Mở đường thể chế, khơi dậy khát vọng làm chủ các công nghệ mới
Từ quyết tâm của hệ thống chính trị đến sự nhập cuộc mạnh mẽ của doanh nghiệp công nghệ, Việt Nam đang từng bước hình thành nền tảng để làm chủ công nghệ mới, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Nguyễn Huyền
05/07/2026
13:49
Phòng nghiên cứu công nghệ nano hiện đại của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TTXVN phát)
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ trên thế giới diễn ra gay gắt, việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia càng trở nên quan trọng và cấp bách hơn bao giờ hết.
Từ quyết tâm của hệ thống chính trị đến sự nhập cuộc mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, Việt Nam đang từng bước hình thành nền tảng để làm chủ công nghệ mới, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Phát biểu tại hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây không chỉ là bài toán khắc phục nguy cơ bị tụt hậu, mà còn là bài toán tự chủ chiến lược và an ninh quốc gia.
Thông điệp ấy cho thấy một tầm nhìn chiến lược rất rõ ràng: nếu không nhanh chóng nắm bắt và làm chủ các công nghệ mới, Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong làn sóng chuyển dịch công nghệ toàn cầu đang diễn ra với tốc độ chưa từng có.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải tập trung nguồn lực để làm chủ các công nghệ chiến lược quốc gia và phát triển thành sản phẩm cụ thể. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cần chuyển mạnh tư duy từ "hoàn thành đầu việc" sang tư duy "tạo ra sản phẩm đầu ra."
Trong bối cảnh đó, hơn bao giờ hết cần có vai trò đóng góp, chung lưng đấu cật của doanh nghiệp, sức mạnh, trí tuệ của người Việt trên toàn cầu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: đất nước muốn có ngành công nghiệp mới, công nghệ mới, trước hết phải có những doanh nghiệp đủ khát vọng, đủ năng lực, đủ bản lĩnh.
Đặc biệt, sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cho thấy quyết tâm làm chủ công nghệ của Việt Nam không chỉ dừng ở chủ trương, định hướng mà đang từng bước chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Vingroup hiện đã đầu tư xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt quy mô hơn 350 tỷ token, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn có kích thước lên tới 420 tỷ tham số và đang hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI trong toàn Tập đoàn.
Tập đoàn FPT hợp tác với Tập đoàn NVIDIA đầu tư khoảng 200 triệu USD xây dựng Nhà máy trí tuệ nhân tạo, cung cấp hạ tầng tính toán và trên 20 sản phẩm AI tạo sinh; các doanh nghiệp Viettel, VNPT, Zalo, CMC đang phát triển mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt.
Những bước đi này cho thấy Việt Nam không đứng ngoài cuộc chơi công nghệ toàn cầu, mà đang từng bước xây dựng năng lực công nghệ, hình thành nền tảng "AI Make in Vietnam."
Thêm vào đó, Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để tham gia cuộc đua này từ chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị; thể chế, cơ chế, chính sách đã từng bước được hoàn thiện…
Nhiều điểm nghẽn, nút thắt đã được giải quyết; nhiều cơ chế mới, tạo thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã từng bước được hình thành và có ý nghĩa chiến lược đối với giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tại điểm cầu trực tiếp Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội (Hà Nội). (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)
Nhận định cơ hội của Việt Nam của Việt Nam ở lĩnh vực này rất rõ, phát biểu tại hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ông Lưu Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc VinSmart Future kiêm Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Trường Đại học VinUni bày tỏ sự tin tưởng: "Chúng ta có dân số lớn, thị trường số tăng nhanh, lực lượng kỹ sư trẻ và cộng đồng người Việt công nghệ trên toàn cầu."
Cơ hội luôn đi kèm thách thức. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ ra: Cạnh tranh công nghệ trên thế giới đang diễn ra rất nhanh, ai không bắt kịp sẽ bị bỏ lại phía sau và khoảng cách sẽ ngày càng xa hơn. Việc thực hiện Nghị quyết 57 cần phải quyết tâm hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa, không được chậm trễ nhưng quan trọng hơn là phải thực chất hơn nữa và hiệu quả hơn nữa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.
