iPod- Một thời vang bóng

Ngày 23/10/2001, ông Steve Jobs, khi đó là Giám đốc điều hành (CEO) của Apple, lấy ra từ túi áo mình một thiết bị nhỏ màu trắng có tên gọi iPod và khẳng định rằng trải nghiệm nghe nhạc của mọi người từ nay sẽ thay đổi mãi mãi. 25 năm sau, Apple không còn sản xuất thiết bị này nữa.

Tuy vậy, một thế hệ trẻ - những người còn chưa ra đời vào thời điểm máy nghe nhạc kỹ thuật số iPod ra mắt -vẫn đang tìm mua, sửa chữa và tùy biến các thiết bị iPod. Chính hạn chế từng khiến iPod trở nên lỗi thời khi chỉ có chức năng phát nhạc nay lại trở thành điểm thu hút đối với những người muốn thoát khỏi sự kết nối không ngừng nghỉ của điện thoại thông minh.

Hiện mới 23 tuổi, cô Lucy thậm chí còn chưa chào đời khi iPod lần đầu tiên xuất hiện trên thị trường. Hiện tại, cô sở hữu một bộ sưu tập iPod đồ sộ và là quản trị viên của diễn đàn r/iPod trên mạng xã hội Reddit. Lucy thừa nhận mình là "người đến với iPod khá muộn". Cô có chiếc iPod đầu tiên vào năm 2021, nhân dịp sinh nhật lần thứ 19. Cô đại diện cho một thế hệ người dùng iPod - những người chủ động chọn sử dụng một công nghệ đã lỗi thời.

Trong suốt hai thập kỷ, các phiên bản iPod kế tiếp nhau đã định hình khái niệm về máy nghe nhạc cầm tay này. Tuy nhiên, điện thoại thông minh dần dần xóa bỏ nhu cầu về một thiết bị chuyên dụng cho việc nghe nhạc.

Sự kết thúc của iPod diễn ra một cách từ từ. Apple ngừng sản xuất dòng iPod Classic (sử dụng ổ cứng và vòng xoay điều khiển) vào năm 2014, tiếp đó là iPod Nano và iPod Shuffle vào năm 2017. Riêng iPod Touch vẫn tồn tại thêm 5 năm nữa.

Tháng 5/2022, Apple thông báo iPod Touch sẽ chỉ còn được bán "cho đến khi hết hàng", chính thức đặt dấu chấm hết cho dòng sản phẩm iPod. Khi nói về niềm đam mê của mình đối với iPod, cô Lucy cho hay chiếc máy nghe nhạc này chưa bao giờ thực sự mất đi giá trị của nó. Ngoại trừ một vài trường hợp ngoại lệ, thiết bị này vẫn hoạt động tốt như cách đây 25 năm. 

Đối với một số người nghe trẻ tuổi, sức hút của iPod dường như nằm trong một xu hướng rộng lớn hơn: nhìn nhận lại cách mọi người trải nghiệm các phương tiện giải trí. Sự hồi sinh của iPod diễn ra song song với mối quan tâm ngày càng tăng đối với đĩa CD, đĩa than và các hình thức nghe nhạc khác – những cách thức cho phép người dùng kiểm soát tốt hơn bộ sưu tập của riêng mình.

Dù vẫn là thiết bị kỹ thuật số, iPod mang lại những trải nghiệm tương tự như các phương tiện lưu trữ vật lý: một thư viện cá nhân hữu hạn, quyền sở hữu trực tiếp và không cần phải mở ứng dụng phát nhạc trực tuyến mỗi khi muốn thưởng thức âm nhạc. Trên TikTok, không khó để bắt gặp những video giới thiệu về việc sử dụng các phương tiện lưu trữ vật lý (như đĩa than, băng cassette hay đĩa CD). Những video với chủ đề “một ngày trong cuộc sống của người ưu tiên các phương tiện vật lý thay vì các dịch vụ phát trực tuyến như Spotify” phản ánh mong muốn được thực sự sở hữu các sản phẩm văn hóa, đồng thời thoát khỏi văn hóa “luôn kết nối” để tìm về một thời kỳ đơn giản hơn, ít phụ thuộc vào công nghệ cao hơn.

