Phát triển AI giải mã “ngôn ngữ” bộ gene người
Các nhà nghiên cứu Israel và Mỹ phối hợp với Nvidia phát triển mô hình nền tảng bộ gene (gFM), sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm kiếm những quy luật ẩn trong hơn 3 tỷ “chữ cái” của ADN, qua đó làm rõ mối liên hệ giữa biến đổi di truyền, bệnh tật và phản ứng với điều trị.

Các nhà nghiên cứu Israel và Mỹ đang phối hợp với tập đoàn công nghệ Nvidia phát triển một mô hình AI quy mô lớn nhằm tìm kiếm những quy luật ẩn trong hơn 3 tỷ “chữ cái” cấu thành bộ gene người, qua đó xác định mối liên hệ giữa các biến đổi di truyền với bệnh tật và phản ứng của từng bệnh nhân đối với phương pháp điều trị.
Dự án do ARC - bộ phận đổi mới sáng tạo của Trung tâm Y tế Sheba (Israel), phối hợp với Trường Y Icahn thuộc hệ thống Mount Sinai ở New York (Mỹ) và Nvidia triển khai. Trong khuôn khổ chương trình hợp tác kéo dài 3 năm với tổng vốn đầu tư hàng chục triệu USD, các bên sẽ phát triển Mô hình nền tảng bộ gene (gFM), sử dụng AI để nhận diện các mẫu hình trong trình tự ADN và kết nối chúng với cơ chế sinh học, bệnh tật cũng như hiệu quả điều trị.
Hiện khoa học đã có khả năng đọc gần như toàn bộ hơn 3 tỷ “chữ cái” trong bộ gene người, song việc hiểu ý nghĩa của chúng vẫn là thách thức lớn. Chưa đến 2% bộ gene trực tiếp mã hóa protein, trong khi phần lớn còn lại thuộc các vùng không mã hóa, bao gồm những cơ chế điều hòa quyết định thời điểm gene được kích hoạt, mức độ biểu hiện và loại tế bào mà gene hoạt động. Đây cũng là những khu vực có thể chứa "lời giải" cho nguyên nhân của nhiều bệnh, sự khác biệt giữa các cá nhân và lý do một phương pháp điều trị hiệu quả với người này nhưng không hiệu quả với người khác.
Cách tiếp cận của gFM có những điểm tương đồng với các mô hình ngôn ngữ lớn. Thay vì học từ khối lượng lớn từ và câu, mô hình được huấn luyện trên lượng dữ liệu ADN khổng lồ để tìm ra các “quy tắc” ẩn trong bộ gene, chẳng hạn những trình tự nào thường xuất hiện cùng nhau, biến đổi nào có thể làm gián đoạn cơ chế điều hòa và một khác biệt di truyền có thể ảnh hưởng như thế nào tới hoạt động của gene.
Điểm đáng chú ý của dự án là kết hợp mô hình AI với dữ liệu y tế thực tế. Sheba và Mount Sinai cung cấp cơ sở dữ liệu di truyền, thông tin y khoa và chuyên môn lâm sàng, trong khi Nvidia cung cấp năng lực tính toán, hạ tầng AI và kinh nghiệm xây dựng các mô hình quy mô lớn. Mục tiêu không chỉ là phát hiện những trình tự ADN đáng chú ý mà còn đối chiếu dự báo của AI với tình trạng thực tế của bệnh nhân, gồm người nào phát triển bệnh, bệnh biểu hiện như thế nào và phản ứng ra sao với điều trị.

Trong giai đoạn đầu, dự án sẽ tập trung vào sức khỏe tâm thần và các rối loạn thần kinh - tâm thần, lĩnh vực có cơ chế di truyền đặc biệt phức tạp. Với những bệnh như tâm thần phân liệt, thông thường không tồn tại một đột biến đơn lẻ có thể giải thích căn bệnh mà nguy cơ liên quan đến sự kết hợp của nhiều biến thể trên toàn bộ bộ gene, mỗi biến thể chỉ đóng góp một phần nhỏ. Một mô hình có khả năng phân tích đồng thời hàng nghìn vùng gene có thể giúp các nhà khoa học xác định những biến thể thực sự quan trọng.
Mục tiêu của dự án trong 3 năm tới không phải giải thích toàn bộ phần bộ gene không mã hóa protein, mà là tìm ra những mẫu hình và mối liên hệ các công cụ hiện nay khó phát hiện./.
Tin cùng chuyên mục
Hà Nội đề xuất quy định mới đối với hơn 126.500 xe ôm công nghệ
Giới thiệu thơ vua Thiệu Trị qua công nghệ số
“Trở về thời khắc thiêng liêng” qua thực tế ảo
Doanh nghiệp Hưng Yên đổi mới công nghệ, bứt phá sản xuất
Trong bối cảnh mỗi doanh nghiệp cần phải số hóa toàn diện, tự động hóa dây chuyền, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cùng với các hệ thống quản trị thông minh, nhiều doanh nghiệp tại Hưng Yên đã chủ động từng bước thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động từng bước thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo động lực cho tăng trưởng và phát triển bền vững.
Năng lượng địa nhiệt có thể giúp các trung tâm dữ liệu giải bài toán khó
Các trung tâm dữ liệu trên thế giới tiêu thụ lượng điện năng khổng lồ và đang tạo áp lực lớn lên lưới điện cũng như môi trường. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 19/11 dự báo điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu sẽ tăng lên khoảng 1.000 TWh/năm vào cuối thập kỷ, tương đương tương đương mức tiêu thụ điện hiện nay của một nền kinh tế lớn như Nhật Bản.
Rào cản tài chính đối với các trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất
Lời giải cho bài toán ứng dụng AI của công ty logistics hàng đầu nước Mỹ
Nimble ra mắt thẻ hành lý và móc khóa có tính năng định vị
Thị trường thiết bị định vị toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ nhờ nhu cầu định vị và theo dõi tài sản cá nhân, quản lý chuỗi cung ứng. Theo dự đoán của công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research, thị trường thiết bị định vị toàn cầu dự kiến tăng từ mức hơn 147 tỷ USD năm 2026 lên 440 tỷ USD vào năm 2033.