Tài chính xanh trước phép thử kiểm chứng

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh vừa xúc tiến kết nối nhà đầu tư tại Singapore, trong khi trái phiếu xanh và sàn carbon trong nước còn thanh khoản thấp. Chuyên gia cho rằng để hút vốn xanh, Việt Nam cần dữ liệu đáng tin cậy và năng lực kiểm chứng cam kết.

Hải Yên/Báo Tin tức và Dân tộc
21/11/2026
21:12

Nhu cầu vốn lớn, kênh dẫn còn hẹp

ky-su-kiem-tra-pin-mat-troi.png
Kỹ sư kiểm tra hệ thống điện mặt trời trên mái nhà xưởng. Ảnh minh họa

Trong khuôn khổ Tuần lễ Singapore FinTech Festival 2026, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đã triển khai chuỗi hoạt động xúc tiến đầu tư cùng đối tác Silver Lion Enterprise Impact Singapore (SLEI). Tại đây, cơ quan điều hành VIFC-HCMC và SLEI đã ký thư bày tỏ ý định hợp tác về sáng kiến VIFC-SLEI Voyage nhằm kết nối trung tâm với mạng lưới ngân hàng, tổ chức quản lý tài sản và quỹ đầu tư mạo hiểm tại các thị trường trọng điểm.

Trung tâm xác định bốn nhóm sản phẩm ưu tiên gồm quỹ đầu tư và quản lý tài sản, thị trường trái phiếu quốc tế, công nghệ tài chính và thị trường phái sinh hàng hóa, đồng thời định hướng phát triển dịch vụ tài chính cho hàng hải, hàng không và tài chính xanh. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số của TP Hồ Chí Minh và cả nước cần nguồn lực đầu tư rất lớn, nhất là cho hạ tầng giao thông, năng lượng và chuyển đổi xanh.

Quy mô nhu cầu này đã được ông Rich McClellan, Giám đốc điều hành VIFC-HCMC, nêu tại một hội nghị về phát triển bền vững ở Đại học RMIT Việt Nam cuối tháng 10. Dẫn Báo cáo Quốc gia về khí hậu và phát triển của Ngân hàng Thế giới, ông cho biết Việt Nam cần đầu tư bổ sung khoảng 6,8% GDP mỗi năm, tương đương khoảng 368 tỷ USD đến năm 2040, để cùng lúc trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Ông lưu ý huy động được vốn chưa đồng nghĩa với phân bổ vốn hiệu quả. Theo ông, khung pháp lý cho trung tâm đã được thiết lập từ năm 2025 và các tổ chức đầu tiên được cấp phép dự kiến hoạt động từ năm 2027.

Trong khi chờ kênh quốc tế hình thành, các công cụ trong nước vẫn còn mỏng. Theo FiinRatings, năm 2025 thị trường trái phiếu xanh thế giới ghi nhận tổng giá trị phát hành 3.407 tỷ đồng với 5 giao dịch, giảm so với khoảng 10.325 tỷ đồng của năm 2024, năm cao nhất từ trước đến nay. Dư nợ tín dụng xanh chiếm khoảng 4,6% tổng tín dụng toàn hệ thống. Trong quý III/2026, thị trường xuất hiện thêm một số giao dịch như trái phiếu xanh 30 triệu USD kỳ hạn 15 năm của Verdant Energy có bảo lãnh của GuarantCo, hay chương trình trái phiếu xanh quốc tế 100 triệu USD của HDBank với sự tham gia của FMO và BII.

Trong khi đó, tại sàn giao dịch carbon trong nước, vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) từ ngày 29/6/2026 chưa có thanh khoản đáng kể. Tính đến ngày 28/9, toàn thị trường ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, tổng giá trị khoảng 174,8 triệu đồng, trong khi tổng hạn ngạch phân bổ cho 110 cơ sở giai đoạn 2025 - 2026 là khoảng 511,47 triệu tấn CO2 tương đương. Hạn ngạch được phân bổ miễn phí 100% cho các cơ sở thuộc ba lĩnh vực nhiệt điện, sắt thép và xi măng.

