Thử nghiệm trên người vaccine “phổ quát” đầu tiên do AI thiết kế
Nghiên cứu thử nghiệm vaccine do AI thiết kế của Đại học Cambridge mở ra bước tiến mới trong phát triển vaccine phổ quát chống nhiều chủng virus.
Thanh Phương
06/06/2026
05:48
Thử nghiệm trên người vaccine “phổ quát” đầu tiên do AI thiết kế
Các nhà khoa học Anh vừa hoàn thành thử nghiệm trên người một loại vaccine có thành phần kháng nguyên hoàn toàn do trí tuệ nhân tạo (AI) thiết kế, đánh dấu cột mốc mới trong lĩnh vực phát triển vaccine.
Tuy nhiên, kết quả ban đầu cho thấy vaccine mới chỉ tạo ra phản ứng miễn dịch ở mức khiêm tốn.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Cambridge thực hiện, được công bố ngày 5/6 trên tạp chí Journal of Infection. Đây được xem là lần đầu tiên một vaccine có kháng nguyên hoàn toàn do AI thiết kế được đưa vào thử nghiệm lâm sàng trên người.
Khác với các loại vaccine truyền thống thường được phát triển để chống lại một tác nhân gây bệnh cụ thể, vaccine mới được định hướng trở thành một “vaccine phổ quát” có khả năng bảo vệ trước nhiều chủng virus thuộc nhóm Sarbeco - họ virus từng gây ra các đợt bùng phát nguy hiểm như Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS), Hội chứng Hô hấp Trung Đông (MERS) và Bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona (COVID-19).
Mục tiêu dài hạn của dự án là giúp nhân loại chuẩn bị trước cho những đại dịch trong tương lai, thay vì chỉ phản ứng sau khi dịch bệnh đã xuất hiện.
Nhà nghiên cứu Jonathan Heeney - đồng tác giả của nghiên cứu - cho biết nhóm khoa học đang cố gắng chuyển hướng phát triển vaccine từ mô hình “phản ứng với dịch bệnh” sang “đón đầu nguy cơ.”
Theo ông, hiện nay các vaccine phòng cúm mùa hay COVID-19 phải liên tục cập nhật để theo kịp các biến thể mới. Trong khi đó, vaccine phổ quát được kỳ vọng có thể tạo ra hàng rào miễn dịch rộng hơn, đủ khả năng nhận diện nhiều biến thể virus khác nhau, kể cả những chủng đang lưu hành trong động vật và có nguy cơ lây sang người trong tương lai.
Để tạo ra thành phần kháng nguyên của vaccine, nhóm nghiên cứu sử dụng thuật toán học máy được huấn luyện trên dữ liệu di truyền của hàng loạt virus Sarbeco được ghi nhận trên toàn thế giới.
Thông qua việc phân tích lượng lớn dữ liệu gene, AI đã xác định các đặc điểm chung giữa nhiều chủng virus khác nhau để thiết kế một kháng nguyên có khả năng kích thích phản ứng miễn dịch rộng hơn so với vaccine truyền thống. Các nhà khoa học kỳ vọng cách tiếp cận này có thể rút ngắn đáng kể thời gian phát triển vaccine khi xuất hiện các mầm bệnh mới.
Thử nghiệm giai đoạn 1 được tiến hành từ cuối năm 2021-2023 với gần 40 tình nguyện viên tham gia. Mục tiêu chính của giai đoạn này là đánh giá độ an toàn và khả năng dung nạp của vaccine, thay vì xác định hiệu quả bảo vệ.
Theo kết quả nghiên cứu, không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng liên quan đến vaccine. Tuy nhiên, mức độ kích hoạt hệ miễn dịch được đánh giá là khá hạn chế.
Các nhà nghiên cứu cho biết dữ liệu thu thập được chưa cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ về lượng kháng thể vượt quá mức miễn dịch vốn có của người tham gia. Nói cách khác, vaccine đã chứng minh được tính an toàn nhưng chưa tạo ra phản ứng miễn dịch đủ mạnh để khẳng định hiệu quả bảo vệ.
