Robot AI tại Trung Quốc tiến gần hơn tới ứng dụng thực tế

Từ thu gom rác, sắp xếp hàng hóa đến hướng dẫn khách tham quan, robot tại Trung Quốc đang được huấn luyện để thực hiện ngày càng nhiều công việc trong đời sống. Việc mở rộng các cơ sở huấn luyện được xem là bước quan trọng giúp nước này đưa robot ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào thực tế, đồng thời giảm chi phí nghiên cứu và phát triển cho doanh nghiệp.

Theo Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông Trung Quốc, tính đến cuối tháng 6/2026, nước này đã đưa vào vận hành hơn 70 cơ sở huấn luyện robot, trong khi hơn 40 cơ sở khác đang được xây dựng hoặc lập kế hoạch.

Tại Hùng An, cách Bắc Kinh khoảng 105 km về phía Tây Nam, robot được huấn luyện thu gom rác, sắp xếp hàng hóa và vận chuyển đồ trong các môi trường mô phỏng nhà máy, nơi làm việc và không gian công cộng. Trong khi đó, một trường đào tạo robot tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, đã tiếp nhận 30 robot trong khóa đầu tiên. Sau hơn hai tháng huấn luyện, bốn robot đã hoàn thành chương trình và bắt đầu đảm nhận các công việc như hướng dẫn khách tham quan, kiểm tra tại nhà máy và biểu diễn piano.

Theo ông Jiang Lei, nhà khoa học thuộc Trung tâm Đổi mới robot hình người do trung ương và địa phương phối hợp xây dựng, robot AI hiện thân đã vượt qua giai đoạn phát triển ban đầu, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn khi mở rộng ứng dụng. Những thách thức chính bao gồm tiêu chuẩn kỹ thuật, thử nghiệm ở quy mô lớn và khả năng thích nghi với các môi trường làm việc khác nhau.

Trung Quốc có lợi thế nhờ nền tảng sản xuất quy mô lớn, vừa tạo thị trường tiêu thụ, vừa cung cấp nhiều môi trường để huấn luyện và thử nghiệm robot. Số liệu chính thức cho thấy nước này đã phát triển hơn 400 mẫu robot hình người hoàn chỉnh trong năm 2025, chiếm hơn một nửa tổng số toàn cầu. Trong nửa đầu năm 2026, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm 97% lượng robot hình người xuất xưởng trên thế giới.

Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc phát triển AI hiện thân là thiếu dữ liệu huấn luyện chất lượng cao. Khác với các mô hình AI sử dụng dữ liệu văn bản và Internet, robot cần dữ liệu thu thập từ tương tác với thế giới vật lý để học cách di chuyển và thực hiện nhiệm vụ. Yêu cầu khác nhau giữa nhà máy, nhà kho và nhà hàng khiến việc thu thập dữ liệu trở nên phức tạp và tốn kém.

Để giải quyết vấn đề này, Trung Quốc đang phát triển các cơ sở huấn luyện dùng chung, nơi doanh nghiệp có thể tiếp cận dữ liệu, năng lực tính toán, mô hình AI và môi trường thử nghiệm mà không phải tự đầu tư toàn bộ hạ tầng.

Tại một cơ sở thí điểm cấp quốc gia ở Hàng Châu, các doanh nghiệp công nghệ có thể sử dụng chung những nguồn lực này để phát triển sản phẩm. Theo ông Zhang Haiwei, nhà sáng lập một công ty robot tại địa phương, trước đây doanh nghiệp có thể phải chi hàng chục triệu nhân dân tệ chỉ riêng cho dữ liệu huấn luyện một ứng dụng thực tế. Mô hình dùng chung giúp giảm đáng kể chi phí nghiên cứu và phát triển, đặc biệt đối với các công ty khởi nghiệp, đồng thời thúc đẩy quá trình đưa robot từ phòng thí nghiệm vào thực tế.

Cùng với việc mở rộng ứng dụng robot, những lo ngại về tác động đối với việc làm cũng gia tăng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng công nghệ mới không chỉ thay thế một số công việc mà còn tạo ra những nghề nghiệp mới.

Giáo sư Xiong Rong tại Đại học Chiết Giang nhận định robot sẽ ngày càng đảm nhận các công việc lặp đi lặp lại, nặng nhọc hoặc có rủi ro cao, trong khi con người tập trung nhiều hơn vào quản lý, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đầu tháng 10/2026, Trung Quốc đã bổ sung 11 nghề vào danh mục nghề nghiệp được công nhận chính thức, trong đó có kỹ thuật viên ứng dụng robot AI hiện thân và nhà phát triển tác nhân AI. Theo các chuyên gia, đào tạo lại kỹ năng và học tập liên tục sẽ là yếu tố quan trọng giúp người lao động thích nghi với những thay đổi trên thị trường việc làm./.