Sinh viên ứng dụng AI hỗ trợ cho người gặp khó trong công việc

Với một số người có đặc điểm thần kinh đa dạng, việc viết tin nhắn cho quản lý hoặc trao đổi với đồng nghiệp có thể đi kèm nỗi lo bị hiểu sai. WordWing được thiết kế cho tình huống đó. Công cụ gồm ứng dụng web và tiện ích mở rộng trên trình duyệt Chrome, nhằm giúp hai bên hiểu rõ hơn những cách diễn đạt khác nhau mà vẫn giữ nguyên ý định của người viết.

Nhóm Phúc Lộc Thọ, Đại học Greenwich Việt Nam, hình dung linh vật chim Pip là điểm kết nối cho tính năng hỗ trợ giao tiếp hai chiều, không đòi hỏi hai người phải cùng trực tuyến. Ý tưởng xuất phát từ trải nghiệm của các thành viên từng gặp rào cản giao tiếp và lo lắng có thể làm phật ý người khác hoặc bị cho "ra rìa" khi đi làm.

Trong ba ngày phát triển WordWing, cả nhóm phải tìm cách biến ý tưởng thành một giải pháp có thể trình bày, dù không thành viên nào có kinh nghiệm về lập trình hay kỹ thuật. Ban đầu, nhóm muốn hỗ trợ nhiều nhu cầu khác nhau của người đa dạng thần kinh. Sau khi trao đổi với cố vấn doanh nghiệp, các thành viên thu hẹp phạm vi, ưu tiên tính năng hỗ trợ giao tiếp và tìm hiểu trải nghiệm người dùng để tránh thiết kế dựa trên giả định.

Nhóm dự định tiếp tục hoàn thiện WordWing thành tiện ích có thể sử dụng trên trình duyệt, đồng thời tìm hiểu tính năng hỗ trợ đọc cho người mắc chứng khó đọc. Các công cụ liên quan đến sức khỏe tinh thần hoặc cập nhật tiến độ công việc mới ở mức định hướng; nếu phát triển, nhóm cho biết cần có sự đồng ý của người dùng và đáp ứng yêu cầu về quyền riêng tư.

Một rào cản khác nằm ở cách tổ chức công việc hằng ngày. Foti do nhóm HLN của RMIT Việt Nam thiết kế, hướng đến người lao động đa dạng thần kinh, đặc biệt là người mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Nền tảng không gian làm việc số này được đề xuất để người dùng điều chỉnh nhịp làm việc phù hợp với bản thân. Thay cho bộ đếm thời gian cứng nhắc và việc liên tục theo dõi năng suất, nhóm tập trung vào khả năng duy trì hiệu quả công việc và giảm nguy cơ kiệt sức.

Với người điếc, khó khăn có thể xuất hiện ngay ở buổi phỏng vấn, trước khi họ có cơ hội thể hiện năng lực. Nhóm Aura Farmers của RMIT Việt Nam đưa ra ý tưởng Between, kết hợp thiết bị đeo và phần mềm để hỗ trợ ứng viên điếc và nhà tuyển dụng giao tiếp hai chiều. Đây là bước đầu nhằm giảm rào cản trao đổi thông tin trong tuyển dụng; giải pháp còn cần được hoàn thiện và thử nghiệm với người dùng.

Ba ý tưởng trên nằm trong Cuộc thi thiết kế thúc đẩy hòa nhập cho người khuyết tật tại nơi làm việc (ADC) do Đại học RMIT tổ chức. Theo thông tin công bố ngày 25/9, hơn 570 sinh viên thuộc 190 đội từ 39 trường đại học đăng ký dự thi. Sau vòng tuyển chọn, 65 đội với 195 sinh viên đến từ 28 trường tham gia hackathon; 62 đội nộp giải pháp hoàn chỉnh.

Trong số các cơ sở có đội tham gia được nêu tên có Greenwich Việt Nam, RMIT Việt Nam, Western Sydney University Vietnam, Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.

Với chủ đề “AI và năng lực nghề nghiệp”, sinh viên tìm giải pháp cho bốn nhóm gồm người khiếm thị, người điếc hoặc khiếm thính, người gặp khó khăn khi vận động và người đa dạng thần kinh. Các đội được trò chuyện với người dùng, làm việc cùng cố vấn doanh nghiệp, thử nghiệm ý tưởng rồi trình bày trước ban giám khảo. Ngoài cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giải pháp còn được xem xét về khả năng tiếp cận, tính khả thi và mức độ phù hợp với người sử dụng.

Bà Manuela Spiga, Giám đốc bộ phận Hướng nghiệp, cựu sinh viên và quan hệ doanh nghiệp RMIT, cho biết trong ba ngày hackathon, sinh viên được tìm hiểu nhu cầu người dùng, làm việc với cố vấn, thử nghiệm và trình bày ý tưởng. Theo bà, các hoạt động này được thiết kế để rèn những năng lực mà nhà tuyển dụng tìm kiếm ở người mới tốt nghiệp.

Quan sát quá trình làm việc của các đội, bà Vanessa Ventura, Giám đốc nhân sự Ogilvy khu vực châu Á - Thái Bình Dương kiêm Giám đốc nhân sự Ogilvy Việt Nam, cho rằng sinh viên đã học được giá trị của sự kiên trì, điều AI không thể làm thay.

Bà Trần Thị Mỹ Hạnh, Chủ nhiệm dự án ADC Hackathon 2026 và chuyên viên tư vấn phát triển nghề nghiệp sinh viên RMIT, đánh giá cao việc các đội dựa trên trải nghiệm do người khuyết tật trực tiếp chia sẻ để xây dựng giải pháp. Theo bà, sự lắng nghe ấy giúp sinh viên hướng sản phẩm vào nhu cầu thực tế của người sử dụng./.