Mặc dù kết quả ban đầu chưa thực sự đột phá, nhưng giới khoa học vẫn đánh giá đây là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng AI vào nghiên cứu y sinh.
Giai đoạn thử nghiệm tiếp theo với quy mô lớn hơn sẽ được triển khai nhằm đánh giá rõ hơn khả năng bảo vệ của vaccine trước nhiều chủng virus khác nhau./.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung ngày càng gia tăng, các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư phát triển “bộ não” AI cho robot hình người, nhằm giúp máy móc có khả năng tự học, thích ứng và thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp. Làn sóng đầu tư vào lĩnh vực AI hiện thân tăng mạnh, mở ra triển vọng ứng dụng rộng rãi trong sản xuất và đời sống, dù vẫn còn không ít thách thức về côn
Từ những chiếc vòng cổ thông minh có khả năng điều hướng đàn bò đến robot tự động vắt sữa, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng chăn nuôi mới tại Australia, giúp giảm đáng kể sức lao động và thay đổi cách vận hành các trang trại bò sữa.
Các nhà khoa học Hàn Quốc vừa phát triển phương pháp mới giúp AI vượt qua giới hạn hiểu ngôn ngữ thông thường, có thể nhận diện vai trò, nắm bắt mối quan hệ và suy luận những ý đồ ẩn sau hành vi của con người trong các tình huống tương tác phức tạp.
Theo Phó Giáo sư Vương Tân Tùng, Học viện Xã hội phát triển và Chính sách công, Đại học Sư phạm Bắc Kinh, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và robot hình người đang trở thành hướng phát triển quan trọng của các ngành công nghiệp tương lai, Trung Quốc và Việt Nam có nhiều tiềm năng hợp tác trong nghiên cứu công nghệ, xây dựng chuỗi cung ứng, phát triển ứng dụng và đào tạo nhân lực.
Giới nghiên cứu cảnh báo các chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) đang gây nhiễu loạn thông tin trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ khi cung cấp thông tin sai lệch cho cử tri.
Xu hướng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) của các doanh nghiệp trên thế giới đang hướng tới hiệu quả thực chất. Ngân hàng Goldman Sachs và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) dự báo tổng đầu tư toàn cầu vào AI sẽ vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2026 và có thể đạt tới 4.000 tỷ USD vào năm 2030.
Từ những ý tưởng sáng tạo đến các sản phẩm công nghệ có khả năng ứng dụng trong thực tiễn, đổi mới sáng tạo đang từng bước trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tại Đồng Nai, chuỗi sự kiện DIGIFEST 2026 mở ra không gian kết nối giữa khoa học, công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng.
AI có thể viết một câu chuyện giống hệt trải nghiệm của bạn, bắt chước cảm xúc, nỗi sợ và cả những điều thầm kín. Nhưng liệu chúng ta có đủ tinh ý để nhận ra đâu là người thật, đâu là trí tuệ nhân tạo? “Ngoài dữ liệu” – Cuộc thử nghiệm thú vị giữa con người và AI, nơi cảm xúc thật đối đầu với những câu trả lời hoàn hảo.
Dự án tái chế gỉ sắt công nghiệp thành vật liệu xử lý nước thải xuất sắc giành giải Nhất. Kết quả từ cuộc thi khởi nghiệp với chủ đề “Vận hành thành phố thông minh” do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hải Phòng tổ chức. Các dự án tiêu biểu sẽ được ưu tiên tiếp cận Quỹ Đầu tư mạo hiểm và cơ chế Sandbox để thương mại hóa sản phẩm ra thị trường.
AI có thể viết một câu chuyện giống hệt trải nghiệm của bạn, bắt chước cảm xúc, nỗi sợ và cả những điều thầm kín. Nhưng liệu chúng ta có đủ tinh ý để nhận ra đâu là người thật, đâu là trí tuệ nhân tạo? “Ngoài dữ liệu” – Cuộc thử nghiệm thú vị giữa con người và AI, nơi cảm xúc thật đối đầu với những câu trả lời hoàn hảo.
