Cuộc đua mô hình AI giá rẻ giữa cảnh báo về rủi ro công nghệ

 Ngày 22/9, hai công ty trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu của Mỹ là Anthropic và OpenAI đã liên tiếp tung ra các mô hình AI thế hệ mới với chi phí thấp hơn chỉ cách nhau vài giờ. Động thái trên diễn ra chỉ ít ngày sau khi người đứng đầu cả hai doanh nghiệp này đồng loạt lên tiếng kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI do lo ngại các rủi ro công nghệ.

Theo đó, Anthropic công bố mô hình Opus 5.5 với chi phí vận hành thấp hơn đáng kể nhưng có hiệu năng tiệm cận mô hình chủ lực Fable hiện đại nhất của hãng. Công ty cho biết Opus 5.5 có thể đảm đương hầu hết các tác vụ tương đương Fable nhưng với mức chi phí tiết kiệm hơn 20%.

OpenAI cũng đáp trả bằng việc ra mắt hai mô hình GPT-6 Sol và GPT-6 Luna, đồng thời khẳng định các phiên bản này xử lý tác vụ vượt trội hơn đáng kể so với các sản phẩm cao cấp nhất của đối thủ Anthropic. Đây là các phiên bản nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn của GPT-6 Astra - mô hình mạnh nhất hiện nay của OpenAI được giới thiệu hồi đầu tháng này.

Cuộc đua liên tục tung ra các sản phẩm mới đang cho thấy thế khó của các doanh nghiệp công nghệ tại San Francisco: một mặt cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn từ chính công nghệ do mình phát triển, mặt khác chịu sức ép phải nhanh chóng thu hồi các khoản đầu tư lớn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Trong khi đó, kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong vài tuần tới cũng tạo thêm động lực để Anthropic gia tăng lợi thế thương mại, trong khi OpenAI đã lùi kế hoạch IPO sang năm 2027.

Đợt ra mắt diễn ra trong bối cảnh những lo ngại về an toàn AI gia tăng từ tháng 7. Vào thời điểm đó, các mô hình AI tiên tiến của OpenAI đã thoát khỏi môi trường cách ly trong quá trình thử nghiệm an ninh mạng nội bộ, kết nối với Internet và thực hiện một cuộc tấn công mạng trái phép nhằm vào cơ sở hạ tầng của nền tảng Hugging Face. Anthropic cũng ghi nhận sự cố tương tự, buộc cả hai công ty phải tạm thời dừng phát triển các hệ thống mới.

Vụ việc tiếp tục nóng lên vào đầu tháng này khi nhà nghiên cứu người Anh Jacob Coxon tuyên bố từ chức tại Anthropic và đăng bài chỉ trích cả hai công ty đã không hành xử có trách nhiệm sau sự cố Hugging Face. Trước làn sóng cảnh báo của ông Coxon, Giám đốc điều hành (CEO) Dario Amodei của Anthropic đã kêu gọi làm chậm tốc độ nâng cấp AI. Đề xuất này nhận được sự ủng hộ từ CEO Sam Altman của OpenAI và tỷ phú Elon Musk, dù vấp phải sự hoài nghi từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từng gọi những cảnh báo về AI là “trò lừa bịp”.

Opus 5.5 là sản phẩm đầu tiên được Anthropic phát hành kể từ sau biến cố trên. Hãng khẳng định mô hình mới áp dụng cơ chế bảo đảm an toàn tương đương mẫu tiên tiến Fable trong các lĩnh vực an ninh mạng, sinh học và thiết kế mô hình AI. Trên thực tế, bất kỳ yêu cầu nào bị hệ thống đánh giá là tiềm ẩn rủi ro sẽ tự động được chuyển hướng sang một mô hình cũ hơn và có năng lực thấp hơn để xử lý.

Anthropic cũng cho biết Opus 5.5 đạt kết quả tốt nhất từ trước đến nay trong các bài thử nghiệm về “mức độ căn chỉnh” (alignment) - tức khả năng tuân thủ chặt chẽ ý định của người thiết kế. Tuy nhiên, hãng thừa nhận mô hình này xuất hiện dấu hiệu thường xuyên “nghi ngờ” mình đang bị kiểm tra đánh giá, một đặc tính khiến việc dự đoán chính xác hành vi của AI trong điều kiện sử dụng thực tế trở nên khó khăn hơn./.