Phát triển khoa học, công nghệ gắn với an ninh dữ liệu

Tại phiên khai mạc Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh đến vấn đề an ninh dữ liệu cũng như đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Những nội dung này được nhiều chuyên gia nhìn nhận là những yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh quốc gia.

Bảo đảm an ninh dữ liệu

Phát biểu khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Hội nghị Trung ương 3 diễn ra trong bối cảnh thế giới, khu vực biến động nhanh, rộng, phức tạp, khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, sự phân hóa kinh tế toàn cầu và những chuyển dịch về công nghệ, năng lượng, dữ liệu đang định hình lại môi trường phát triển. Biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống và trí tuệ nhân tạo vừa mở ra cơ hội, vừa tạo ra rủi ro mới, đòi hỏi chúng ta phải nâng cao tự chủ chiến lược, sức chống chịu, khả năng thích ứng và năng lực hành động quốc gia.

Đánh giá vấn đề an ninh dữ liệu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu trong bài phát biểu là rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay, ông Phan Phương Tùng, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ và tư vấn chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh (DXCenter) nhìn nhận, một trong những rủi ro lớn nhất mà chúng ta đang đối mặt chính là người dùng cuối. Người dùng cuối phải nâng cao nhận thức và tuân thủ quy định khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo ông Phan Phương Tùng, Việt Nam đang ứng dụng nhiều công nghệ và nền tảng AI quốc tế trong phục vụ người dân, doanh nghiệp và chính quyền số. Điều này mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thất thoát dữ liệu. Đối với doanh nghiệp, rủi ro không chỉ đến từ giải pháp công nghệ mà còn từ người sử dụng, khi nhân viên có thể vô tình làm lộ dữ liệu, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với chính quyền số, ông Phan Phương Tùng cho rằng cần đặc biệt quan tâm, đầu tư mạnh mẽ hơn nữa đối với những hạ tầng số dùng chung, nhất là những hạ tầng quan trọng, hạ tầng AI và hạ tầng kết nối hiệu năng cao. Để hạn chế những rủi ro này, doanh nghiệp cùng các viện, trường và đơn vị nghiên cứu cần phối hợp xây dựng các cơ sở dữ liệu lớn mang tính thuần Việt.

Theo ông Phan Phương Tùng, việc xây dựng dữ liệu tự chủ không chỉ góp phần phát triển kinh tế số mà còn tạo nền tảng hình thành kinh tế dữ liệu trong tương lai. Khi dữ liệu được quản lý và chia sẻ hiệu quả thông qua liên kết ba nhà (Nhà nước-doanh nghiệp-viện, trường), sẽ tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước phát triển các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu.

Những giải pháp liên quan đến an toàn thông tin và dữ liệu dùng chung được phát triển dựa trên nền tảng của Việt Nam sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm khai thác triệt để sức mạnh của AI. Theo ông Phan Phương Tùng, ngay cả khi đã có giải pháp và dữ liệu tự chủ, vấn đề quan ngại nhất là nhận thức từ người dân cho đến nhân viên doanh nghiệp hay công chức trong lĩnh vực dịch vụ công. Yếu tố con người vẫn rất quan trọng, cần thường xuyên nâng cao nhận thức, tập huấn kỹ năng về an toàn, an ninh thông tin.

“Về mặt giải pháp an ninh, an toàn thông tin, hiện nay chúng ta có thể yên tâm để triển khai giải pháp, công cụ vào doanh nghiệp và chính quyền số. Tuy nhiên, người dùng vẫn phải hiểu và đảm bảo mức tuân thủ tuyệt đối để có thể xây dựng môi trường an ninh, an toàn về mặt dữ liệu,” ông Tùng chia sẻ.

Gia tăng giá trị và sức cạnh tranh

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, về dài hạn, phải chuyển từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, gia công, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao, quản trị hiện đại; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập hiệu quả. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Theo ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Phát triển Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC), thế giới đang bước vào kỷ nguyên mà công nghiệp bán dẫn trở thành nền tảng của trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và hầu hết các ngành công nghiệp chiến lược. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu với những chủ trương mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị định số 354/2025/NĐ-CP của Chính phủ về khu công nghệ số tập trung, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển nghiên cứu, thiết kế và sản xuất bán dẫn.

Ở góc độ địa phương, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai Đề án phát triển và mở rộng mạng lưới các khu công nghệ số tập trung, hướng đến hình thành các không gian phát triển chuyên biệt cho những ngành công nghệ chiến lược của Thành phố. Trong đó, công nghiệp bán dẫn được xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên phát triển, với định hướng hình thành không gian dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế vi mạch, kiểm thử, đóng gói, sản xuất bán dẫn và phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ. Mục tiêu không chỉ là thu hút các dự án riêng lẻ mà là xây dựng một hệ sinh thái liên kết, tạo ra giá trị và cùng nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Bán dẫn Việt Nam.

Ông Trần Hữu Dũng cũng chia sẻ, Thành phố Hồ Chí Minh vừa qua cũng thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm, có thể xem là mô hình đổi mới sáng tạo đầu tiên của cả nước để đầu tư vào các dự án trong lĩnh vực về khoa học công nghệ, bán dẫn và các lĩnh vực khác; qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tìm kiếm những startup (doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo) với những sản phẩm, giải pháp, ý tưởng mới.

Công viên phần mềm Quang Trung hiện nay đã định vị thành một trung tâm công nghệ số tập trung hàng đầu của cả nước, thu hút được cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đến đầu tư; đồng thời cũng liên kết với các trường, đơn vị, cơ sở đào tạo trong cả nước để thúc đẩy hệ sinh thái, đổi mới sáng tạo.

“Chúng tôi đang phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển cộng đồng doanh nghiệp và xây dựng được môi trường hạ tầng kỹ thuật, mang nhiều công nghệ hiện đại để biến Công viên phần mềm Quang Trung thành một trung tâm nghiên cứu hàng đầu theo đặt hàng của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng như của Thành phố Hồ Chí Minh,” ông Trần Hữu Dũng chia sẻ.

Theo ông Trần Hữu Dũng, lợi thế cạnh tranh của một quốc gia trong kỷ nguyên công nghệ không chỉ đến từ chính sách hay hạ tầng, mà còn được quyết định bởi khả năng xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh để kết nối doanh nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực./.