Thử nghiệm trên người vaccine “phổ quát” đầu tiên do AI thiết kế

Nghiên cứu thử nghiệm vaccine do AI thiết kế của Đại học Cambridge mở ra bước tiến mới trong phát triển vaccine phổ quát chống nhiều chủng virus.

Thanh Phương
06/06/2026
05:48
Thử nghiệm trên người vaccine “phổ quát” đầu tiên do AI thiết kế
Thử nghiệm trên người vaccine “phổ quát” đầu tiên do AI thiết kế

Các nhà khoa học Anh vừa hoàn thành thử nghiệm trên người một loại vaccine có thành phần kháng nguyên hoàn toàn do trí tuệ nhân tạo (AI) thiết kế, đánh dấu cột mốc mới trong lĩnh vực phát triển vaccine.

Tuy nhiên, kết quả ban đầu cho thấy vaccine mới chỉ tạo ra phản ứng miễn dịch ở mức khiêm tốn.

Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Cambridge thực hiện, được công bố ngày 5/6 trên tạp chí Journal of Infection. Đây được xem là lần đầu tiên một vaccine có kháng nguyên hoàn toàn do AI thiết kế được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người.

Khác với các loại vaccine truyền thống thường được phát triển để chống lại một tác nhân gây bệnh cụ thể, vaccine mới được định hướng trở thành một “vaccine phổ quát” có khả năng bảo vệ trước nhiều chủng virus thuộc nhóm Sarbeco - họ virus từng gây ra các đợt bùng phát nguy hiểm như Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS), Hội chứng Hô hấp Trung Đông (MERS) và Bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona (COVID-19).

Mục tiêu dài hạn của dự án là giúp nhân loại chuẩn bị trước cho những đại dịch trong tương lai, thay vì chỉ phản ứng sau khi dịch bệnh đã xuất hiện.

Nhà nghiên cứu Jonathan Heeney - đồng tác giả của nghiên cứu - cho biết nhóm khoa học đang cố gắng chuyển hướng phát triển vaccine từ mô hình “phản ứng với dịch bệnh” sang “đón đầu nguy cơ.”

Theo ông, hiện nay các vaccine phòng cúm mùa hay COVID-19 phải liên tục cập nhật để theo kịp các biến thể mới. Trong khi đó, vaccine phổ quát được kỳ vọng có thể tạo ra hàng rào miễn dịch rộng hơn, đủ khả năng nhận diện nhiều biến thể virus khác nhau, kể cả những chủng đang lưu hành trong động vật và có nguy cơ lây sang người trong tương lai.

Để tạo ra thành phần kháng nguyên của vaccine, nhóm nghiên cứu sử dụng thuật toán học máy được huấn luyện trên dữ liệu di truyền của hàng loạt virus Sarbeco được ghi nhận trên toàn thế giới.

Thông qua việc phân tích lượng lớn dữ liệu gene, AI đã xác định các đặc điểm chung giữa nhiều chủng virus khác nhau để thiết kế một kháng nguyên có khả năng kích thích phản ứng miễn dịch rộng hơn so với vaccine truyền thống. Các nhà khoa học kỳ vọng cách tiếp cận này có thể rút ngắn đáng kể thời gian phát triển vaccine khi xuất hiện các mầm bệnh mới.

Thử nghiệm giai đoạn 1 được tiến hành từ cuối năm 2021-2023 với gần 40 tình nguyện viên tham gia. Mục tiêu chính của giai đoạn này là đánh giá độ an toàn và khả năng dung nạp của vaccine, thay vì xác định hiệu quả bảo vệ.

Theo kết quả nghiên cứu, không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng liên quan đến vaccine. Tuy nhiên, mức độ kích hoạt hệ miễn dịch được đánh giá là khá hạn chế.

Các nhà nghiên cứu cho biết dữ liệu thu thập được chưa cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ về lượng kháng thể vượt quá mức miễn dịch vốn có của người tham gia. Nói cách khác, vaccine đã chứng minh được tính an toàn nhưng chưa tạo ra phản ứng miễn dịch đủ mạnh để khẳng định hiệu quả bảo vệ.

Mặc dù kết quả ban đầu chưa thực sự đột phá, nhưng giới khoa học vẫn đánh giá đây là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng AI vào nghiên cứu y sinh.

Giai đoạn thử nghiệm tiếp theo với quy mô lớn hơn sẽ được triển khai nhằm đánh giá rõ hơn khả năng bảo vệ của vaccine trước nhiều chủng virus khác nhau./.

(TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

Khánh Hòa nâng cao kỹ năng sử dụng AI cho học sinh

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy và học tập được một số trường học tại tỉnh Khánh Hòa áp dụng. Các tiết học có sử dụng AI được giáo viên chuẩn bị kỹ lưỡng, hướng dẫn học sinh cùng thực hành đúng cách, có hiệu quả, có đạo đức. Việc sử dụng công cụ số AI là một nhiệm vụ quan trọng ngành giáo dục nhằm hình thành năng lực tự học, sáng tạo và trách nhiệm của công dân số.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy và học tập được một số trường học tại tỉnh Khánh Hòa áp dụng. Các tiết học có sử dụng AI được giáo viên chuẩn bị kỹ lưỡng, hướng dẫn học sinh cùng thực hành đúng cách, có hiệu quả, có trách nhiệm. Việc sử dụng công cụ số AI là một nhiệm vụ quan trọng ngành giáo dục nhằm hình thành năng lực tự học, sáng tạo và trách nhiệm của công dân số.

Khoa học công nghệ mở cửa tri thức cho học sinh khiếm thị

Khoa học công nghệ mở cửa tri thức cho học sinh khiếm thị

Tại Trường Phổ thông Đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu (TP Hồ Chí Minh), học sinh khiếm thị đang học cách dùng điện thoại đọc sách in, nhận biết màu sắc và tìm tài liệu. Từ những thao tác còn khó khăn, sự hướng dẫn của thầy cô giúp các em từng bước sử dụng công nghệ phục vụ việc học.

Đại học Cần Thơ ươm mầm các "hạt giống" khoa học và đổi mới sáng tạo

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Đại học Cần Thơ đang từng bước đổi mới đào tạo, nghiên cứu theo hướng gắn tri thức với thực tiễn, khơi dậy tinh thần sáng tạo của sinh viên. Năm 2026, sinh viên nhà trường đã tham gia hàng trăm đề tài nghiên cứu khoa học, từng bước đưa kiến thức vào các sản phẩm phục vụ đời sống, sản xuất.

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Đại học Cần Thơ đang từng bước đổi mới đào tạo, nghiên cứu theo hướng gắn tri thức với thực tiễn, khơi dậy tinh thần sáng tạo của sinh viên. Năm 2026, sinh viên nhà trường đã tham gia hàng trăm đề tài nghiên cứu khoa học, từng bước đưa kiến thức vào các sản phẩm phục vụ đời sống, sản xuất.

Thành phố Hồ Chí Minh đưa chính sách công nghệ vào thực tiễn

Các doanh nghiệp tìm hiểu sản phẩm, giải pháp công nghệ tại Sàn giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh. (Ảnh:Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc)

TP Hồ Chí Minh từng bước mở rộng hỗ trợ nghiên cứu, khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng. Để các chính sách phát huy hiệu quả, Thành phố cần xác định đúng nhu cầu để kết nối nguồn lực và lấy kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Anthropic mở rộng thử nghiệm các mô hình AI mạnh nhất

Anthropic mở rộng thử nghiệm các mô hình AI mạnh nhất

Anthropic đang mở rộng thử nghiệm các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mạnh nhất của hãng, nhằm tăng khả năng phát hiện và xử lý lỗ hổng phần mềm, đồng thời kiểm soát rủi ro khi các công cụ AI tiên tiến có thể bị lợi dụng cho mục đích tấn công mạng.

Italy điều tra start-up AI âm nhạc Mỹ chèn ép người dùng

Italy điều tra start-up AI âm nhạc Mỹ chèn ép người dùng

Italy đã mở cuộc điều tra đối với start-up Suno của Mỹ, với cáo buộc áp đặt các điều khoản hợp đồng bất công và hạn chế quyền lợi của người dùng nền tảng tạo nhạc bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Vụ việc tiếp tục làm nổi bật những tranh cãi pháp lý và bản quyền đang gia tăng xung quanh sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI trong lĩnh vực âm nhạc.

Thách thức an ninh mạng thời bùng nổ AI tại Nhật Bản

Thách thức an ninh mạng thời bùng nổ AI tại Nhật Bản

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo điều kiện để tội phạm mạng tại Nhật Bản thực hiện các cuộc tấn công với tốc độ và quy mô chưa từng có, đe dọa dữ liệu của hàng triệu người dùng. Hàng loạt vụ rò rỉ thông tin và chiếm đoạt tài sản số cho thấy Nhật Bản đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tăng cường năng lực phòng thủ mạng trong kỷ nguyên AI.