Cam kết xanh cần được kiểm chứng

Theo ông Rich McClellan, mọi dự án cần trả lời ba câu hỏi: Ai cung cấp vốn, với điều kiện nào và kết quả môi trường, xã hội được kiểm chứng ra sao. Ông cho rằng, tài chính bền vững là phép thử khó vì lợi nhuận đến trong dài hạn, còn các tuyên bố xanh dễ đưa ra nhưng khó kiểm chứng. VIFC-HCMC vì vậy đang được xây dựng như một nền tảng pháp lý, quản lý nhằm cung cấp thông tin đáng tin cậy, quy tắc rõ ràng và đội ngũ chuyên môn.

ghi-vi-tri-vuon-ca-phe.png
Ghi nhận tọa độ vườn cà phê bằng điện thoại để phục vụ truy xuất nguồn gốc khi xuất khẩu. Ảnh minh họa

Giáo sư Bert George, Đại học thành phố Hồng Kông, nhìn vấn đề từ phía tổ chức. Ông cho rằng một tổ chức có thể triển khai nhiều dự án bền vững có giá trị nhưng vẫn ít tiến triển nếu thiếu định hướng chung; phát triển bền vững phải đi vào kế hoạch, ngân sách và quyết định hằng ngày, thay vì đứng riêng như một cam kết trên báo cáo. Theo ông, lãnh đạo cần xác định rõ mục tiêu, dùng bằng chứng để cân nhắc phương án, hiểu nhu cầu của từng cộng đồng và bảo đảm kế hoạch có thể thực hiện được.

Khoảng cách giữa cam kết và thực hành cũng được thể hiện trong khảo sát của PwC Việt Nam với 174 doanh nghiệp, công bố cuối tháng 9/2025. Trong đó, 89% doanh nghiệp đã thiết lập hoặc có kế hoạch thiết lập cam kết về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong 2 - 4 năm tới, tăng từ 80% năm 2022; nhưng mới có 54% đã triển khai. Động lực chính là tuân thủ pháp lý với 70% doanh nghiệp lựa chọn, trong khi chỉ 25% coi tiếp cận tài chính và 16% coi giảm chi phí là động lực hàng đầu. 57% doanh nghiệp đã lập báo cáo ESG, song chỉ 32% báo cáo được kiểm toán.

Áp lực kiểm chứng đang đến trực tiếp từ thị trường xuất khẩu. Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) áp dụng với doanh nghiệp vừa và lớn từ ngày 30/12/2026 và với doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ từ ngày 30/6/2027, trong đó cà phê, cao su, gỗ là các mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Doanh nghiệp phải chứng minh nguyên liệu được thu mua từ đâu, thuộc thửa đất nào, tọa độ địa lý ra sao.

Điểm chung giữa tài chính xanh, thị trường carbon và yêu cầu xuất khẩu là dữ liệu có thể kiểm chứng. Ở phía cơ quan quản lý, hạ tầng thông tin cho thị trường carbon đang được hoàn thiện. Giữa tháng 11, tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) ở Thổ Nhĩ Kỳ, Việt Nam ra mắt Cổng thông tin thị trường carbon, công khai thông tin chính sách, quy định và hoạt động của thị trường.

Cùng với Hệ thống đăng ký quốc gia, cổng thông tin tạo nền tảng hạ tầng số cho vận hành thị trường minh bạch, phù hợp định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Có thể thấy, các kênh dẫn vốn xanh đã có khung, từ trung tâm tài chính quốc tế, trái phiếu xanh đến sàn carbon, nhưng quy mô giao dịch còn nhỏ so với nhu cầu đầu tư bổ sung khoảng 368 tỷ USD đến năm 2040. Hạ tầng thông tin mới là điều kiện cần; phần việc còn lại thuộc về doanh nghiệp, khi nhà đầu tư cần biết kết quả môi trường, xã hội được kiểm chứng ra sao, còn thị trường EU đã biến yêu cầu này thành nghĩa vụ với EUDR từ ngày 30/12/2026.

Trước mốc các tổ chức đầu tiên tại VIFC-HCMC dự kiến hoạt động từ năm 2027, năng lực chuyển cam kết thành hành động có dữ liệu chứng minh là điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn này./.

Tin cùng chuyên mục

Giá điện trung tâm dữ liệu và bài toán giá trị AI

Giá điện trung tâm dữ liệu và bài toán giá trị AI

Bộ Công Thương đề xuất áp giá điện sản xuất cho các trung tâm dữ liệu để giảm chi phí vận hành. Cùng lúc, AI được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khi đưa công nghệ này vào quy trình làm việc để tăng năng suất.

