Bộ Công an: Xử lý nghiêm hành vi lợi dụng công nghệ AI, Deepfake để phạm tội

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ, chiều 3/6, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an đã thông tin về những kết quả triển khai Công điện của Thủ tướng Chính phủ về đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đối với thực trạng sử dụng AI, trí tuệ nhân tạo để lừa đảo, vi phạm pháp luật, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh Bộ Công an đang tập trung các biện pháp để đấu tranh xử lý quyết liệt; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng và phòng chống tội phạm mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Ngăn chặn đối với 194 trang mạng

Liên quan đến việc triển khai Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết công tác phát hiện, đấu tranh xử lý các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng Công an.

Thời gian qua, triển khai Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an cũng đã ban hành văn bản, triển khai cao điểm trên toàn quốc của lực lượng Công an để tập trung đấu tranh, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Cao điểm kéo dài trong 3 tháng, đến nay đã được gần 1 tháng.

Kết quả tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, lực lượng công an ở 3 cấp đã triển khai công tác tham mưu hoàn thiện pháp luật để tăng cường công tác đấu tranh hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

“Chúng tôi xác định đây là giải pháp căn cơ, chiến lược và hoàn thiện pháp luật theo hai hướng. Thứ nhất là rà soát những hành vi vi phạm và đi trước những hành vi vi phạm, mang tính dự báo. Thứ hai là tăng cường chế tài xử lý để tăng tính răn đe. Liên quan đến nội dung này, Bộ Công an đang phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựng hai hồ sơ liên quan đến Luật Xử lý vi phạm hành chính và sửa đổi Bộ luật Hình sự trên tinh thần này,” Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh.

Nhóm nhiệm vụ thứ hai là triển khai các biện pháp phát hiện và đấu tranh xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tập trung vào các hành vi liên quan đến quyền tác giả, vi phạm những quyền sở hữu công nghiệp.

Nhấn mạnh đây giải pháp xuyên suốt, lâu dài, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết trong 1 tháng vừa qua đã triển khai và có 3 kết quả lớn. Thứ nhất là rà soát phối hợp các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông để ngăn chặn những trang mạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đến nay đã triển khai ngăn chặn đối với 194 trang mạng, trong đó có 8 trang mạng chiếu phim, 27 trang mạng bán hàng vi phạm quyền sở hữu công nghiệp và 159 trang mạng phát trực tiếp bóng đá vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Kết quả thứ hai là phối hợp các lực lượng trong công tác kiểm tra, phát hiện và đấu tranh xử lý các hành vi vi phạm. Trong đó, lực lượng công an cả nước đã khởi tố 56 vụ và 98 bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và tội sản xuất buôn bán hàng giả. Đồng thời tăng cường xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm. Kết quả sau gần 1 tháng cao điểm vừa qua đã xử phạt khoảng 216 cá nhân, tiền xử phạt là hơn 850 triệu đồng.

Lực lượng Công an cũng đã triển khai phối hợp làm tốt công tác tuyên truyền và chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên. Công tác tuyên truyền này sẽ tập trung vào việc nhận diện các biểu hiện của các hoạt động sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; vận động người dân tố giác các dấu hiệu tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan thông qua công tác đấu tranh xử lý.

“Đối với nội dung này, chúng tôi cũng đề nghị các doanh nghiệp và người dân thực hiện tốt các quy định pháp luật và tham gia đấu tranh với các hành vi vi phạm. Đây không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn tham gia vào việc thiết lập một môi trường xã hội trật tự kỷ cương, môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và không gian mạng an toàn,” Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh.

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng công nghệ AI, Deepfake để phạm tội

Cũng tại họp báo, trả lời câu hỏi về tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói của các cơ quan chức năng, lãnh đạo ngân hàng nhằm lừa đảo đang diễn ra rất phức tạp, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nêu thực tế công nghệ đang phát triển vô cùng nhanh chóng. Việc này đem lại cơ hội cũng như lợi ích chưa từng có, nhưng đồng thời đi cùng với đó là thách thức.

Phân tích cụ thể, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nhấn mạnh tình trạng lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật là một vấn đề mang tính chất quy luật. “Chỗ nào có hoạt động sôi động thì sẽ dẫn đến hoạt động lợi dụng vi phạm pháp luật. Chúng ta thấy rằng không gian mạng đang trở thành môi trường cũng như phương tiện hoạt động vi phạm pháp luật,” Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nói.

