Australia đề xuất cho người dùng quyền tắt thuật toán mạng xã hội

Chính phủ Australia ngày 8/9 công bố dự thảo luật cho phép người dùng mạng xã hội tại nước này từ chối các nội dung do thuật toán gợi ý và tự quyết định những gì xuất hiện trên dòng nội dung cá nhân.

Đây là bước đi có thể tạo tác động sâu rộng, nối dài nỗ lực toàn cầu nhằm kiểm soát các tập đoàn công nghệ lớn và hạn chế tác hại trên môi trường trực tuyến.

 Theo đó, dự luật mang tên Digital Duty of Care (Nghĩa vụ bảo vệ trên môi trường số)  buộc các nền tảng phải gửi thông báo tự chọn chế độ hiển thị mặc định tới cả người dùng mới lẫn người dùng hiện tại. Nói cách khác, cơ chế phân phối nội dung do thuật toán sẽ không còn mặc nhiên được áp dụng.

 Ngoài quyền lựa chọn thuật toán, dự luật còn đặt ra loạt nghĩa vụ mới với các dịch vụ số nói chung, bao gồm trò chơi trực tuyến, ứng dụng di động và cả chatbot trí tuệ nhân tạo (AI). Các dịch vụ này sẽ phải bảo vệ người dưới 18 tuổi trước những đặc điểm thiết kế gây tác động tiêu cực tới hành vi, chẳng hạn tính năng gây nghiện hoặc yếu tố ảnh hưởng xấu tới lòng tự trọng của người trẻ.

Dự luật cũng yêu cầu các dịch vụ số ngăn người dưới 18 tuổi tiếp cận năm nhóm nội dung. Đó là nội dung cổ súy hoặc thúc đẩy chứng rối loạn ăn uống; nội dung truyền bá quan điểm thù địch với phụ nữ và bình đẳng giới; nội dung khiêu dâm; nội dung tôn vinh hành vi phạm tội hoặc các trò mạo hiểm nguy hiểm tới tính mạng; và nội dung gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng, trong đó có hành vi lăng mạ và bắt nạt.

Cách tiếp cận này buộc doanh nghiệp công nghệ bảo đảm sản phẩm an toàn ngay từ khâu thiết kế, thay vì chỉ xử lý hậu quả sau khi nội dung độc hại đã lan truyền.

Đề xuất trên mở ra mặt trận pháp lý mới trong nước giữa nhà chức trách Australia với Meta Platforms (chủ sở hữu Facebook và Instagram) cùng TikTok và các nhà vận hành nền tảng khác.

Tuy nhiên, đây không phải lần đầu Australia đi trước trong lĩnh vực này. Hồi cuối năm ngoái, lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội của nước này đã chính thức có hiệu lực. Đây là quy định đầu tiên thuộc loại này trên thế giới và nhanh chóng được nhiều chính phủ khác tham khảo.

 Cơ quan quản lý tại nhiều nước ngày càng tập trung vào yếu tố mà họ cho là thiết kế gây nghiện của các nền tảng.

Tháng trước, Meta đã chấp thuận chi tới 18 tỷ USD để dàn xếp các khiếu kiện của nhiều bang tại Mỹ liên quan tới tác hại của mạng xã hội. Thỏa thuận yêu cầu công ty bổ sung nhiều rào chắn kỹ thuật, trong đó có giới hạn thời gian lướt mạng của người trẻ và không cho phép họ tắt một số thiết lập an toàn nếu thiếu sự đồng ý của phụ huynh.

Tại châu Âu, EU đang điều tra các cáo buộc cho rằng sản phẩm của Meta gây nghiện đối với trẻ em.

 Ông Ewan Lusty, đối tác tại công ty tư vấn Flint Global có trụ sở tại Singapore, nhận định đề xuất của Australia là sự tiếp nối một xu hướng hơn là một sáng kiến hoàn toàn mới.

Theo ông, các chính phủ đang tìm cách trao thêm quyền kiểm soát cho người dùng đối với cách họ tương tác với dịch vụ số, bao gồm cả quyền hạn chế các yếu tố cá nhân hóa. Bản thân các doanh nghiệp cũng đang cung cấp công cụ kiểm soát chi tiết hơn.

 Dù vậy, cách thức thực thi vẫn chưa rõ ràng - đây mới là yếu tố quyết định tác động thực tế của dự luật. Văn bản hiện mới ở dạng dự thảo lấy ý kiến, đồng nghĩa nội dung có thể còn thay đổi trước khi trình lên Quốc hội Australia./.