Theo cô Lucy, một số người cần phải ‘giải độc kỹ thuật số’. Việc cứ mãi lướt xem nội dung tiêu cực trên mạng đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Vì vậy, tạm rời xa mạng xã hội và Internet, rồi ngồi xuống thưởng thức một album hay thậm chí chỉ một bài hát thôi cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe tinh thần. Người dùng không nhất thiết phải có một chiếc iPod để làm điều đó, nhưng việc tách biệt khỏi điện thoại sẽ giúp trải nghiệm này trở nên dễ dàng hơn nhiều. 

Cô Lucy không phải là người duy nhất muốn tạo khoảng cách lớn hơn với các thiết bị kết nối. Một cuộc khảo sát năm 2025 do The Harris Poll thực hiện cho Quad cho thấy 81% số người trưởng thành thuộc thế hệ Gen Z thường ước rằng họ có thể ngắt kết nối với các thiết bị dễ dàng hơn; con số này ở thế hệ Millennials là 78%.

Những người dùng iPod khác trên diễn đàn r/iPod của Reddit chia sẻ về cảm giác mệt mỏi khi phải đưa ra quyết định chọn nghe gì giữa vô vàn các dịch vụ phát trực tuyến (streaming). Họ cũng bày tỏ sự bất an khi phải trả phí hàng tháng để truy cập nội dung số - những dữ liệu vốn nằm trên các nền tảng đám mây hoặc trực tuyến, vốn có thể biến mất bất cứ lúc nào, hoặc đơn giản là khi kết nối WiFi bị gián đoạn.

Các thiết bị phát nhạc chuyên dụng không chỉ đơn thuần là món đồ sưu tầm. Công ty chuyên kinh doanh đồ điện tử tân trang Back Market cho biết doanh số bán iPod đã tăng 48% trong năm 2025 so với năm trước đó. Trước đó, Back Market  cũng ghi nhận mức tăng trưởng trung bình hàng năm là 15,6% đối với các sản phẩm iPod tân trang kể từ năm 2022.

Trong khi đó, một cuộc khảo sát mang tính đại diện trên toàn quốc do Consumer Reports thực hiện vào năm 2025 cho thấy, 20% số người trưởng thành tại Mỹ đã sử dụng các thiết bị phát nhạc kỹ thuật số như iPod hoặc Zune tại nhà trong năm trước đó.

Anh Austin Lucas là chủ sở hữu kiêm điều hành của công ty Elite Obsolete Electronics, có trụ sở tại Overland Park, Kansas, chuyên tập trung vào các sản phẩm iPod. Lucas khởi nghiệp vào năm 2018 sau khi nhận thấy một khoảng trống trong thị trường sửa chữa: khách hàng vẫn muốn sửa chiếc iPod Classic của mình, nhưng nhiều cửa hàng sửa chữa không còn nhận làm các thiết bị này nữa. Elite Obsolete Electronics hiện xử lý khoảng 2.500 đơn hàng mỗi tháng, dù phần lớn là linh kiện thay thế và phụ kiện chứ không phải các thiết bị iPod hoàn chỉnh.

Dù vẫn hào hứng với công việc sữa chữa iPod hiện tại, anh Lucas cho rằng Apple sẽ không hồi sinh thiết bị nghe nhạc này. Theo anh Lucas, Apple sẽ không bao giờ sản xuất iPod nữa vì chẳng có lý do gì để họ làm vậy cả. Đồng tình với quan điểm này, cô Lucy cũng cho rằng Apple sẽ không hồi sinh iPod và di sản của máy nghe nhạc này vẫn tiếp tục sống mãi thông qua các thiết bị công nghệ như iPhone, AirPods và Apple Watch.

Vì vậy, có lẽ iPod sẽ không bao giờ thực sự trở lại theo đúng nghĩa đen. Tuy vậy, chính cái đặc điểm chỉ sở hữu tính năng phát nhạc từng khiến iPod trở nên lỗi thời so với điện thoại thông minh lại là điều mà một số người dùng ngày nay coi là giá trị./.