Trước những vấn đề trên, ông Toản cho biết Bộ Công an luôn chủ động từ sớm và tổ chức quyết liệt các mặt công tác phòng ngừa, đấu tranh. Trong đó, Bộ Công an tập trung vào 4 nhóm giải pháp. Thứ nhất là hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đây là điều rất quan trọng, đặc biệt là có những quy định để xử lý các hành vi mới xuất hiện trên không gian số, trên môi trường số.

“Vừa qua, chúng ta đã xây dựng được Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng sửa đổi, đang dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong đó có nhiều quy định liên quan đến việc xử lý các hành vi lợi dụng công nghệ như AI, Deepfake để tạo dựng, phát tán các thông tin sai sự thật,” Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản thông tin.

Đồng thời, Bộ Công an cũng phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng và tham mưu để triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo và đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Trong đó có những điều khoản quy định rất rõ về các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động trí tuệ nhân tạo như: Cấm lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức con người, cấm thu thập sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.

Nhóm giải pháp thứ hai là tăng cường các giải pháp quản trị trí tuệ nhân tạo. Công tác quản trị này tập trung vào 4 nhóm lớn, bao gồm: Kiểm soát các thuật toán; gắn nhãn nội dung AI (chúng tôi phối hợp rất chặt với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chức năng và doanh nghiệp công nghệ để triển khai nội dung này); triển khai xác định định danh người dùng trên mạng xã hội (đây cũng là phương thức rất quan trọng để phòng ngừa và truy nguồn khi có các hoạt động vi phạm); bốn là, công tác quản trị trong việc xây dựng không gian mạng an toàn lành mạnh.

“Đây là những nội dung sẽ triển khai vừa mang tính chiến lược và đồng thời mang tính yêu cầu cấp bách mà Bộ Công an sẽ tham mưu để triển khai,” ông Toản nói.

Tiếp theo là tập trung các biện pháp để đấu tranh xử lý quyết liệt với các loại tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao. Đây là những nội dung mà Bộ Công an đang triển khai rất quyết liệt, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi mua bán dữ liệu, bỏ lọt thông tin. Trong thời gian vừa qua, Công an và các đơn vị chức năng, đặc biệt là những đơn vị an ninh mạng đang làm rất quyết liệt nội dung này.

Nhóm giải pháp thứ tư là đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng và phòng chống tội phạm mạng, bảo vệ dữ liệu. Đặc biệt là tập trung vào việc thúc đẩy phê chuẩn Công ước Hà Nội về tội phạm mạng. Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, đây là nội dung mang tính chất toàn cầu, các nước cùng chia sẻ.

Theo đó, Bộ Công an sẽ tăng cường các cơ chế hợp tác cả đa phương và song phương, đặc biệt với các nước láng giềng, trong việc phát hiện, đấu tranh xử lý tận gốc tội phạm, xóa bỏ tâm lý phạm tội ở nước ngoài thì yên tâm. Vừa qua trong những chuyên án, các lực lượng chức năng của Việt Nam đã phối hợp với nước bạn đấu tranh xử lý tận nơi với những đối tượng này để tăng cường tính răn đe.

Ngoài ra, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cũng đề nghị mỗi người dân cần chủ động trang bị cho mình kỹ năng nhận diện, cảnh giác và tham gia an toàn trên không gian mạng. Theo người phát ngôn Bộ Công an, đây là yếu tố rất quan trọng để cùng xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh. Thực tế cho thấy các đối tượng lừa đảo thường tập trung khai thác, thao túng ba trạng thái tâm lý của người bị hại. Thứ nhất là tâm lý lo sợ; thứ hai là tâm lý tình cảm; thứ ba là tâm lý hám lợi.

“Do đó, chúng tôi đề nghị mỗi người dân khi tham gia không gian mạng cần xây dựng văn hóa ứng xử văn minh, đồng thời nâng cao ý thức tự cảnh giác, tự kiểm tra, xác minh thông tin. Đặc biệt, khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, người dân nên chủ động kiểm tra, trao đổi và liên hệ với cơ quan chức năng. Cơ quan Công an sẽ có hướng dẫn cụ thể để giúp người dân phòng ngừa hiệu quả các hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật trên không gian mạng,” Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản nói./.