Các doanh nghiệp lớn, các tập đoàn kinh tế nhà nước và tư nhân cần phát huy vai trò dẫn dắt, tiên phong trong làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa.
Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Quỹ Nhất hướng dẫn người dân thao tác trên Robot Lễ tân AI. (Ảnh: Công Luật/TTXVN)
Để làm được đó, phải mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu-phát triển, đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; có chính sách mạnh mẽ hơn để thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài đồng thời hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và kết nối mạng lưới trí thức Việt Nam toàn cầu…
Đảng vạch ra đường lối chủ trương, đường hướng phát triển. Doanh nghiệp thể hiện tiềm lực, quyết tâm và khát vọng tham gia vào cuộc đua công nghệ. Tinh thần của Nghị quyết 57 sẽ ngày càng lan tỏa mạnh mẽ khi thể chế mở đường, dữ liệu được khai thông, hạ tầng được đầu tư, nhân tài được trọng dụng và thị trường được kích hoạt.
Đó không chỉ là động lực để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, mà còn là con đường để Việt Nam xây dựng nền kinh tế tri thức, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045./.
Với những cơ chế, chính sách mới từ Luật Thủ đô (sửa đổi) và Nghị quyết số 40/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đang đứng trước cơ hội tạo bước chuyển mạnh mẽ, từ một khu công nghệ cao trở thành không gian hội tụ nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa công nghệ.
Một thí nghiệm gần đây cho thấy tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI agent) có thể tự xác định vấn đề, lựa chọn huấn luyện lại mô hình AI và triển khai phiên bản đã chỉnh sửa mà không được con người yêu cầu trực tiếp thực hiện những bước này.
Kết quả khảo sát tại Mỹ mới đây cho thấy phần lớn người trưởng thành tại nước này cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ gây hại nhiều hơn là mang lại lợi ích trong lĩnh vực giáo dục.
Theo phóng viên TTXVN tại Israel, Hiệp hội Luật sư nước này vừa ban hành các nguyên tắc chặt chẽ về sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hành nghề luật, theo đó các hệ thống AI tự chủ không được phép thay luật sư đưa ra quyết định chuyên môn, tư vấn pháp lý độc lập hoặc tiến hành các thủ tục pháp lý nếu không có sự giám sát và phê duyệt của con người.
Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tận dụng tối đa Luật Phát triển đô thị để hoàn thiện thể chế, cơ chế thử nghiệm (Sanbox), tăng cường đầu tư cho hạ tầng số, nâng cao năng lực chủ các công nghệ chiến lược.
Nam Phi đang mở ra hướng đi mới trong lĩnh vực ghép gan khi lần đầu tiên tại châu Phi đưa vào sử dụng công nghệ tưới máu gan, cho phép bảo quản và đánh giá chức năng tạng hiến bên ngoài cơ thể trong thời gian dài hơn. Công nghệ này được kỳ vọng giúp tận dụng thêm những lá gan trước đây có nguy cơ bị loại bỏ, qua đó mở rộng nguồn tạng và tăng cơ hội điều trị cho bệnh nhân.
Trung Quốc đã phê duyệt và ban hành tiêu chuẩn thứ ba về thiết bị y tế giao diện não-máy (BCI). Đây cũng là tiêu chuẩn sản phẩm thiết bị y tế BCI đầu tiên trên thế giới tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý dữ liệu điện não đồ (EEG).
Trí tuệ nhân tạo (AI), robot và công nghệ sản xuất số đang tạo ra bước chuyển mới cho ngành dệt may châu Phi, mở ra cơ hội nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Tuy nhiên, quá trình tự động hóa cũng đặt ra thách thức đối với mô hình phát triển dựa vào lao động giá rẻ, đòi hỏi các quốc gia châu Phi phải nhanh chóng đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực phù hợp.