Giới đầu tư quốc tế "để mắt" tới ngành công nghiệp robot Trung Quốc

Năm 2025, khi ông Ryan Cunningham, một nhà đầu tư ở Thung lũng Silicon, đề xuất chuyến đi đến Trung Quốc trong một nhóm chat WhatsApp gồm các nhà đầu tư lĩnh vực robot, phản ứng của mọi người khá hờ hững. Một người thậm chí còn đùa hỏi liệu anh có thể lén mang một con robot hình người về nhà được không. Năm nay, những câu nói đùa đó đã nhường chỗ cho các kế hoạch thực tế.

Ông Cunningham, người sáng lập công ty đầu tư mạo hiểm Edgerunner Ventures chuyên hỗ trợ những công ty khởi nghiệp về năng lượng và điện toán, đang lên kế hoạch đưa 10 nhà đầu tư đến Trung Quốc vào tháng 4/2026. Theo ông Cunningham, hầu như mọi nhóm chat của các nhà đầu tư mà ông tham gia hiện nay đều bàn luận về những chuyến đi đến Trung Quốc – dù đã diễn ra hay sắp tới – khi các nhà đầu tư mạo hiểm muốn đánh giá năng lực phần cứng của nước này để hiểu rõ những thách thức mà các công ty khởi nghiệp robot của Mỹ đang phải đối mặt. Ông Cunningham, từng đến Thượng Hải (Trung Quốc) vào năm 2025 để tham dự Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC), một sự kiện thường niên của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông Cunningham ở trong số ngày càng nhiều các nhà đầu tư ở Thung lũng Silicon tìm đến Trung Quốc để tận mắt chứng kiến cách nước này tạo dựng lợi thế trong lĩnh vực robot và các mảng phần cứng khác. Với nhiều người, mục đích không phải là tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các công ty Trung Quốc, mà là để đánh giá các đối thủ cạnh tranh đang đối đầu với những công ty trong danh mục đầu tư của họ tại Mỹ.

Các chuyến đi này đa dạng về hình thức, từ những nhóm riêng lẻ cho đến các tour du lịch có chi phí 10.000 USD/người, bao gồm trọn gói dịch vụ tham quan nhà máy, phiên dịch viên, khách sạn 5 sao và các bữa tối giao lưu cùng giới lãnh đạo công nghệ địa phương.

Đằng sau những chuyến đi này là sự nhận thức đầy nghiêm túc về việc Trung Quốc đã tạo ra khoảng cách dẫn trước đáng kể trong các khía cạnh then chốt của ngành robot: từ khâu sản xuất và chuỗi cung ứng cho đến việc triển khai máy móc và thu thập dữ liệu cần thiết để cải tiến chúng.

Theo công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ Omdia, hai doanh nghiệp Unitree và AgiBot (đều của Trung Quốc) đã cung cấp 71% số lượng robot hình người trên toàn cầu vào năm ngoái. Tổ chức nghiên cứu Mercator Institute for China Studies (Đức) cũng cho biết Trung Quốc sở hữu 63% số công ty chủ chốt trong chuỗi cung ứng linh kiện robot hình người toàn cầu. Trong khi đó, hầu hết các mẫu robot hình người của Mỹ vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa được thương mại hóa rộng rãi. Theo báo cáo Đánh giá Công nghệ Mới nổi năm 2026 của Đại học Stanford, phần lớn các công ty Mỹ vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp Trung Quốc về linh kiện hoặc khâu lắp ráp.

Các nhà đầu tư Mỹ đang đặt cược lớn vào lĩnh vực robot và AI ứng dụng trong thế giới vật lý. Họ kỳ vọng rằng những tiến bộ về AI, chi phí phần cứng giảm, tình trạng thiếu hụt lao động và xu hướng đưa hoạt động sản xuất trở lại trong nước sẽ tạo ra thế hệ tập đoàn công nghệ tiếp theo.

Robot có thể đang là mối quan tâm hàng đầu tại Thung lũng Silicon, nhưng Trung Quốc đã dành nhiều năm để xây dựng và phát triển ngành công nghiệp này. Nhà phân tích cấp cao Wendy Chang tại Mercator Institute for China Studies nhận định Trung Quốc rất tập trung vào phần cứng và đang cố gắng sở hữu toàn bộ chuỗi cung ứng robot.

Sự khởi đầu thuận lợi của Trung Quốc đã thu hút các nhà đầu tư Mỹ chú ý theo dõi sự phát triển của ngành công nghiệp robot ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và khả năng cạnh tranh với Mỹ trong lĩnh vực này. Trong những tháng gần đây, hàng chục quỹ đầu tư mạo hiểm, bao gồm các nhà đầu tư từ Eclipse, G2 Venture Partners và Chemistry VC, đã đến Trung Quốc. Theo tờ The Information, các đối tác từ Quỹ sáng lập và Khosla Ventures cũng đã thực hiện các chuyến đi khảo sát đến Trung Quốc.

Cũng trong tháng 4/2026, ông Charly Mwangi, một đối tác của Eclipse - công ty liên doanh đầu tư vào các công ty xây dựng nền kinh tế vật chất - đã đến Trung Quốc và cho biết rất ấn tượng trước khả năng biến ý tưởng thành sản phẩm vật chất của Trung Quốc. 

Trong khi đó, đối với Doon Insights, một công ty nghiên cứu và tổ chức sự kiện có trụ sở tại California, sự quan tâm ngày càng tăng của nhà đầu tư đối với Trung Quốc là một cơ hội kinh doanh. Doon Insights đang kêu gọi các nhà đầu tư và giám đốc điều hành tham gia "Sứ mệnh nghiên cứu robot" kéo dài 12 ngày vào tháng 11/2026, với các điểm dừng ở Thượng Hải, Thường Châu, Thâm Quyến và Bắc Kinh.

Hành trình bao gồm các chuyến thăm tới nhà sản xuất hình người AgiBot, công ty taxi hàng không tự động EHang và một số nhà sản xuất linh kiện robot. Những người tham gia cũng sẽ tản bộ qua chợ điện tử Huaqiangbei của Thâm Quyến - thường được gọi là "Thung lũng phần cứng Silicon" - và thăm các trang trại tự động và "ông lớn" mì ăn liền Master Kong. Mỗi chặng bắt đầu với một hội đồng chuyên gia và bao gồm các bữa tối với các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và công nghệ địa phương./.