Hà Nội: Từ khảo sát thực trạng đến chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái

Hà Nội: Từ khảo sát thực trạng đến chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái

Trước yêu cầu phát triển công nghiệp xanh và bền vững, Hà Nội đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái. Với trọng tâm khảo sát, đánh giá 7 khu công nghiệp đang hoạt động, Thành phố hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm tác động môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn tạo xung lực chuỗi logistics vùng biên

Lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai hệ thống sinh trắc học và số hóa quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh. Việc làm này không chỉ rút ngắn thời gian làm thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và du khách, mà còn góp phần quan trọng tạo thêm xung lực cho chuỗi logistics vùng biên Lạng Sơn.

Lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai hệ thống sinh trắc học và số hóa quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh. Việc làm này không chỉ rút ngắn thời gian làm thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và du khách, mà còn góp phần quan trọng tạo thêm xung lực cho chuỗi logistics vùng biên Lạng Sơn.

Online Friday 2026 mở rộng cơ hội kinh doanh số cho doanh nghiệp Việt Nam

Online Friday 2026 mở rộng cơ hội kinh doanh số cho doanh nghiệp Việt Nam

Online Friday 2026 hướng đến thu hẹp khoảng cách tiếp cận thương mại điện tử giữa các địa phương, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chương trình kết hợp kích cầu mua sắm với hỗ trợ kỹ năng số, tư vấn kinh doanh và nâng cao hiểu biết pháp luật, góp phần xây dựng thị trường minh bạch, an toàn.

Quảng Trị số hóa từng con tàu, nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá

Việc triển khai gắn mã QR định danh tàu cá là giải pháp thiết thực, hỗ trợ lực lượng chức năng quản lý đội tàu chặt chẽ và thuận tiện hơn trong quá trình kiểm tra, kiểm soát. (Ảnh: Thanh Thuỷ/TTXVN)

Mô hình “Ngư dân số - Ra khơi an toàn” tại phường Bắc Gianh (Quảng Trị) với trọng tâm xây dựng cơ sở dữ liệu tàu cá và cấp mã QR định danh cho từng phương tiện đang mang lại những tiện ích thiết thực. Không chỉ giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, kiểm soát tàu cá, cách làm này còn tăng cường kết nối giữa chính quyền, lực lượng chức năng với ngư dân, phòng, chống khai thác IUU.

Cảnh báo nguy cơ bong bóng AI và khủng hoảng tài chính

Cảnh báo nguy cơ bong bóng AI và khủng hoảng tài chính

Nguy cơ hình thành bong bóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI), biến động tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu và gánh nặng nợ công Mỹ trở thành những chủ đề nổi bật tại Hội nghị Công nghệ Web Summit 2026 tại Lisbon (Bồ Đào Nha) ngày 12/11. Các chuyên gia cảnh báo thị trường nợ công có thể trở thành nguồn phát sinh cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo nếu những rủi ro hiện nay không được kiểm soát.

IMF theo dõi sát biến động đầu tư AI, cảnh báo rủi ro điều chỉnh thị trường

IMF theo dõi sát biến động đầu tư AI, cảnh báo rủi ro điều chỉnh thị trường

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đang theo dõi sát những biến động trong định giá cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), cũng như những thay đổi về chính sách tại Mỹ có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển các trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, định chế tài chính này cho rằng còn quá sớm để kết luận giới đầu tư đang mất niềm tin dài hạn vào lĩnh vực AI.

Tây Ninh phát triển kỹ năng số từ nguồn lực doanh nghiệp

Ứng dụng công nghệ AI trong nhận dạng khuôn mặt thay thế con người. (Ảnh: Thanh Tân /TTXVN)

Xuất phát từ yêu cầu vận hành chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số thực tế tại địa phương, cộng đồng doanh nghiệp Tây Ninh đã tiên phong, đóng vai trò cầu nối quan trọng trong việc chỉ ra nhu cầu đào tạo và áp dụng kỹ năng số vào sản xuất kinh doanh; đồng thời chủ động phát triển lực lượng lao động tại chỗ, nâng cao kỹ năng số.

Phú Thọ thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP trên nền tảng số

Phú Thọ thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP trên nền tảng số

Đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, mở rộng kênh phân phối trực tuyến và tăng cường truy xuất nguồn gốc là những giải pháp Phú Thọ triển khai nhằm quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các chủ thể sản xuất.