâng cao năng lực số cho cán bộ quản lý, giáo viên và kỹ năng sử dụng công nghệ có trách nhiệm cho học sinh. Ngành đã tổ chức bồi dưỡng, tập huấn về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, AI và triển khai Khung năng lực số tại 100% cơ sở giáo dục, tạo nền tảng để các nhà trường chủ động lựa chọn phương thức ứng dụng phù hợp với điều kiện thực tế.

Năm học 2026-2027, ngành tiếp tục đẩy mạnh bồi dưỡng năng lực số, năng lực ứng dụng AI, hướng tới vận dụng công nghệ hiệu quả trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, kiểm tra, đánh giá, hỗ trợ học sinh và quản trị nhà trường. Đồng thời, ngành chú trọng bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu, đạo đức trong sử dụng AI và phát huy vai trò chủ động của giáo viên trong quá trình dạy học.

Cô giáo Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lê Hồng Phong, phường Hoa Lư cho biết, để AI phát huy hiệu quả, các nhà trường cần bồi dưỡng kỹ năng sử dụng công nghệ cho giáo viên, khuyến khích trao đổi kinh nghiệm và lựa chọn công cụ phù hợp với mục tiêu bài học, đặc điểm học sinh. Việc ứng dụng AI phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tránh hình thức; giáo viên cần chủ động kiểm chứng, điều chỉnh nội dung do AI tạo ra, bảo đảm tính chính xác và chất lượng dạy học. AI là công cụ hỗ trợ đổi mới giáo dục, nhưng không thể thay thế vai trò hướng dẫn, sự quan tâm và trách nhiệm của người thầy.

Bên cạnh nâng cao năng lực đội ngũ, nhà trường cần xây dựng môi trường học tập khuyến khích sáng tạo, hướng dẫn học sinh sử dụng AI để mở rộng kiến thức và giải quyết vấn đề thay vì phụ thuộc vào câu trả lời có sẵn. Đồng thời, rèn luyện kỹ năng đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, nhận diện sai lệch và tôn trọng bản quyền sẽ giúp học sinh phát triển năng lực số, tư duy độc lập và tính trung thực trong học tập.

Thầy giáo Đặng Đức Minh, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thịnh Vượng, xã Gia Viễn cho rằng, các trường cần xây dựng kế hoạch ứng dụng công nghệ cụ thể, phù hợp với cơ sở vật chất và năng lực giáo viên; kết hợp đầu tư hạ tầng với bồi dưỡng tại chỗ, hỗ trợ thực hành và chia sẻ học liệu, kinh nghiệm sử dụng AI. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ quản lý, giáo viên và các tổ chuyên môn sẽ giúp việc triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đồng thời, cần ban hành quy định sử dụng AI rõ ràng, bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân và kiểm soát chất lượng thông tin.

Lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo đòi hỏi sự chủ động của đội ngũ nhà giáo, vai trò dẫn dắt của cán bộ quản lý và sự phối hợp đồng bộ toàn ngành. Đây là nền tảng để Ninh Bình khai thác hiệu quả AI, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực người học và xây dựng môi trường học tập an toàn, sáng tạo./.